لایحه بودجه 89 و چالش قیمت نفت

وی بازار کنونی نفت را پرنوسان ارزیابی کرد و گفت عوامل نگران‌کننده که بازار جهانی نفت را تحت تاثیر خود دارد، سال 2010 میلادی نیز وجود دارد و بر این اساس، نمی‌توان در تدوین بودجه 89 اتکای چندانی به قیمت جهانی نفت داشت و ضروری است که قیمت نفت در بودجه 89 محتاطانه تعیین شود.*

بازار جهانی نفت بویژه در ماه‌های پایانی سال 2009 میلادی با نوسانات شدید روبه‌رو شد؛ به طوری‌که قیمت‌ها از سطح 35 تا 40 دلار، به 80 دلار در هر بشکه نیز نزدیک شد و همین نوسانات تاثیرات زیادی در کسب درآمدهای نفتی کشور در 6 ماهه دوم سال داشته است.

هم‌اکنون 7 نوع نفت خام صادراتی در کشور وجود دارد که برای تعیین قیمت نفت خام میانگین قیمت این نفت‌ها در‌نظر گرفته می‌شود با این حال باید توجه داشت برخلاف تصور عموم، عمده نفت صادراتی ایران نفت ترش و سنگین است که از نرم قیمتی کمتری در بازار و حتی متوسط قیمت نفت اوپک برخوردار است، لذا حتی درآمدهای نفتی سال آینده را نمی‌توان با متوسط قیمت سبد نفتی اوپک سنجید.

در 10 ماهه سال 2009 میلادی، متوسط قیمت سبد نفتی اوپک 59 دلار در هر بشکه محاسبه شده، اما متوسط قیمت نفت خام ایران پایین‌تر از میانگین نفت خام سبد اوپک قرار گرفته است و در نظر گرفتن این فاصله، موضوعی مهم و قابل توجه است که در تدوین مبانی قیمت نفت در بودجه 89 به طور جدی باید در نظر گرفته شود.

هشدار نماینده ایران در اوپک در ارزیابی بازار جهانی نفت در سال 2010 میلادی، از جهتی دیگر نیز قابل تحلیل است و آن صرف درآمدهای نفتی و تخصیص آنها در ردیف‌های هزینه‌ای لایحه بودجه 89 است که لزوم احتیاط را هشدار می‌دهد.

به یاد داریم که هنگام تدوین بودجه سال 88 با توجه به درآمدهای بالای نفت و رسیدن قیمت نفت به مرز 146 دلار در ماه‌های پایانی سال 2008 میلادی، سخن از تدوین بودجه احتیاطی باتوجه به پیش‌بینی سقوط یکباره قیمت جهانی نفت مطرح شده بود لذا به نظر می‌رسد وقوع این چالش در سال آینده محتمل است.

چرا که شرایط بازار جهانی نفت از ثبات و استحکام لازم در قیمت‌ها برخوردار نیست و اقتصاد جهانی هنوز از رکود به طور کامل خارج نشده و بازار جهانی نفت همچنان با نوسان روبه‌روست.

باتوجه به آنچه گفته شد، به نظر می‌رسد توجه به پیشنهادهایی از قبیل تعیین قیمت شناور برای نفت در بودجه سال آینده درخور تامل باشد. با این حال، چنانچه دولت مانند سال‌های قبل بخواهد قیمتی ثابت برای درآمدهای نفتی در بودجه 89 درنظر بگیرد، باید مکانیزم و راهکارهای صرفه‌جویی درآمد نفتی را در بودجه درنظر بگیرد زیرا سال آینده احتمالا با دستیابی به ارز قابل توجهی از محل فروش نفت روبه‌رو نخواهیم بود و این هشدار تمام شوون اقتصاد کشور را شامل می‌شود.

از سوی دیگر، باتوجه به آنچه در سال جاری درباره برداشت‌های مکرر دولت از حساب ذخیره ارزی عنوان می‌شود و دولت بویژه درباره واردات بنزین اقدام به برداشت از این حساب به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم کرده و یا بخشی از وجوه آن را به واردات اختصاص داده، باید سال آینده سقف برداشت‌های خود را از این حساب بدرستی در کنترل داشته باشد لذا به نظر می‌رسد آنچه از زبان نماینده ایران در اوپک درخصوص قیمت نفت در بودجه 89 مطرح شد باید به عنوان هشداری جدی تلقی شود و باتوجه به آن‌که لایحه بودجه 89 مراحل پایانی خود را طی می‌کند و هنوز از سوی رئیس‌جمهور به مجلس ارسال نشده است، اصلاحات احتمالی در متن آن انجام شود تا کشور از محل نوسانات قیمت‌های جهانی نفت آسیب نبیند.

زیبا اسماعیلی

* خبرگزاری شانا 13 دی‌ماه