پاسخ به پرسش‌های‌‌حقوقی

تغییر شعبه رسیدگی به پرونده

چند سالی است درگیر اختلاف خانوادگی با همسرم هستم و در این مدت دعاوی مختلفی را به طرفیت یکدیگر در دادگاه مطرح کرده‌ایم. اخیرا همسرم تقاضای طلاق داده است. دلیل خود برای طلاق را نیز «عسر و حرج» عنوان کرده است. قاضی پرونده در همان جلسه اول بعد از ارجاع پرونده به داوری و مددکاری، وی را برای آزمایش بارداری به پزشکی قانونی معرفی کرده است. متاسفانه قاضی به توضیحات و حرف‌های بنده هیچ توجهی نشان نداده و من احساس می‌کنم احتمال اعمال نفوذ در پرونده وجود دارد. سوال من این است که چگونه می‌توانم درخواست کنم پرونده من از شعبه فعلی به شعبه‌ای دیگر ارجاع داده شود؟ آیا راه‌حلی قانونی برای این کار وجود دارد؟

حسین - س (تهران)

پاسخ: بحث عسر و حرج زمانی پیش می‌آید که زن ازدواج کرده و امنیت جانی او در منزل شوهر با تهدید مواجه باشد. معرفی همسر شما به پزشکی قانونی دلیل مشخصی مبنی بر این مساله است که احتمالا قاضی قصد دارد حکم طلاق را به نفع همسر شما صادر کند.

نکته قابل توجه این است که اگر قرار بر تغییر شعبه رسیدگی‌کننده به پرونده باشد، شما باید با در دست داشتن دلایل و مدارک کافی به سرپرست مجتمع مراجعه کنید و از او بخواهید شعبه رسیدگی‌کننده به پرونده را عوض کند. این مساله صرفا از اختیارهای سرپرست مجتمع است و طبق قانون وقتی پرونده‌ای برای رسیدگی به یک قاضی ارجاع شود، هیچ مرجعی نمی‌تواند رسیدگی به آن را به قاضی دیگری واگذار کند مگر این‌که دلایل و مدارک محکمی وجود داشته باشد.

درج عذرخواهی در حکم دادگاه

مدتی است من و همسرم با هم اختلاف داریم و همسرم قصد طلاق دارد. او به یک شرط حاضر به پذیرش طلاق توافقی شده است. این شرط هم این است که در حکم دادگاه نوشته شود که من غلط کردم و از رفتارم با ایشان ابراز ندامت می‌کنم. من این مساله را پذیرفته‌ام اما سوالم این است که آیا دادگاه چنین مساله‌ای را در حکم خود درج خواهد کرد؟

وحید - ب (بیرجند)

پاسخ: خیر، چنین مواردی در حکم دادگاه قید نمی‌شود. البته ممکن است بیان چنین مسائلی از سوی شما در قالب لایحه در پرونده ثبت شود اما نگارش رای دادگاه مقررات و شرایط خاصی دارد و رای باید فاقد هرگونه اصطلاحات غیرادبی باشد. اگر هم قرار است شما نسبت به رفتارتان با همسر خود ابراز ندامت کنید، این مساله باید به شکلی کاملا مودبانه در حکم دادگاه درج شود.

شرط در طلاق

آیا می‌توان در زمان طلاق این شرط را مطرح کرد که پس از جدایی هیچ‌یک از طرفین حق طرح شکایت و دعوی علیه دیگری را ندارد؟ آیا چنین شرطی قابلیت اجرایی دارد؟ مثلا می‌توان ذکر کرد طرفین حق هرگونه شکایت از دیگری را به هر دلیل و بهانه‌ای در آینده از خود سلب می‌کنند؟

فرخ - ن (بهشهر)

پاسخ: بله. چنین نکاتی در زمان قابل توافق است اما ضمانت اجرایی ندارد و مثلا در صورت مزاحمت یکی از طرفین برای دیگری، فرد دیگر می‌تواند از او شکایت کیفری کند.

رای اصلاحی

آیا بعد از صدور حکم می‌توان تغییری در آن ایجاد کرد؟

کمال - ج (تهران)

پاسخ: این مساله از طریق رای اصلاحی قابل اجراست. رای اصلاحی در مواردی صادر می‌شود که رای اصلی صادر شده باشد و پس از آن طرفین به سازش می‌رسند. در این مواقع دادگاه رای یا همان گزارش اصلاحی را صادر می‌کند. باید به این مساله توجه کرد که چنین آرایی قابلیت تجدیدنظرخواهی ندارد.

آپارتمان برادر مجرد

برادری 44 ساله دارم که مجرد و مالک یک واحد آپارتمان است. سوال من این است که اگر برای او اتفاقی رخ دهد و فوت کند، چه کسانی وارث او می‌شوند؟ ضمنا پدر و مادر من فوت کرده‌اند و ما 7 خواهر و4 برادر هستیم.

تیمور - ز (شاهین‌شهر)

پاسخ: با توجه به این که پدر و مادر شما در قید حیات نیستند و فوت کرده‌اند، در صورت فوت احتمالی برادر شما این خانه به نسبت مساوی میان همه برادران و خواهران تقسیم خواهد شد. تمامی اعضای خانواده نیز به یک نسبت از این خانه سهم می‌برند.

اثبات رابطه نامشروع

اگر از فردی به دلیل رابطه نامشروع شکایت داشته باشم، این شکایت از چه راه‌هایی قابل اثبات است؟ آیا می‌توان این مساله را از طریق پزشکی‌قانونی اثبات کرد؟

موسی - ب(هشترود)

پاسخ: بله، شما به عنوان شاکی می‌توانید چنین تقاضایی را در دادگاه در قالب لایحه دفاعیه مطرح کنید. اگر هم دادگاه در این خصوص تشخیص دهد که به چنین کاری نیاز است، می‌تواند متشاکی را شخصا به پزشکی قانونی ارجاع داده و در این خصوص دستور معاینه دهد.

علیرضا حسینی
وکیل پایه یک دادگستری