راه‌آهن چابهار ـ زاهدان؛ شاه‌راه توسعه ترانزیت و جهش اقتصادی سیستان‌وبلوچستان

به گزارش خبرنگار جام جم آنلاین سیستان و بلوچستان

جبارعلی ذاکری، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، با تأکید بر ضرورت توسعه بازارهای صادراتی صنعت ریلی، تکمیل این مسیر را از طرح‌های راهبردی حمل‌ونقل و ترانزیت کشور برشمرده است؛ مسیری که در صورت بهره‌برداری مؤثر و اتصال به شبکه‌های حمل‌ونقل منطقه‌ای، می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای اقتصاد ملی و به‌ویژه جنوب شرق کشور ایجاد کند.

چابهار؛ دروازه‌ای برای ورود به بازارهای منطقه

بندر چابهار به دلیل دسترسی به آب‌های آزاد و موقعیت جغرافیایی ویژه، از ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه تجارت و ترانزیت برخوردار است. اتصال ریلی این بندر به زاهدان و در ادامه به شبکه سراسری راه‌آهن، می‌تواند انتقال کالا را تسهیل کند و زمینه دسترسی بهتر تولیدکنندگان، بازرگانان و سرمایه‌گذاران به بازارهای هدف را فراهم آورد.

این مسیر همچنین می‌تواند در تقویت ارتباط تجاری ایران با کشورهای همسایه، از جمله افغانستان، و توسعه مبادلات منطقه‌ای نقش‌آفرین باشد؛ البته تحقق این ظرفیت به تکمیل زیرساخت‌های مکمل، هماهنگی‌های مرزی و فراهم شدن شرایط اقتصادی مناسب برای جذب بار وابسته است.

ریل؛ فرصتی برای رونق تولید و اشتغال در استان

یکی از مهم‌ترین آثار توسعه زیرساخت‌های ریلی، ایجاد فرصت برای گسترش فعالیت‌های اقتصادی پیرامون مسیر حمل‌ونقل است. از مراکز لجستیکی و انبارداری گرفته تا صنایع تبدیلی، خدمات بندری، حمل‌ونقل کالا و فعالیت‌های صادراتی، همگی می‌توانند از تکمیل این کریدور بهره‌مند شوند.

با این حال، برخورداری سیستان‌وبلوچستان از منافع راه‌آهن به‌صورت خودکار اتفاق نمی‌افتد. ضروری است برنامه‌ریزی مشخصی برای استقرار صنایع وابسته، توسعه شهرک‌های صنعتی، تقویت زنجیره تأمین و مشارکت دادن نیروهای بومی در فرصت‌های شغلی مرتبط انجام شود.

توسعه ترانزیت؛ فراتر از ساخت خطوط ریلی

مدیرعامل راه‌آهن کشور با اشاره به ضرورت هماهنگی ظرفیت زیرساخت‌های ریلی در دو سوی مرزها، بر این نکته تأکید کرده است که توسعه ترانزیت تنها با احداث خطوط جدید محقق نمی‌شود. ایستگاه‌ها، پایانه‌های مرزی، امکانات تخلیه و بارگیری و هماهنگی میان شبکه‌های حمل‌ونقل کشورها نیز باید متناسب با یکدیگر توسعه یابند.

از این منظر، راه‌آهن چابهار ـ زاهدان زمانی می‌تواند به یک کریدور اقتصادی اثرگذار تبدیل شود که برنامه‌ای منسجم برای جذب بار، اتصال به مقاصد تجاری، ارائه خدمات رقابتی و تسهیل فرایندهای گمرکی وجود داشته باشد.

ضرورت پیوند زیرساخت با سرمایه‌گذاری

تجربه توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل نشان می‌دهد که ساخت مسیر، به‌تنهایی تضمین‌کننده رونق اقتصادی نیست. آنچه به این سرمایه‌گذاری ارزش می‌بخشد، میزان استفاده از ظرفیت ایجادشده و تأثیر آن بر تولید، تجارت و اشتغال است.

ازاین‌رو، انتظار می‌رود دستگاه‌های اجرایی، نهادهای اقتصادی و بخش خصوصی، هم‌زمان با تکمیل راه‌آهن، برای جذب سرمایه‌گذار، ایجاد مراکز لجستیکی، توسعه صنایع صادرات‌محور و شناسایی بازارهای هدف برنامه‌ریزی کنند. حمایت از تولیدکنندگان داخلی تجهیزات ریلی و فراهم کردن زمینه صادرات محصولات ایرانی به کشورهای منطقه نیز می‌تواند به تقویت زنجیره اقتصادی این بخش کمک کند.

مطالبه‌ای برای بهره‌مندی مردم سیستان‌وبلوچستان

راه‌آهن چابهار ـ زاهدان یک فرصت راهبردی برای تغییر موقعیت اقتصادی جنوب شرق ایران است؛ اما معیار موفقیت آن نباید صرفاً طول مسیر احداث‌شده یا زمان افتتاح پروژه باشد. میزان افزایش جابه‌جایی کالا، رشد سرمایه‌گذاری، ایجاد اشتغال پایدار، توسعه صنایع محلی و سهم مردم استان از منافع اقتصادی این طرح نیز باید به‌صورت شفاف ارزیابی شود.

اکنون انتظار می‌رود مسئولان ملی و استانی، در کنار پیگیری تکمیل و بهره‌برداری از این مسیر، برنامه‌ای روشن برای تبدیل ظرفیت ترانزیتی آن به ثروت محلی ارائه کنند؛ برنامه‌ای که سهم تولیدکنندگان، کارآفرینان و نیروهای بومی را مشخص سازد و مانع از آن شود که استان صرفاً محل عبور کالا باقی بماند.

راه‌آهن چابهار ـ زاهدان زمانی به حلقه واقعی توسعه تبدیل می‌شود که ریل، بندر، صنعت و بازار در کنار یکدیگر قرار گیرند و نتیجه این پیوند، در زندگی مردم سیستان‌وبلوچستان به شکل اشتغال، سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی نمایان شود.