خودپالایی منحصر به فرد طبیعت

 اما با توجه به خاصیبت معجزه‌آسای طبیعت روش‌های دیگری نیز وجود دارند که می‌تواند در جهت سرعت بخشیدن به این فرآیند مورد استفاده قرار گیرند. در این میان گیاه‌درمانی این توانایی را دارد که با جذب مواد آلاینده و استفاده از این مواد در فرآیند فتوسنتز، نه‌تنها فرآیند حذف آلودگی را سرعت می‌بخشد، بلکه از ایجاد مواد سمی ناشی از تجزیه مواد آلاینده جلوگیری به‌عمل می‌آورد. امروزه گیاه‌درمانی علمی است که برای کمک به حل معضل آلاینده‌ها به کمک حفاظت محیط زیست آمده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد، اگرچه گیاه‌درمانی علمی نوین است اما به دلیل اثبات نتایج منحصر به فرد آن رو به گسترش است و بخش تحقیقات کشورها بیش از پیش به بررسی این علم روی آورده‌اند که در کشور ما نیز باید به این بخش با دید جدی‌تری نگاه شود. یکی از روش‌های پایش آلاینده‌ها استفاده از گیاهان برای رفع آلودگی در طبیعت است که این روش به طور عمومی گیاه‌پالایشی (Phytoremediation) نامیده می‌شود. البته بسته به مکانیزم عمل و فرآیندی که آن را انجام می‌دهد نام‌های متنوعی بر آن گذاشته شده است که به‌عنوان نمونه به استخراج گیاهی، تجمع گیاهی، تثبیت گیاهی، تجزیه گیاهی، تبخیر گیاهی و تصفیه به وسیله ریشه می‌توان اشاره کرد. از روش گیاه‌پالایی جهت تصفیه فلزات سنگین از خاک و ترکیبات آلی از آب استفاده شده است. همچنین سیستم‌ها و گیاهان مختلفی نیز برای این منظور مورد استفاده قرار گرفته که می‌توان به ماکروفیت‌های موجود تالاب‌های طبیعی و مصنوعی و ماکروفیت‌های شناورمانند به‌همراه کشت گیاه سنبل آبی اشاره کرد. نتایج تحقیقات نشان از تأثیر مثبت و قابل قبول فرآیند گیاه‌درمانی در رفع آلودگی از پساب‌های صنایع، بخصوص در غلظت‌های بسیار کم دارد که این نکته با توجه به محدوده فعالیت سایر روش‌ها و هزینه بالای آنها جهت حذف آلاینده‌ها در غلظت‌های پایین حائز اهمیت است، به طوری‌که مواد حاصل از این فرآیند با توجه به بقای گیاه در محیط زیست نیز سازگار هستند و به این ترتیب طبیعت با خودپالایی منحصر به فرد خود می‌تواند آلاینده‌هایی را که بیش از ظرفیت پذیرش آن نباشد تحت کنترل قرار دهد و انسان‌ها امروز از این فرآیند به نفع خود الهام گرفته‌اند.

مسعود ابوال‌شیخی