فرضیه‌های جدید درباره قتل حریری

شاید به خاطر همین موضوع و رخدادهای ناامنی که در گوشه و کنار لبنان روی داد، مقام‌های سازمان ملل و رئیس کمیته بین‌المللی تحقیق در باره این ترور تصمیم گرفتند از انتشار نام افراد و اطلاعات مورد انتظار جامعه خودداری کنند تا این موضوع سبب نشود دور تازه‌ای از حوادث و ناامنی‌ها در این کشور رقم بخورد.

در چنین شرایطی، لبنان چهارمین سالگرد ترور حریری را در روز شنبه گذشته تعطیل رسمی اعلام کرد و هزاران نفر از طرفداران وی در آیین‌های بزرگداشت حریری در مرکز بیروت جمع شدند تا بار بار دیگر شاهد وعده‌های مقام‌های دولتی و سازمان ملل متحد باشند که می‌گویند به زودی دادگاه بین‌المللی برای محاکمه عاملان این ترور در لاهه هلند آغاز خواهد شد.

این در حالی است که هنوز معلوم نیست چه کسی و یا گروهی عامل این حادثه بوده است.ضمن آنکه «دانیل بلمار» قاضی جنایی کانادایی و چهارمین رئیس کمیته بین‌المللی تحقیق درباره این ترور گفته است که برخی فرضیه‌های مطرح در سال نخست تحقیقات موضوعیت خود را از دست داده و فرضیه‌ها و دیدگاه‌های جدیدی در این زمینه مطرح شده است.

در آغاز به کار کمیته تحقیق در باره این ترور انگشت اتهام گروه 14 مارس و خانواده حریری به سمت سوریه و دولت آن و چهار تن از افسران بلند پایه لبنانی بود که هم اینک در بازداشت بسر برده و احتمال انتقال آنها به دادگاه لاهه وجود دارد.

دستگاه‌های تبلیغاتی گروه 14مارس نیز دائم این خط را پیگیری و مقام‌های دولت سوریه را به دست داشتن در این حادثه متهم می‌کردند، اما اکنون گفته می‌شود سعدالدین حریری رئیس جریان سیاسی آینده با توجه به طرح فرضیه‌های جدید گفته است اگر در دادگاه بین‌المللی ثابت شود که سوریه و افسران بازداشتی در این زمینه دخالتی نداشته‌اند، حاضر است به خاطر اتهام‌های وارده از مقام‌ها و مردم آن کشور عذرخواهی کند.

با این حال مهم‌ترین موضوعی که اینک مسوولان این پرونده را به خود مشغول کرده، احتمال نقش داشتن گروه‌های سلفی در این حادثه است؛ گروه‌هایی که برخی از آنها به انجام تعدادی از عملیات انتحاری و تروریستی اعتراف کرده‌اند.

اما مقام‌های سازمان ملل در این مورد نیز جانب احتیاط را گرفته و از ارائه اطلاعات بیشتر در این زمینه خودداری می‌کنند.

بر اساس آنچه که از محافل سیاسی و خبری لبنان درز کرده، در گزارش اخیر کمیته تحقیق از 120 نفر لبنانی و غیر لبنانی که به نوعی به این حادثه مرتبط هستند از جمله طراح، عامل، صاحب نقش و مخفی‌کننده اطلاعات نام برده شده است که اگر این اسامی افشا شود، موجب واکنش‌های شدیدی خواهد شد.برخی منابع در این زمینه مدعی شده اند طرح و برنامه ریزی برای ترور حریری هشت ماه قبل از این حادثه انجام شده بود و عاملان ترور قبل از عملی شدن طرح خود، سه عملیات آزمایشی را با همان مشخصات خودرو و بمب به کار رفته در عملیات اصلی انجام داده بودند.

پرسش‌های بی پاسخ

با این حال و با وجود ادعاهای برخی محافل مطبوعاتی در این زمینه هنوز محتوای گزارش سرنوشت ساز کمیته تحقیق درباره ترور حریری به طور رسمی اعلام نشده تا بتوان درباره آن قضاوت کرد، اما به طور قطع در این‌باره سوالاتی مطرح خواهد شد که مشخص نیست آیا این گزارش به آنها نیز پاسخ خواهد داد یا نه.

اهم این سوالات عبارتند از:

1- چه کشور و یا طرف‌هایی از ترور رفیق حریری سود می‌برند؟

2- به طور اساسی اهداف و نتایج این ترور و تحولاتی که پس از این زلزله سیاسی در لبنان ایجاد شد، اوضاع در این کشور و منطقه را به نفع چه طرف‌هایی تغییر داد؟

3- چرا با وجود آنکه آمریکا خود از بانیان تشکیل کمیته بین‌المللی تحقیق درباره این ترور بود، خود و رژیم صهیونیستی به اعتراف مقام‌های این کمیته در مراحل تحقیق با بازپرسان و محققان آن همکاری نکردند؟

4- چه رابطه‌ای بین صدور قطعنامه 1553 شورای امنیت که چند ماه قبل از ترور رفیق حریری در سال ‌ 1383 به تصویب رسید، با این حادثه ممکن است وجود داشته باشد؟

در این قطعنامه بر خروج نیروهای بیگانه از لبنان که به طور واضح منظور نیروهای سوریه بود، برگزاری انتخابات آزاد ریاست جمهوری و خلع سلاح گروه‌های شبه نظامی که منظور تنظیم‌کنندگان آن گروه‌های فلسطینی و حزب الله به عنوان تنها نیروهای مقاوم در لبنان در برابر رژیم صهیونیستی است، تاکید شده بود.

آیا اجرای این قطعنامه بدون حادثه‌ای مانند ترور رفیق حریری می‌توانست به سرعت پیگیری و اجرا شود ؟

5- چه عوامل و اعمال فشارهایی باعث شد تا درباره این پرونده سنگین جنایی و تروریستی از ابتدای شروع به کار کمیته تحقیق چهار قاضی بین‌المللی عوض شوند؟

6- چرا روند تحقیقات حدود چهار سال به طول انجامیده است، آیا بین طولانی شدن این تحقیقات و انتظار آمریکا و اسرائیل برای به نتیجه رسیدن برخی طرح‌های مورد نظر خود در منطقه نمی‌تواند رابطه‌ای وجود داشته باشد؟

ضمن آنکه پیش از این بسیاری از کارشناسان سیاسی و جنایی عامل این ترور را رژیم صهیونیستی معرفی کرده و چندی پیش نیز یکی از ماموران اسرائیلی به این موضوع اذعان کرده است.علاوه بر این با ترور رفیق حریری، زمینه برای دخالت گسترده آمریکا در لبنان، خروج سوریه از این کشور و آسودگی خاطر رژیم صهیونیستی فراهم شد.

7- پیچیدگی مواد منفجره، روش‌های به کار رفته در انجام این ترور و چگونگی ارتباطات و مسائل دیگر این حادثه حکایت از برنامه ریزی دقیق، پشتیبانی قوی و نظارت عالی دارد که در این زمینه می‌توان حدس زد چنین اقدامی کار چه طرفی است که ده‌ها سال است به ترورهای سازمان یافته و کشتار مردم بی‌دفاع کشورهای منطقه و داشتن قوی‌ترین سرویس‌های جاسوسی و خرابکاری و تیم‌های تروریستی معروف است.

تشکیل دادگاه ویژه ترور حریری در لاهه

به هر حال لبنانی‌ها و جامعه جهانی پس از یک هزار و 461 روز از واقعه ترور رفیق حریری، منتظرند حقایق این زلزله سیاسی را بشنوند و درباره آن قضاوت کنند.

قرار است رئیس کمیته تحقیق درباره این ترور پس از اتمام تحقیقات و آغاز به کار دادگاه بین‌المللی در لاهه هلند به عنوان دادستان آن منصوب شود.

هزینه تشکیل این دادگاه برای سال اول ‌ 35 میلیون دلار، سال دوم 45 میلیون دلار و برای سال سوم ‌ 40 میلیون دلار تخمین زده شده که تا قبل از تامین هزینه سال اول، امکان آغاز به کار آن وجود ندارد. لبنان متعهد شده است ‌ 49 درصد هزینه سال اول دادگاه را پرداخت کند.دولت باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا نیز هفته جاری در نخستین واکنش رسمی خود به موضوع ترور حریری، از تشکیل دادگاه یادشده ظرف چند هفته آینده حمایت کرده و هیلاری کلینتون وزیر خارجه این کشور در تماس با سعد حریری رئیس فراکسیون المستقبل لبنان و فرزند رفیق حریری وعده داده است که واشنگتن علاوه بر همکاری در زمینه تحقیقات این پرونده، شش میلیون دلار نیز برای تامین بودجه دادگاه ویژه پرداخت کند.

حسن فتحعلی