چشمان اشک‌بار عبدالله

حوالی ظهر روز چهارشنبه و به فاصله 3 روز پس از اعلام کناره‌گیری عبدالله بود که او با چشمانی اشک‌بار در نشستی خبری شرکت کرد تا مشروعیت دولت جدید را زیر سوال برده و بگوید «این مردم افغانستان هستند که باید در مورد تصمیم کمیسیون انتخابات برای ابطال دور دوم انتخابات و معرفی کرزای به عنوان برنده رقابت‌ها قضاوت کنند.»

عبدالله با اشاره به مرگ 5 سرباز انگلیسی در درگیری‌های سه‌شنبه گذشته افغانستان تصریح کرد: نتایج مناقشه‌انگیز انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان اعتبار و مشروعیت دولت مرکزی را بیش از پیش کاهش داده و به خشونت‌ها در مناطق جنوبی این کشور دامن می‌زند: «با گذشت 8 سال ما هنوز از داشتن دولتی مشروع، قابل اتکا و توانمند محروم هستیم که نتیجه اعزام نیروهای بیشتر برای پر کردن این خلا است.»

دیدگاه عبدالله صرفنظر از نتیجه انتخابات تا حدود زیادی درست است. انتخابات مخدوش افغانستان حتی بر طرح دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا برای اعزام نیروهای تازه‌نفس به افغانستان هم سایه افکنده است.

آمریکایی‌ها و متحدان غربی‌شان به دنبال اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان با هدف سرکوب طالبان و بسط حاکمیت دولت مرکزی بر تمامی مناطق این کشور هستند اما فقدان دولتی کارآمد، مشروع و پذیرفته‌شده از سوی همه افغان‌ها دستیابی به چنین هدفی را اگر ناممکن نکند لااقل بسیار دشوار خواهد ساخت.

شکست عبدالله در انتخابات و تمدید دوران ریاست‌جمهوری کرزای نه‌تنها مانع از بهبود شرایط در مناطق جنوبی پرالتهاب می‌شود که حتی مناطق شمالی افغانستان که طی 8 سال گذشته وضعیتی آرام و امن داشتند را هم به واسطه فراگیر بودن حمایت از عبدالله در آنجا به سمت ناآرامی و تنش سوق می‌دهد.

والی‌الله رحمانی، مدیر اجرایی مرکز تحقیقات استراتژیک کابل، پایتخت افغانستان می‌گوید: نواحی شمالی کشور عرصه جدید ظهور خشونت و تنش است. او با تاکید بر این‌که غربی‌ها همزمان با اعزام نیروهای بیشتر باید به هر قیمت که شده دل عبدالله را به دست آورده و به شکاف موجود بین او و کرزای پایان دهند، می‌افزاید: امکان برقراری آرامش در مناطق شمالی افغانستان در غیاب حمایت گروه‌های بانفوذ محلی از جمله اردوگاه عبدالله وجود نخواهد داشت.

عبدالله در نشست خبری چهارشنبه گذشته‌اش تصریح کرد «هیچ‌یک از اهدافی که برای بهبود مدیریت امور کشور توسط جامعه بین‌المللی تعریف شده با توجه به سابقه دولت کنونی ممکن نخواهد بود و دولتی که حیاتش بر تصمیمی غیرقانونی استوار شده است قادر نخواهد بود با فساد و سوءمدیریت مقابله کرده و وضعیت امنیتی کشور را بهبود بخشد.»

مناطق شمالی افغانستان برخلاف سال‌های آغازین سقوط حاکمیت طالبان طی سال گذشته شاهد افزایش حملات شورشی بود. بخشی از این تغییر به دلیل تمرکز نوظهور طالبان بر این منطقه و بخشی از آن به دلیل افزایش تحرکات حزب‌الاسلام است که از گروه‌های نزدیک به طالبان تلقی می‌شود.

رحمانی می‌گوید هنوز برای اظهار نظر پیرامون تاثیر احتمالی کناره‌گیری عبدالله از دور دوم انتخابات ریاست جمهوری و ‌معرفی کرزای به عنوان رئیس‌جمهور جدید و ارزیابی واکنش فرماندهان سابق نیروهای مجاهدین به این تحولات زود است.

با این حال اگر مناطق شمالی افغانستان هم درگیر ناآرامی‌های فراگیر شود کار برای ارتش آمریکا و یگان‌های ناتو مستقر در این کشور دشوارتر خواهد شد.

پس از آن که روند اعلام نتایج انتخابات 20 اوت (29 مرداد) افغانستان به تعویق افتاد شایعات پیرامون تلاش دیپلمات‌های غربی برای دستیابی به نوعی توافق و معامله پنهانی بین عبدالله و کرزای به عنوان نامزدهای اصلی انتخابات در محافل سیاسی این کشور و حتی بین مردم عادی اوج گرفت. بر اساس این شایعات غربی‌ها به دنبال ایجاد نوعی دولت ائتلافی در افغانستان هستند و تمام توان خود را برای تحقق این هدف به کار گرفته‌اند.

عبدالله چندین بار از جمله در نشست خبری چهارشنبه گذشته خود ائتلاف با کرزای و مشارکت او یا متحدان نزدیکش در کابینه جدید را رد کرده است. آخرین باری که او و کرزای با هم ملاقات کردند حدود 2 هفته قبل بود اما به ظاهر در این دیدار در مورد تشکیل دولت ائتلافی و مشارکت اردوگاه عبدالله در ساختار حاکمیت رایزنی نشده بود.

رحمانی در نقطه مقابل از رایزنی‌های گسترده برای واگذاری چند پست کلیدی ‌کابینه به عبدالله خبر می‌دهد و تاکید دارد آمریکایی‌ها در حال اعمال فشار بر کرزای و عبدالله هستند تا راه‌حلی برای بحران مشروعیت دولت بعدی افغانستان بیابند. این راه‌حل با حمایت عمومی مواجه خواهد شد و حتی نزدیکان کرزای هم از آن پشتیبانی می‌کنند. قاسم خلیل، فرمانده بازنشسته ارتش افغانستان که از مهره‌های کلیدی تیم کرزای در جریان رقابت‌های انتخاباتی بود هفته گذشته در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه تاکید کرده بود «برای منافع افغانستان هم که شده هیچکس با اعطای امتیاز به عبدالله و پیوستن اردوگاه او به دولت جدید مخالفت نخواهد کرد.»

با این حال بعید نیست عبدالله تصمیم بگیرد در موضع اپوزیسیون باقی بماند. در چنین شرایطی هم وجود او به نفع دولت کرزای خواهد بود که با مدارای با او می‌تواند ژست مردمسالاری و مدارا با مخالفان بگیرد.

منبع: کریستین ساینس مانیتور
مترجم: بهرام مرادیان