خطوط هوایی همچنان زیان می‌دهند

حمل و نقل هوایی در سال گذشته میلادی به دلیل رشد بی‌سابقه قیمت نفت در دنیا و رشد قیمت سوخت با مشکلات زیادی مواجه شد و هزینه‌های کار آنها به اندازه‌ای بالا رفت که با درآمدشان قابل جبران نبود. پس از کاهش قیمت نفت تصور می‌شد مشکلات این صنعت نیز به اتمام برسد، ولی بحران اقتصادی زمینه‌ساز کاهش شمار سفرهای هوایی شد و این بار بخش درآمدی این صنعت، هدف قرار گرفت. کاهش درآمد سبب شد تا فشار رشد هزینه‌ها در سال قبل بیشتر شود و این صنعت با سرعت به سمت زیان‌دهی حرکت کند. براساس گزارش‌های موجود، شمار زیادی از خطوط هوایی در دنیا حجم فعالیت خود را کاهش دادند و بسیاری از خرید هواپیماهای تازه امتناع می‌کنند. این مساله که می‌تواند آینده صنعت هوایی دنیا را تحت تاثیر قرار دهد هم‌اکنون یکی از بزرگ‌ترین مشکلات دست‌اندرکاران صنعت هوایی در دنیاست. بحران اقتصادی دنیا تمامی صنایع را تحت تاثیر قرار داد و صنعت هوایی نیز از این آسیب مستثنا نیست. بر طبق گزارش یاتا (اتحادیه حمل و نقل هوایی) در سال 2009 میلادی، صنعت هوایی دنیا با زیان 9 میلیارد دلاری روبه‌رو می‌شود که 2 برابر میزان زیان پیش‌بینی شده در ماه مارس امسال بود. جیوانی بیسیگنانی، یکی از مقامات ارشد این اتحادیه در جلسه‌ای که روز دوشنبه، 8 ژوئن برگزار شده بود گفت: «در 3 ماه اول سال جاری میلادی زیان اقتصادی ما بسیار بیشتر از چیزی بود، که انتظار می‌رفت. در این بازه 3 ماهه، علاوه بر درآمد و سودآوری بازده حمل و نقل هوایی نیز بسیار کمتر شد.»

در 3 ماه اول سال 2009 میلادی خطوط هوایی مطرح دنیا از جمله ایر فرانس و بریتیش ایر ویز و در نهایت کی‌ال‌ام با زیان‌های چند میلیارد دلاری مواجه شدند، در حالی‌که پیش از آن در زمره سودآورترین خطوط هوایی دنیا بودند. خطوط هوایی در سال 2008 میلادی نیز متحمل زیان شده بودند که دلیل آن رشد قیمت نفت و هزینه سوخت بود؛ ولی بحران اقتصادی دنیا که سبب کاهش حجم مسافرت‌های هوایی شد نیز به این روند زیاندهی دامن زد.

خطوط هوایی کشورهای خاورمیانه و آسیایی در 3 ماه ابتدایی سال جاری میلادی زیان دیدند و انتظار می‌رود این زیان دهی تا انتهای سال ادامه داشته باشد. اتحادیه بین‌المللی حمل و نقل هوایی در ماه مارس پیش‌بینی کرده بود صنعت هوایی دنیا در سال 2009 میلادی 7/4 میلیارد دلار زیان ببیند ولی در انتهای ماه آوریل براورد خود را تغییر داد و میزان زیان دهی را معادل 9 میلیارد دلار اعلام کرد. در سال 2008 میلادی، زیان اقتصادی خطوط هوایی برابر با 4/10 میلیارد دلار امریکا بود که یکی از مهم‌ترین دلایل آن رشد قیمت سوخت و افزایش هزینه پروازها بود. در فاصله سال‌های 2001 تا 2006 میلادی مجموع زیاندهی تمامی خطوط هوایی عضو یاتا برابر با 6/41 میلیارد دلار بود، ولی در فاصله سال 2008 تا انتهای سال جاری، مجموع زیان اقتصادی خطوط هوایی به 4/19 میلیارد دلار می‌رسد که رقم قابل توجهی است. یاتا پیش‌بینی کرد با ادامه این روند برخی خطوط هوایی ورشکسته شوند.

براساس گزارش اتحادیه بین‌المللی حمل و نقل هوایی، در سال 2009 میلادی خطوط هوایی منطقه آسیا  پاسیفیک بیشترین زیان اقتصادی را متحمل خواهندشد. زیان اقتصادی این خطوط هوایی 3/3 میلیارد دلار آمریکا خواهد بود. در سال جاری میلادی زیان اقتصادی خطوط هوایی خاورمیانه برابر با 5/1 میلیارد دلار و زیان اقتصادی خطوط هوایی آمریکای شمالی برابر با یک میلیارد دلار آمریکا باشد. یاتا در گزارش خود آورده است: «بحران اقتصادی دنیا سبب شده است مردم از بودجه و دارایی‌های خود برای بازپرداخت بدهی‌ها و تامین هزینه‌های زندگی خود استفاده کنند، بخصوص در شرایط کنونی که امنیت شغلی نیز در کشورها کمتر شده است کمتر کسی منابع مالی خود را برای تامین هزینه مسافرت هوایی صرف می‌کند. از طرف دیگر، بحران اقتصادی دنیا موجب شد حجم مبادلات تجاری کمتر شود و صادرات هوایی به کمترین سطح طی 10 سال گذشته برسد. براساس مطالعات موجود در 3 ماه اول امسال، حجم حمل و نقل هوایی بار در دنیا 20 درصد نسبت به سال قبل از آن کاهش یافت در حالی که شمار مسافران با کاهش 8 درصدی روبه‌رو بود.»یاتا پیش‌بینی می‌کند متوسط کاهش حمل بار در دنیا در سال 2009 میلادی نسبت به سال قبل 17 درصد و متوسط کاهش سفرهای هوایی 9 درصد باشد و این روند تا انتهای سال 2010 میلادی ادامه پیدا کند.در سال 2008 میلادی درآمد خطوط هوایی در دنیا با 15 درصد معادل 80 میلیارد دلار کاهش نسبت به سال قبل به 448 میلیارد دلار می‌رسد و در سال 2010 میلادی درآمد خطوط هوایی تنزل 9 درصدی را تجربه می‌کند.

کاهش منابع مالی در کشورهای مختلف دنیا موجب می‌شود تا شمار کمتری هواپیمای جدید سفارش داده یا خریداری شود که این می‌تواند ظرفیت حمل و نقل هوایی دنیا را کمتر کند و از طرف دیگر موجب کاهش درآمد شرکت‌های صنعتی شود. کاهش درآمد شرکت‌های صنعتی می‌تواند زمینه را برای افزایش زیاندهی و به دنبال آن تعدیل نیرو در شرکت‌های مختلف فراهم کند.

مونا مشهدی رجبی