ردیابی سرطان با علم ژنتیک‌

پژوهش در حیطه بیماری‌های پستان بسیار وسیع است؛ زیرا این بیماری زنان جامعه را که قطب اصلی خانواده‌ها هستند و بهبود کیفیت زندگی آنها مساوی با بهبود کیفیت اجتماع است، درگیر می‌کند.

گروه پژوهشی بیماری‌های پستان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران هم با توجه ویژه به این گروه مهم جامعه، در کنار فعالیت‌های پژوهشی، بهترین خدمات تشخیصی، درمانی و بازتوانی را به بیماران ارائه می‌دهد و طبق برنامه‌ریزی‌ها و چشم‌اندازها، تا 5 سال آینده این مرکز جزو بهترین مراکز پژوهشی درمانی در سطح بین‌الملل خواهد شد.

پژوهش‌های انجام شده در این مرکز در راستای غربالگری، تشخیص، درمان و بازتوانی بیماران انجام می‌شود که همه آنها کاربردی است و گامی در جهت رفع نیازهای پژوهشی درمانی در حیطه سرطان پستان محسوب می‌شوند.

در این مرکز علاوه بر پژوهش، کلیه روش‌های رایج ماموگرافی، سونوگرافی، نمونه‌برداری و مقایسه انواع روش‌های جراحی ماستکتومی یا حفظ پستان انجام می‌شود. پژوهشگران این واحد در حیطه پژوهش فقط به دنبال روش‌های پیشگیری نیستند، بلکه در زمینه‌های تشخیص، درمان و بازتوانی نیز پژوهش‌هایی را انجام می‌دهند.

در ضمن این مرکز با کلینیک لیزر و ژنتیک جهاد که در سطح عالی فعالیت می‌کنند، در زمینه‌های تشخیص و درمان بیماری‌های پستان همکاری کرده و در کنار درمان‌های دارویی در زمینه بهبود کیفیت زندگی بیماران نیز فعالیت می‌کند.

از جمله خدمات دیگری که در این مرکز ارائه می‌شود، صدای مشاور است که به سوالات بیماران از طریق تلفن پاسخ داده و در صورت نیاز آنان را به متخصص ارجاع می‌دهد.

همچنین در راستای ارتقای مرکز، استاندارد کردن سیستم درمانی در دستور کار مسوولان قرار دارد تا اطلاعات مربوط به مدارک بیمار از ابتدا تا بهبود بیماری به صورت رایانه‌ای دسته‌بندی شوند.

هر ماه برای تبادل‌نظر و اطلاع از یافته‌های جدید علمی جلسه علمی ‌  پژوهشی نیز برگزار می‌شود؛ این جلسات به صورت بین رشته‌ای و با همکاری بخش لیزر و ژنتیک جهاد برگزار می‌شود. گروه پژوهشی ژنتیک سرطان پستان از بخش‌های مهم این واحد است که فعالیت خود را از حدود 3 سال پیش در زمینه جنبه‌های مولکولی مرتبط با پاتوژنز، سیر بالینی، تشخیص، درمان و پیش آگهی سرطان پستان آغاز کرده و در سال 1385 موافقت اصولی خود را از دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی اخذ کرده است.

مهم‌ترین زمینه‌های فعالیت این گروه شامل بررسی ارتباط مارکرهای مولکولی با پیشآگهی و میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان، تاسیس بانک  DNA، بافت و اطلاعات از بیماران مبتلا به سرطان پستان و بستگان قابل دسترس آنها،انجام مشاوره ژنتیک و تعیین خطر ابتلا به سرطان و در نهایت ارائه دستاوردهای گروه در مجلات و کنگره‌های معتبر داخلی و بین‌المللی  می‌شود.

به گفته دکتر کیوان مجیدزاده، مدیر گروه پژوهشی ژنتیک سرطان جهاددانشگاهی علوم پزشکی تهران، به طورکلی فعالیتهای این گروه در دو بخش عمده  فعالیتهای پژوهشی و انجام آزمایش‌های تشخیص طبقه‌بندی می‌شود.

محاسبه میزان خطر در خانواده مبتلایان‌

سرطان پستان از جمله سرطانهایی است که بخشی از آن به صورت ارثی ایجاد می‌شود، یعنی ژنهای معیوب منتقل شده از پدر یا مادر یا ژنهایی که در خود فرد دچار اختلالاتی شده‌اند، سبب ایجاد آن می‌شود.

به گفته دکتر مجیدزاده، نتیجه فعالیتهای پژوهشی کمک شایانی به پزشکان در جهت شناخت وضعیت بانوان کشور از نظر جنبه‌های ژنتیکی این سرطان می‌نماید که این موضوع خود نقش موثری در تشخیص و درمان و بویژه پیشگیری این بیماران ایفا می‌کند.

مجیدزاده درباره لزوم راه‌اندازی کلینیک سرطان‌های فامیلی می‌گوید: امروزه تستهای زیادی در کلینیک ‌های تشخیص سرطان پستان در دنیا وجود دارد که به روشهای مولکولی و ژنتیک انجام می‌شوند و کیفیت خدمت‌رسانی به مردم را در جهت تشخیص زودرس، تشخیص افراد در معرض خطر، تعیین احتمال پاسخ به درمان، میزان بقا و... به نحو قابل توجهی ارتقاء داده است.

 در این خصوص کلینیک سرطانهای فامیلی در این مجموعه راه‌اندازی شده که با انجام مشاوره ژنتیک به محاسبه میزان خطر ناقل ژن معیوب بودن و نیز میزان خطر ابتلا به سرطان پستان پرداخته و در مواردی که احتمال ناقل بودن بالا باشد، تستهای تشخیص مربوط را انجام داده و وضعیت بیمار را از نظر احتمال ابتلا به سرطان پستان بویژه سرطان پستان ارثی مشخص می‌کند.

بانکی از ژن‌های بیماران

یکی از اقدامات بسیار مهم انجام شده راهاندازی بانک ژن و بافت مبتلایان سرطان پستان  است که این موضوع کمک شایانی به پژوهشهای مرتبط و نیز به انجام اقدامات تشخیص برای بیماران در آینده می‌کند.

در این بانک با گرفتن 10سی‌سی نمونه خون از بیماران و افراد درجه یک فامیل آنها و استخراج ماده ژنتیکی و ذخیره‌سازی آن امکان انجام تستهای تشخیص در موارد مورد ضرورت به وجود می‌آید.

آزمایش‌های ژنتیکی روزبه‌روز در حال ارتقاء و پیشرفت است و در بسیاری از موارد این ‌آزمایش‌ها نیازمند در دسترس بودن ماده ژنتیکی مبتلایان قبلی هر خانواده است.

حال چنانچه این مبتلایان به هر دلیل از قبیل فوت و... در دسترس نباشند، انجام چنین آزمایش‌هایی مقدور نخواهد بود، لذا در بانک ژن نمونه‌های ژنتیکی بیماران در زمانی که زنده هستند نگهداری می‌شود تا در تمام شرایط و زمان‌ها امکان انجام آزمایش‌ها روی این نمونه‌ها فراهم باشد.

مجیدزاده می‌افزاید: در بانک ژن و بافت در واقع با استفاده از تست‌های آماری و ژنتیکی، افرادی که احتمال دارد به این بیماری مبتلا شوند، مشخص شده و اقدامات تشخیصی و درمانی در خصوص آنها انجام می‌گیرد. کلیه خدمات این بانک ژن و بافت برای بیماران و اعضای خانواده آنها به صورت رایگان انجام می‌شود.

سرطان پستان، تشخیص زودرس، درمان موفق

دومین همایش آموزش عمومی پیشگیری از سرطان پستان با شعار «سرطان پستان، تشخیص زودرس، درمان موفق» همزمان با ماه جهانی ارتقای آگاهی سرطان پستان توسط مجتمع تحقیقاتی ‌  درمانی بیماری‌های پستان جهاد دانشگاهی امروز به پایان می‌رسد.

در این همایش که ویژه بانوان است، جلسات پرسش و پاسخ، کارگاه آموزشی خودآزمایی سرطان پستان روی ماکت، سخنرانی اعضای هیات علمی کلینیک بیماری‌های پستان در رشته‌های آنکولوژی، روانپزشکی، جراحی پستان، لنف و ادم برگزار شد. همچنین در حاشیه این همایش 2 روزه نمایشگاه دستاوردهای هنری و فرهنگی بهبود یافتگان از این سرطان برپا شده است.

در این همایش کارت تخفیف 50 درصدی معاینه و چک‌آپ توسط پزشکان مرکز اهدا شده است.

بهاره صفوی‌