تجارت خون

شهرهای بی‌تحرکی چون میچر به ناگاه شاهد جولان دادن فرصت‌طلب‌های سودجو و دلال‌های بازار سیاه در خیابان‌های ساکت و کم آمدوشد خود شدند. هر روز معدنکاران غیرقانونی برای درمان زخم‌های ناشی از اصابت گلوله به تنها بیمارستان میچر مراجعه می‌کنند در حالی که هر کدام دلایلی برای هدف قرار گرفتن خود سرهم کرده‌اند.

تجارت غیرقانونی الماس در زیمبابوه را نه‌معدنکاران غیرقانونی که تاجران دانه درشت در دست دارند اما هرگز مهره‌های اصلی را نمی‌توان دید. مقامات دولت رابرت موگابه، رئیس‌جمهور زیمبابوه عوامل پشت پرده هدایت این تجارت هستند که ذخایر الماس کشور را به یغما می‌برند. آنان نه‌تنها از این طریق جیب‌های خود را با  یکی از معدود منابع طبیعی بر جای مانده در این سرزمین نابوده شده، پر می‌کنند که از طریق زد و بندهای پشت پرده حمایت دلال‌های بین‌المللی را که برای رژیم منزوی موگابه حیاتی است، بدست می‌آورند.

یکی از دیپلمات‌های ساکن هراره، پایتخت زیمبابوه می‌گوید: تبعات سیاسی این تجارت کثیف به غایت جالب است. او می‌افزاید: در حال حاضر سهمی که از بابت این تجارت به دولت می‌رسد بسیار اندک است در حالی که آنان با ساماندهی شرایط می‌توانستند درآمدی کسب کنند که به کاهش مشکلات متعدد این کشور بحران‌زده کمک می‌کرد.

منابع امنیتی می‌گویند مقامات دولتی کانال‌های خاص خود را برای گرفتن سهمی از تجارت سیاه الماس دارند. منطقه مارانگه یکی از مهم‌ترین اکتشاف‌های دهه اخیر است. ذخایر الماس این منطقه به قدری زیاد است که با حفر گودالی نه‌چندان عمیق هم می‌توان به رگه‌های الماس رسید.

دولت در اواسط ماه نوامبر نیروهای ارتش را به این منطقه اعزام کرد تا جلوی حفاری‌های غیرمجاز را بگیرد. کار تا به آنجا بالا گرفت که از سربازان با هلیکوپتر پرواز کرده و از بالا معدنکاران غیرمجاز را هدف قرار می‌دادند. حزب اپوزیسیون جنبش برای تغییر دمکراتیک (MOC) می‌گوید تاکنون بیش از 140 تن توسط نظامی‌ها کشته شده‌اند.

گستره سرکوب‌‌ها نمادی از اهمیت الماس برای حاکمیت زیمبابوه است. علت اصلی سرکوب نه جلوگیری از استحصال غیرقانونی الماس که افزایش سهم دولتی‌ها از استخراج این سنگ قیمتی است. افسران ارشد ارتش حلقه‌هایی از معدنکاران غیرقانونی را به خدمت گرفته‌اند و به سر حلقه‌های تجارت غیرقانونی الماس تبدیل شده‌اند در حالی که آنان خود توسط مقامات سیاسی اجیر شده‌اند.

حق بهره‌برداری از ذخایر مارانگه ابتدا به یکی از شرکت‌های زیرمجموعه دی‌بیرز، غول صنعت الماس واگذار شده بود اما پروانه بهره‌برداری این شرکت در سال 2006 میلادی ملغی شد بی‌آن‌که اقدامی برای تمدید آن انجام دهد. در ادامه یک شرکت انگلیسی توافق‌نامه‌ای برای بهره‌برداری از این ذخایر با دولت زیمبابوه به امضا رساند.

اواخر سال 2006 بود که با کشف مقادیر قابل توجهی‌ الماس که به فاصله اندکی از سطح زمین قرار گرفته بودند این منطقه به جایگاهی بی‌بدیل در بین معادن الماس دست یافت. دولت زیمبابوه بلافاصله قرارداد منعقد شده برای بهره‌بردار انگلیسی را لغو کرد و استخراج الماس در این منطقه را به شرکت توسعه معادن زیمبابوه واگذار کرد.

با این حال بخش اعظم الماس استحصالی از مارانگه از بازار سیاه سردر می‌آورد. شرکت انگلیسی درگیر پرونده‌ای حقوقی برسر حق بهره‌برداری از این منطقه معدنی است اما قضات دادگاه عالی زیمبابوه که مسوولیت رسیدگی به شکایت این شرکت را بر عهده دارد تا این مقطع طرف دولت موگابه را گرفته‌اند.

جواهرات اغوا کننده

در کشوری که اقتصاد فلج شده و هیچ‌گونه تحرکی ندارد نمی‌توان در مقابل وسوسه الماس مقاومت کرد. رونالد 31 ساله که به همکاری خود با یک شرکت بیمه به نفع فعالیت در بازار سیاه ارز پایان داد در ادامه جذب اکتشاف غیر قانونی الماس شد.

او از 5 معدن‌کار فاقد تجربه از جمله 2 زن می‌گوید که ماه گذشته در حالی که با کیسه‌های بزرگ حاوی خاک در حال فرار از منطقه بودند هدف شلیک نیروهای پلیس قرار گرفتند. وقتی صدای شلیک گلوله بلند شد او و دیگران با به‌دوش کشیدن کیسه‌های حاوی خاک پا به فرار گذاشتند. آنان که در حدود 50 نفر بودند، پراکنده شدند اما رونالد نمی‌خواست کیسه‌اش را رها کند چرا که امید داشت بتواند قطعه بزرگی الماس را در بین سنگ‌ها پیدا کند. عاقبت وقتی به خاطر خستگی به نفس‌نفس افتاده بود کیسه را رها کرد.

جستجو برای ساختن الماس کاری کثیف و پرمشقت است. این کار آن هم پس از فعالیت بی‌دغدغه در صنعت بیمه برای رونالد شوکی بزرگ بود. تونل‌هایی که با عجله حفر می‌شوند معمولا عمیق هستند و به دلیل عدم رعایت اصول فنی در اکثر مواقع ریزش می‌کنند و گاه معدن‌کاران غیرقانونی و بی‌تجربه را به کام مرگ می‌برند.

دیدگاه‌ها در مورد ذخایر مارانگه مقاومت است. برخی منابع ارزش ذخایر الماس این منطقه معدنی را میلیاردها دلار برآورد می‌کنند در حالی که براساس پاره‌‌ای گمانه‌زنی‌‌ها حجم ذخایر این منطقه از 50‌‌میلیون دلار فراتر نمی‌رود.

افراد مطلع از حفاری‌های سطح منطقه می‌گویند طی یک‌سال گذشته تعداد الماس‌های با کیفیت و درشت کشف شده در منطقه روبه‌ افزایش گذاشته است. گیدئون گونو، ‌رئیس بانک مرکزی زیمبابوه اعتقاد دارد در حال حاضر 500 گروه حفاری در مارانگا فعالیت می‌کنند که دولت از بابت اقدامات غیرقانونی آنها ماهانه 2/1 میلیارد دلار متضرر می‌شود. در نقطه مقابل یک کارشناس بلژیکی الماس با زیر سوال بردن این اعداد و ارقام تصریح می‌کند تقریبا 90 درصد الماس اکتشافی در مارانگه سنگ‌های بی‌کیفیت دارای کاربری صنعتی هستند.

تجارت پر خطر

درختانی سرسبز کنار خیابان اصلی میچر ردیف شده‌اند. عوامل اطلاعاتی همه جا هستند. خارجی‌ها در حالی که در یک رستوران کنار هم جمع شده‌اند با هم بلندبلند صحبت می‌کنند.

خودرویی جلوی رستورانی متوقف می‌‌شود و یک مرد چاق از آن خارج می‌شود. او در حالی که با سر به تعدادی از خارجی‌ها سلام می‌کند، می‌گوید: وضعیت برتر شده، آره؟ در حالی که لبخند می‌زند پس از مکثی کوتاه می‌افزاید: قصد خرید الماس دارین؟

در این جا شایعات خیلی زود دهان به دهان می‌چرخند. مردم از کشف یک قطعه الماس درشت 5 میلیون دلاری حرف می‌زنند و زنی که به یمن معامله پایاپای کلم با سنگ‌های الماس ارزیابی نشده به ثروتی هنگفت دست یافته است. وقتی موج هجوم معدنکاران آماتور به مارانگه آغاز شد آنان سنگ‌های تراش نخورده و خام را حتی با بطری‌های آب معاوضه می‌کردند.

بعضی‌ها از دست‌های پنهان دلالان معتبر و شناخته شده الماس در مارانگه می‌گویند که با ایجاد شبکه‌هایی سنگ‌های اکتشافی معدنکاران بی‌تجربه را به بهایی کم می‌خرند. ذخایر اصلی الماس مارانگه در منطقه‌ای حفاظت شده قرار گرفته که توسط شرکت توسعه معادن زیمبابوه مدیریت می‌شود. می‌گویند در این منطقه سنگ‌هایی درشت از زمین خارج می‌شوند. رونالد درباره این شایعات می‌گوید یک بار با پرداخت رشوه به نگهبان‌ها اجازه یافته وارد منطقه حفاظت شده شود اما پس از ساعت‌ها جستجو تنها موفق به یافتن الماس کوچکی شد که به بهای 150 دلار به دلالی فروخت.

معامله 30 هزار دلاری

ایتای 28 ساله 18 ماه قبل وارد تجارت الماس شد. او الماس‌ها را درون دهان خود جاسازی کرده و برای فروش به دلال‌های لبنانی و اسرائیلی به مانیکا در موزامبیک می‌برد. او در این مدت 2 خانه و 5 خودرو خریداری کرده است.

او و عمه‌اش 3 ماه قبل یک قطعه الماس 30‌قیراطی که به بزرگی یک بند انگشت بود را به بهای 30 هزار دلار به یک واسطه اسرائیلی فروختند. آنچنان که ایتای ادعا می‌کند بخش اعظم معدنکاران غیرقانونی افرادی تحصیلکرده هستند. او هدف از سرکوب اخیر گروه‌های غیرقانونی دست‌اندرکار اکتشاف الماس در مارانگه را تسهیل فعالیت سندیکاهای وابسته به جناح حاکم توصیف می‌کند.

اسحاق 38 ساله و ریچارد 32 ساله برادرشان کلادیوس را که به هنگام حفر تونل از پشت هدف گلوله پلیس قرار گرفته بود به بیمارستان منتقل کردند. این 3 برادر و 2 پسرعمویشان ساعت 6 بامداد در تونلی که حفر کرده بودند مشغول جستجو برای الماس بودند که پلیس یک نارنجک اشک‌آور را به داخل تونل شلیک کرد. همگی به طرف دهانه تونل فرار کردند. کلادیوس آخرین نفر بود. صدای شلیک بلند شد و او روی زمین افتاد.

چند پلیس به سمت کلادیوس آمدند و او را کشان‌کشان با خود بردند. از او خون می‌رفت و بی‌هوش شده بود. از مقر پلیس به خوبی حفاظت نمی‌شد. ریچارد داخل پاسگاه شد و کلادیوس را با خود آورد. او را 5 کیلومتر روی شانه‌های خود حمل کردند و با مشقات زیاد به بیمارستان رساندند. کلادیوس که به هوش آمده بود، گریه می‌کرد و دائم تکرار می‌کرد نمی‌خواهد بمیرد. به او دلداری می‌دادند که چنین نخواهد شد اگرچه از مرگ آرام و دردآور او در هراس بودند. با این حال بقیه اعضای گروه که امید به کسب ثروتی قابل توجه از استحصال و فروش الماس بسته‌اند حتی در صورت مرگ کلادیوس هم دست از فعالیت نخواهند کشید. ریچارد می‌گوید: از گفتن این جمله متاسفم اما اگر یکی بمیرد سهم بقیه بیشتر می‌شود. او در حالی که سرش را پایین انداخته، می‌افزاید: چاره دیگری نداریم. این تنها راه برای پولدار شدن است.

منبع: نیویورک تایمز