وقتی سفره غذا میدان جنگ ‌می‌شود!

رشد کودک باید با معیار صحیح سنجیده شود

رشد طبیعی کودک حاصل تغذیه طبیعی است و تغذیه طبیعی هم منجر به رشد طبیعی کودک می‌شود، به همین دلیل، می‌توان وضع تغذیه کودک را با محاسبه رشد او ارزیابی کرد. بررسی رشد و تکامل کودک با استفاده از منحنی‌های استاندارد صورت می‌گیرد و بهترین راه تشخیص رشد طبیعی، وزن کردن منظم کودک است که در کارت رشد هر کودک ثبت می‌شود و با استاندارد بین‌المللی برای رشد مقایسه می‌شود.

بنابراین، پایین بودن وزن کودک یا کندی رشد او باید از روی نمودار رشد مشخص باشد و نباید صرفا به دلیل کم غذا خوردن کودک نگران توقف رشد او شد بلکه با شرکت منظم و پیگیر در پایش رشد کودک، والدین به طور عینی می‌توانند منحنی رشد فرزندشان را ببینند و اگر بالارونده باشد، اطمینان حاصل کنند تغذیه و مراقبت از کودک بخوبی انجام شده است.

رفتارهای والدین در تغذیه کودک موثرند

یکی از مسائل مهمی که سبب می‌شود مادردر تغذیه کودک خود چندان موفق نباشد، این است که رفتارهای ضد و نقیضی در پیش می‌گیرد.

این قضیه گاهی به دلیل موقعیت‌ها و شرایط روحی روانی پدر و مادر و گاه به دلیل تسلیم‌شدن در برابر گریه‌های کودک است.

به عنوان مثال وقتی پدر یا مادر در مقابل خواست کودک برای خرید شکلات امتناع می‌کنند، ولی در مقابل با جیغ و فریاد کودک مواجه می‌شوند و شکلات را می‌خرند در واقع داد و فریاد را به عنوان ابزاری برای رسیدن به مقاصد کودک خود تقویت می‌کنند .این مساله در بسیاری موارد تغذیه کودک را نیز تحت تاثیر خود قرار می‌دهد به همین دلیل پدر و مادر باید سعی کنند در مقابل رفتارهای کودک عکس‌العمل‌های یکنواختی داشته باشند.

وقتی پدر و مادر در برابر پرتاب قاشق غذا به کودک می‌خندند و در صورت ادامه این کار او را تنبیه می‌کنند کودک دچار سردرگمی می‌شود.

بگذارید کودک هنگام غذا خوردن حس استقلال داشته باشد

بهتر است هنگام غذا خوردن برای کودک ظرف مخصوص خودش را بگذارید و به او قاشق بدهید حتی اگر با دست غذا می‌خورد برایش قاشق بگذارید و توقع نداشته باشید آداب غذا‌‌خوردن را رعایت کند زیرا او دوست دارد غذایش را لمس کند و حتی با آن بازی و ریخت‌‌و‌‌پاش کند. سعی کنید با بزرگ‌ترشدن او آداب صحیح غذا خوردن و بهداشت را در عمل به او نشان دهید نه این‌که مدام به او تذکر بدهید. بهتر است غذای جدید را کم کم به کودک بدهید و اگر آن را نمی‌خورد آن غذا را به اشکال و فرم‌های دیگر نیز به او بدهید تا آن را قبول کند اما اگر غذایی را دوست ندارد بهتر است آن را با یک خوراکی دیگر جایگزین کنید و به ذائقه او احترام بگذارید، اما غذاها را زود به زود بر اساس تمایل او عوض نکنید.

اشتهای کودک در دستان شما...

رنگ مواد غذایی می‌تواند بر اشتها و علاقه کودک به غذا تاثیر بگذارد. برای این کار می‌توان از سبزیجات با برگ سبز، هویج، گوجه فرنگی و... بهره برد.

معمولا یکی از علت‌های کم‌اشتهایی کودک خستگی و خواب آلودگی اوست. بهتر است پس از استراحت به کودک غذا بدهید معمولا کودکان بعد از خواب نیمروزی از یک وعده غذای اصلی گرم استقبال می‌کنند. میان وعده‌های شیرین حجیم و چرب باعث می‌شوند برای وعده اصلی غذا اشتهایی برای کودک باقی نماند. میان وعده‌ها بهتر است از میوه‌ها، ‌شیر و بیسکویت و خشکبار مثل گردو بادام و پسته انتخاب شوند و یک و نیم تا دو ساعت قبل از وعده اصلی غذا به کودک داده شوند.

یکی دیگر از مسائلی که می‌تواند سبب تحریک اشتهای کودک شود، غذا خوردن او در یک ساعت معین است. بنابراین بهتر است برنامه منظمی برای غذا دادن به کودک داشته باشید و در زمان معین به او غذا بدهید و این برنامه غذایی را خیلی عوض نکنید.

هنگام غذا خوردن با کودک صحبت کنید. این مساله بخصوص در خردسالان علاقه بیشتری برای صرف غذا ایجاد خواهد کرد. محیط سفره را صمیمی و با محبت کنید و از غذا دادن با قیل‌‌‌و‌‌قال و داد و دعوا بپرهیزید و برای خوردن غذا جایزه تعیین نکنید و بگذارید خود کودک برای سیرشدنش تصمیم بگیرد. اگر یک وعده غذای کمتری خورد نگران نشوید مسلما او در وعده دیگر یا روز دیگر جبران می‌کند.

اختصاص دادن وقت کافی برای صرف غذا مهم است. بنابراین، از شتاب و عجله هنگام غذا‌‌خوردن کودک پرهیز کنید اما پس از صرف زمان کافی غذا را بردارید و اگر کودک غذا نخورد دیگر آن غذا را در دسترس قرار ندهید. او باید متوجه شود صرف غذا زمان معینی دارد و اگر او نخورد دیگر غذا نخواهد بود.

مساله دیگری که معمولا سبب به هم خوردن آرامش مادران می‌شود این است که کودک قبل از اتمام غذا سفره را ترک می‌کند؛ اما واقعیت آن است که کودک نوپا فقط 5 تا 10 دقیقه نشستن را تحمل می‌کند و مطمئن باشید پس از برخاستن و ترک سفره، دوباره بر می‌گردد.

چگونه غذای کودک را مقوی و مغذی کنیم؟

یکی از باورهای نادرست مادران این است که برای رشد بهتر و بیشتر فرزندشان باید به او بیشتر غذا بدهند. در بسیاری موارد هم این مادران با مقاومت و لجاجت کودک روبه‌رو می‌شوند. حتی اگر رشد کودک شما متوقف شده یا سیر نزولی طی می‌کند علاوه بر پیگیری‌های پزشکی، غذای او را باید مقوی و مغذی‌تر کنید و به جای آن‌که او را مجبور کنید مقدار بیشتری غذا بخورد، برای او غذای پر انرژی و مغذی را فراهم کنید. به عنوان مثال شما می‌توانید با افزودن کره یا کمی روغن به غذای کودک، خود انرژی غذایی او را بدون افزایش حجم آن افزایش دهید. علاوه بر آن غذا نیز نرم‌تر شده و بلع آن برای کودک راحت‌تر می‌شود از طرفی دیگر شما با افزودن پروتئین بیشتر به غذای کودک، غذای او را مغذی‌تر می‌کنید. زیرا پروتئین برای رشد کودک ضروری است. مثلا با افزودن گوشت به غذای کودک یا شیر به سوپ و پوره یا پودر انواع مغزها مثل گردو و بادام به غذای او از بهترین منابع پروتئین بهره‌‌‌بگیرید.

پزشکان اطفال برای مقوی و مغذی کردن غذای کودک، مخلوط آرد غلات و حبوبات یا پودر جوانه زده شده آنها را بسیار توصیه می‌کنند. از این آرد می‌توانید برای طبخ سوپ و پوره کودک استفاده کنید این آرد همزمان انرژی و پروتئین، ویتامین‌ها و املاح معدنی را برای کودکتان فراهم می‌کند.

به خاطرغذا خوردنشیر مادر را از کودک نگیرید

یکی دیگر از باورهای غلط برخی مادران آن است که گمان می‌کنند کودکشان در سال دوم زندگی که توانایی خوردن غذا پیدا می‌کند دیگر نیازی به شیر مادر ندارد. در حالی که در سال دوم زندگی کودک همچنان بهترین منبع تامین پروتئین برای او شیر مادر است.از طرفی مواد ایمنی بخش موجود در شیر مادر، کودک نو پا را از بسیاری بیماری‌های عفونی حفظ می‌کند.

اهمیت دیگر شیر مادر در این دوران در زمان ناخوشی و بیماری کودک بیشتر خودنمایی می‌کند. در واقع در زمان بیماری کودک بی‌اشتها می‌شود و تنها به شیر مادر میل دارد و این منبع خداداد غذایی به بهتر شدن او کمک می‌کند. بخصوص در زمان اسهال و استفراغ هیچ چیز به اندازه شیر مادر برای کودک قابل تحمل نیست.

ذائقه کودکتان را خودتان می‌سازید

بسیاری از مادران گلایه می‌کنند که کودکشان بعضی غذاها را دوست ندارد و مثلا به‌هیچ‌وجه گوشت نمی‌خورد و.... اما نکته اینجاست که ذائقه هر کودک بتدریج شکل می‌گیرد و پایه و اساس آن در آغاز دوره تکمیلی بنا می‌شود. در همین زمان است که ذائقه کودک به غذاهای پر نمک، شیرین، سرخ شده یا آب پز و... عادت می‌کند. واقعیت آن است که این ذائقه را مادر می‌سازد و گاه از آنچه خود بنا کرده شکایت دارد. در اکثر موارد مادر طعم غذای کودکش را می‌چشد و برای آن‌که به زعم خودش آن‌را خوشمزه‌تر کند و کودک آن را بخورد، به آن نمک می‌زند و یا فرنی کودک را شیرین می‌کند و بر اساس ذائقه خودش آن را تنظیم می‌کند در حالی‌که مادر آگاه می‌تواند کودک را از همان ابتدا به طعم سبزیجات آب‌پز و غذای کم نمک و سالم عادت دهد. محققان معتقدند کسانی که از دوران کودکی غذای کم نمک مصرف می‌کنند در دوران بزرگسالی کمتر به فشار خون بالا مبتلا می‌شوند.

یکی دیگر از علل بدغذایی در کودکان تقلید از سایر اعضای خانواده است. معمولا کودکان غذاهایی را رد می‌کنند که پدر، مادر یا خواهر و برادر آنها را دوست ندارند. یادتان باشد هرگز به زبان نیاورید که کودکتان فلان غذا را دوست ندارد و آن را نمی‌خورد، زیرا رفتار وی را تثبیت و تقویت می‌کنید.

دکتر شیرین فرجی گودرزی