جنگ میلیاردرها

ادعای 4 میلیارد دلاری برژوفسکی علیه آبراموویچ در واقع بازخوانی پرونده دشمنی‌ای دیرینه است که نزدیک به یک دهه قبل سر برآورد. برژوفسکی که زمانی در کرملین برو و بیایی داشت مالک بخش قابل توجهی از سهام شرکت نفتی «سیب نفت» و غول آلومینیوم روسیه یعنی «راسول» بود ابراموویچ را به اعمال فشار و تهدید و خرید سهامش در این شرکت به بهایی به مراتب کمتر از ارزش واقعی متهم کرده است.

در حالی که شاکی و متهم پرونده در نخستین جلسه رسیدگی به این پرونده حضور نداشتند، وکلای آنان در غیابشان با ارائه اسناد و مدارکی درصدد دفاع از موکلان خود برآمدند.

هر چند با گذشت نزدیک به دو دهه از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و هرج و مرج اقتصادی پس از آن، هنوز هم هیچ‌کس به درستی نمی‌داند ثروت‌های طبیعی روسیه که تا پیش از آن در مالکیت دولت بود. چطور به تملک تعداد محدودی از افراد نزدیک به حلقه زمامداران مسکو درآمد اما گمان می‌رود روند رسیدگی به دعوای حقوقی برژوفسکی علیه آبراموویچ رازهای سر به مهر زیادی را در این رابطه افشا کند.

این که آبراموویچ 41 ساله چطور به ثروت 10 میلیارد دلاری خود دست یافته، هنوز کلافی سردرگم است؛ در عین حال دستیابی برژوفسکی 63 ساله نیز به ثروت یک میلیارد دلاری‌اش (آن هم از طریق واردات خودروهای مرسدس بنز به روسیه طی دهه 1990 میلادی)‌ هم چندان منطقی به نظر نمی‌رسد.

ثروت بادآورده‌

وقتی بوریس یلتسین، اولین رئیس‌جمهور روسیه در سال 1995 میلادی فرمان خصوصی‌سازی شرکت‌های دولتی روسیه را امضا کرد حتی فکرش را هم نمی‌کرد که روزی دستیاران نزدیک او به دلیل رقابت بر سر تملک این شرکت‌ها جنگی تمام عیار علیه هم آغاز کنند.

برژوفسکی، آبراموویچ و آرکادی بدری پارتارساکاشویلی (از رهبران اپوزیسیون دولت گرجستان که 2 ماه پیش به دلیل سکته قلبی در اقامتگاهش در شهر ساری انگلیس جان باخت)‌ به عنوان افراد مورد اعتماد کرملین مسوولیت ساماندهی درآمدزاترین شرکت‌های مشمول طرح خصوصی‌سازی از جمله «سیب نفت» و «راسول» را برعهده گرفتند.

هنوز سال 2006 میلادی از راه نرسیده بود که برژوفسکی غرق در سیاست شد و پارتارساکاشویلی مسوولیت مدیریت بزرگ‌ترین و بانفوذترین شبکه تلویزیونی روسیه را برعهده گرفت. آبراموویچ که در آن زمان با ایجاد چند شرکت، بخشی از سهام سیب نفت را از آن خود کرده بود از 2 دوست قدیمی خود خواست سهامشان در این شرکت را به او واگذار کنند تا دست او برای مانور دادن در «سیب نفت» بازتر شود و در عین حال همچنان از سود سهامشان برخوردار شوند. اگرچه برژوفسکی در دوران زمامداری یلتسین برای خود در کرملین قدرتی به هم زده بود اما با روی کار آمدن ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور کنونی روسیه منافع او در راستای تقابل با سیاست‌های پوتین قرار گرفت و خیلی زود به اردوگاه مخالفان کرملین تحت نفوذ پوتین پیوست.

رویارویی الیگارش‌ها

پس از افزایش بیش از پیش فاصله برژوفسکی و پارتارسا کاشویلی با کرملین، هر 2 ناچار به ترک روسیه شدند. برژوفسکی در سال 2000 میلادی و پس از آن که در معرض اتهام فساد مالی قرار گرفت به انگلیس رفت و به این کشور پناهنده شد.

برژوفسکی در حالی از روسیه خارج شد که مالک 5/21 درصد سهام «سیب نفت» و 24 درصد سهام «راسول» بود.
آنچنان که او ادعا می‌کند به فاصله اندکی پس از ترک روسیه بود که ابراموویچ از طریق رابطی از او خواست قبل از آن که سهامش در این دو شرکت از سوی دولت توقیف شود با او وارد معامله شود. حدس زدن باقی ماجرا کار چندان دشواری نیست. برژوفسکی تحت فشار ابراموویچ و زدوبندهای پشت پرده او برای ضبط مایملکش، سهامش در «سیب نفت» و «راسول» را به قیمتی پایین‌تر از بهای واقعی به او واگذار کرد. او ادعا دارد از بابت فروش سهام «سیب نفت» نزدیک به 3/2 میلیارد دلار و از جهت فروش سهام «راسول» در حدود 7/1‌میلیارد دلار متضرر شده است.

برژوفسکی در شکواییه خود خواستار جبران زیان 4 میلیارد دلاری خود شده است اما وکلای ابراموویچ این ادعاها را از ریشه و بن رد کرده‌اند.

دوست بدتر از دشمن‌

رومن آبراموویچ در خانواده‌ای فقیر در مناطق سردسیر شمالی شوروی به دنیا آمد. وقتی 4 ساله بود والدینش را از دست داد و اعضای فامیل عهده‌دار نگهداری از او شدند.

وقتی به سن بلوغ رسید به فروش پارچه روی آورد و سپس دلال خرده پای نفت شد. در سال 1992 با برژوفسکی آشنا شد و با کمک او به محفل سیاست روسیه راه یافت و پس از کوچ اجباری برژوفسکی به خارج خیلی زود جای او را گرفت.

در سال 2000 میلادی به فرمانداری استان «چوکوتکا» رسید و در سال 2003 با کناره‌گیری از دنیای سیاست و فروش تمامی مایملک خود به دولت روسیه به سرمایه‌گذاری در خارج روی آورد. او با خرید سهام باشگاه فوتبال چلسی انگلیس به چهره‌ای شناخته شده در عرصه ورزش تبدیل شد.

آبراموویچ با سرمایه‌ای در حدود 10 میلیارد دلار با این که بارها در معرض پرونده‌های فساد مالی قرار گرفت اما هیچ‌گاه بسان دیگر میلیاردرهای نوظهور روسیه با اتهام جنایت مواجه نشد.

نابغه بدشانس‌

بوریس برژوفسکی والدینی تحصیلکرده داشت و چون آنان قدم در راه علم گذاشت. او استاد ریاضی یکی از دانشگاه‌های شوروی بود اما پس از آن که دولت حقوق او را در سال 1989 قطع کرد به دنبال مدتی بیکاری به فروش خودروهای وارداتی به طبقه ثروتمند روی آورد.

فعالیت برژوفسکی در ستاد انتخاباتی یلتسین موجب شد پس از به قدرت رسیدن یلتسین در سال 1991 با رسیدن به پست ریاست سازمان خصوصی‌سازی روسیه پاداش خوش‌خدمتی‌هایش را بگیرد. او سهام «سیب نفت» را 100 میلیون دلار خرید اما بهای سهام او در این شرکت اندکی بعد با رشدی تصاعدی به یک میلیارد دلار رسید.

اگر برژوفسکی در ابتدا در زمره حامیان پوتین بود اما بعدها مورد خشم او قرار گرفت و در سال 2000 با بالا گرفتن فشارها ناچار به ترک روسیه شد. حمایت او از گروه‌های مخالف پوتین با اتکا به ثروت یک میلیارد دلاری‌اش موجب شد چند بار هدف سوءقصد قرار گیرد. او اکنون در عمارتی با شیشه‌های ضد گلوله که 24 ساعته تحت مراقبت قرار دارد در ساری انگلیس زندگی می‌کند.

شیما خیری‌