اختتامیه ششمین دوره کتاب سال قرآنی در قم برگزار شد

مراسم اختتامیه ششمین دوره کتاب سال قرآنی و چهاردهمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی، صبح امروز، هفتم شهریورماه با حضور فرهیختگان، پژوهشگران و فعالان حوزه قرآن در قم برگزار شد.

کد خبر: ۱۵۶۴۶۵۶

جام جم آنلاین - آیت‌الله سیدمحمد سعیدی تولیت آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه (س) در مراسم اختتامیه ششمین دوره کتاب سال قرآنی و چهاردهمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی که صبح امروز، هفتم شهریورماه، با معرفی و تجلیل از برترین آثار و با حضور فرهیختگان و پژوهشگران قرآنی در دفتر تولیت آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه (س) برگزار شد، با اشاره به جایگاه تمدن‌ساز حضرت معصومه (س) اظهار کرد: حضرت معصومه (س) از مدینه خارج شدند و مسیری غیر از مسیر عبور امام رضا (ع) را انتخاب کردند و در قم ماندگار شدند؛ حضور، حیات و رحلت این بانوی بزرگوار برای ما بسیار تمدن‌ساز و در جهان تأثیرگذار بوده است.

وی افزود: گرچه عنوان هجرت برای حضرت معصومه (س) مطرح شده است، اما شخصیت و حرکت ایشان فراتر از یک هجرت صرف است. سال‌ها پیش از میلاد این بانوی بزرگوار، امام صادق (ع) از ایشان و حرکت و حضور پربرکتشان خبر داده بودند و چند تن از ائمه اطهار (ع) نیز با تعبیرات خاصی از این بانوی بزرگوار یاد کرده‌اند.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) با اشاره به روایات مربوط به جایگاه حرم حضرت معصومه (س) گفت: در روایات آمده است که پیامبر اکرم (ص) حرمی دارند، امیرالمؤمنین (ع) حرمی دارند و اهل بیت (ع) نیز حرمی دارند. این تعبیر برای کسانی که در قم زندگی می‌کنند و قم را خاستگاه انقلاب اسلامی و مروج مکتب جعفری می‌دانند، بسیار آموزنده و حائز اهمیت است.

وی ادامه داد: تعبیر «حرم اهل بیت» و توصیف قم به‌عنوان آشیانه آل محمد (ص)، نشان‌دهنده جایگاه والای این شهر است که این شهر باید محل آرامش، رشد و نشر معارف اهل بیت (ع) باشد. دستاورد‌هایی که امروز در حوزه علم و پژوهش مشاهده می‌کنیم، نشان می‌دهد که این خاستگاه باید نقش خود را در جهان ایفا کند و حرکت‌های علمی و معرفتی از این نقطه به سراسر دنیا گسترش یابد.

سعیدی با اشاره به نقش دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم افزود: یکی از بهترین اقدامات صورت‌گرفته در جمهوری اسلامی، توجه به تأسیس و تقویت چنین مجموعه‌هایی است و آثار و برکات دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قابل تقدیر است. امید است فعالیت‌های این دانشگاه و تلاش استادان، پژوهشگران و دانشمندانی که با آثار، دانش و تدریس خود برای ماندگاری و رشد بیش از پیش جایگاه علمی قم تلاش می‌کنند، روزبه‌روز توسعه یابد.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) تصریح کرد: میلاد پیامبر اکرم (ص) صرفاً یک تولد نبود، بلکه آغاز یک انقلاب تمدنی بود. پیامبر (ص) به ما آموختند که دین، خروج از تاریکی جهل به‌سوی نور علم است و نخستین تجربه مدیریت الهی را رقم زدند تا ثابت کنند می‌توان جامعه‌ای پراکنده، گرفتار جاهلیت و توحش را به یک امت واحده تبدیل کرد.

پیوند میلاد پیامبر (ص) و امام صادق (ع)؛ پیوند دو مرحله تمدن‌سازی

سعیدی با بیان اینکه پیوند دادن دو میلاد بزرگ پیامبر اکرم (ص) و امام صادق (ع) اتفاقی نیست، اظهار کرد: پیامبر اکرم (ص) با پیام، بیان و رسالت خود تمدن توحیدی را آغاز کردند و امام صادق (ع) همان تمدن را به یک مدرسه تمدنی تبدیل کردند؛ مدرسه‌ای که توانست در برابر تلاطم‌های سیاسی، اعتقادی، فکری و فرهنگی ایستادگی کند.

وی با تأکید بر رسالت دانشگاهیان گفت: این میلاد عظیم برای کسانی که در سنگر پرافتخار دانشگاه مشغول فعالیت هستند، درس بزرگی دارد و آن اینکه باید علم را به عمل و عمل را به عدالت تبدیل کنیم.

امام صادق (ع) و صیانت از بذر تمدن اسلامی

سعیدی با اشاره به شرایط دوران امام صادق (ع) بیان کرد: دستگاه‌های مخالف مکتب اهل بیت (ع) و اسلام ناب، تلاش گسترده‌ای کردند تا با جریان‌سازی‌های مختلف، مانع از شکل‌گیری و گسترش مکتب نبوی شوند، اما هنگامی که نتوانستند جلوی گسترش این مکتب را بگیرند، مسیر انحراف را در پیش گرفتند.

وی ادامه داد: جریان‌های مختلفی ایجاد شد و فرقه‌های متعددی شکل گرفتند؛ اشاعره، معتزله و دیگر جریان‌ها هر یک با دیدگاه‌های خود تلاش کردند در این کثرت، اسلام ناب و مذهب جعفری را تحت‌الشعاع قرار دهند.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) بیان کرد:، اما امام صادق (ع)، بذر تمدنی را که پیامبر اکرم (ص) کاشته بودند، در سخت‌ترین شرایط سیاسی، امنیتی و فرهنگی با هوشمندی تمام حفظ و پرورش دادند و آن نهال را به درختی توانمند تبدیل کردند.

وی افزود: حتی برخی افراد در محضر امام صادق (ع) درس می‌آموختند تا بتوانند از این طریق مکاتب جدیدی را در برابر مکتب ایشان تأسیس کنند، اما امام صادق (ع) با تأسیس بزرگ‌ترین مدرسه علمی تاریخ اسلام به ما آموختند که در برابر ظلم و استبداد، سلاح علم قدرتمندترین سلاح و برافراشتن پرچم دانش پرافتخارترین راه است.

دین فقط در معبد خلاصه نمی‌شود

سعیدی با اشاره به دستاورد‌های مدرسه علمی امام صادق (ع) اظهار کرد: امام صادق (ع) با مدرسه‌ای که تأسیس کردند، به ما آموختند که دین فقط به یک معبد و عبادتگاه محدود نمی‌شود، بلکه باید در همه عرصه‌های علمی حرفی برای گفتن داشته باشد و به نیاز‌های مختلف مردم پاسخ دهد.

وی افزود: همان‌گونه که در مدرسه امام صادق (ع)، اندیشمندان متعدد و متنوعی پرورش یافتند، شخصیت‌هایی همچون جابر بن حیان نیز در این مکتب رشد کردند. امام صادق (ع) در حقیقت تمدن پیامبر اکرم (ص) را به زبان دانشگاه ترجمه کردند و این هنر بسیار بزرگی بود.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) ادامه داد: این سیره به ما می‌آموزد که دانشگاهیان نباید صرفاً به مطالعه و کتابخانه محدود شوند؛ بلکه دانش و تخصص آنان باید راهکاری برای حل مسائل زندگی امروز باشد.

رسالت دانشگاه در دنیای تفرقه و جنگ نرم

وی با اشاره به شرایط جهان امروز گفت: امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که دنیای تفرقه، دروغ، فضای دیجیتال، استکبار و فضای مجازی است و این دنیا تلاش می‌کند ملت‌ها را به زانو زدن و کرنش در برابر خود وادار کند.

سعیدی افزود: این رسالت بزرگی است که رهبر معظم انقلاب نیز برای آن بسیار دلسوزی کرده‌اند و با رجوع به سخنرانی‌ها، درس‌ها و آثار ایشان می‌توان عمق این دغدغه را مشاهده کرد؛ از جمله مباحث تفسیری و تحلیل مواضعی که ریشه در جلسات و درس‌های تفسیری ایشان دارد.

وی تأکید کرد: درسی که امروز باید در حوزه و دانشگاه بیاموزیم این است که مانند پیامبر اکرم (ص)، شجاعت آغاز یک تحول بزرگ را داشته باشیم و با الهام از امام صادق (ع)، تخصص و دانش خود را در جامعه از راه‌های مختلف ارتقا دهیم، به شبهات علمی پاسخ دهیم و با قدرت علمی و منطقی با اندیشمندان مواجه شویم.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) تصریح کرد: کسی که در تخصص خود برتر نیست، نمی‌تواند صدای رسای تمدن بزرگ اسلامی و نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران باشد.

مسیر تمدنی از مدینه تا انقلاب اسلامی

وی با اشاره به سیر تاریخی شکل‌گیری تمدن اسلامی گفت: مسیری که از مدینه‌الرسول (ص) آغاز شد، در شرایطی که انحراف‌ها می‌خواستند اسلام ناب را به فراموشی بسپارند، به مدرسه امام صادق (ع) رسید و این مسیر در ادامه به انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران منتهی شد.

سعیدی افزود: انقلاب اسلامی در حقیقت حلقه‌ای از این سیر تکاملی است و امروز باید با این بزرگان پیمان ببندیم که تمدن محمدی (ص) و صادقی (ع) را تنها در کتابخانه‌ها، کلاس‌ها و محیط‌های آموزشی محدود نکنیم، بلکه آن را در رفتار خود با یکدیگر، دوستان، همکاران و در همه عرصه‌های زندگی جاری کنیم.

«إنا لله و إنا إلیه راجعون»؛ حرکت مستمر انسان به‌سوی خدا

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کاربرد رایج عبارت «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ» گفت: یکی از مظلومیت‌های این آیه شریفه، محدود شدن کاربرد آن به هنگام مرگ افراد است؛ در حالی‌که مفهوم این آیه تنها به مرگ اختصاص ندارد.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) افزود: معنای این آیه آن است که ما از خداییم و به‌سوی خدا در حال حرکت هستیم. «راجعون» بیانگر یک حرکت مستمر و تکاملی است و انسان در همه لحظات زندگی در مسیر بازگشت به‌سوی خدا قرار دارد.

وی تأکید کرد: نباید اجازه دهیم برخی مفاهیم دینی در اثر کاربرد‌های محدود و نادرست، معنای گسترده خود را از دست بدهند. دانشگاهیان و پژوهشگران باید درباره این مفاهیم کار علمی کنند و معانی صحیح و عمیق آنها را در جامعه تبیین کنند.

انسجام؛ شرط پیروزی امت اسلامی

سعیدی در ادامه با اشاره به مقاطع حساس انقلاب اسلامی و نقش رهبری در عبور کشور از بحران‌ها اظهار کرد: ملت ایران از پیچ‌ها و شرایط تاریخی دشواری عبور کرده است و پس از رحلت امام خمینی (ره) نیز کشور در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخی قرار گرفت، اما به لطف الهی، عنایات حضرت ولی عصر (عج)، حضور مردم و تصمیم شجاعانه و مستقل مجلس خبرگان، مسیر انقلاب با قدرت ادامه یافت.

وی با اشاره به ضرورت حمایت از دولت و مسئولان در کنار نقد سازنده گفت: مسئولان و خدمتگزاران کشور باید تقویت و یاری شوند؛ نقد لازم است، اما تخریب هرگز نباید جای نقد را بگیرد.

تولیت آستان مقدس حضرت معصومه (س) با استناد به فرمایش امیرالمؤمنین (ع) مبنی بر اینکه هیچ امتی در سایه تفرقه به پیروزی نمی‌رسد، تصریح کرد: پیروزی امت‌ها در پرتو اتحاد و انسجام حاصل می‌شود و کسانی که نقد، نکته یا تذکری دارند، باید آن را با صمیمیت و دلسوزی بیان کنند و اجازه ندهند دست تفرقه‌افکنان و دشمنان در جامعه باز شود.

وی ادامه داد: دشمن با ابزار سخت نتوانست تأثیر تخریبی مورد نظر خود را بر ملت ایران بگذارد؛ گرچه ساختمان‌ها، شخصیت‌ها و قلب انقلاب را هدف قرار داد، اما انقلاب اسلامی به لطف خدا باقی ماند و راه خود را ادامه داد. امروز دشمن تلاش می‌کند از طریق تفرقه، جنگ نرم و ابزار‌هایی که گاه از جنگ سخت نیز پیچیده‌تر و خطرناک‌تر هستند، اهداف خود را دنبال کند.

سعیدی در پایان تأکید کرد: حفظ انسجام، تقویت سرمایه علمی و پاسخ‌گویی به نیاز‌ها و شبهات جامعه، رسالتی مهم برای حوزه و دانشگاه است و باید با اتکا به ایمان، علم، وحدت و تمدن‌سازی، راهی را که از پیامبر اکرم (ص) آغاز و در مدرسه امام صادق (ع) استمرار یافت، در جامعه امروز ادامه دهیم.

تحصیل بیش از ۵ هزار دانشجو در دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

حجت‌الاسلام والمسلمین نقیب رئیس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم بیان کرد: دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم تنها دانشگاه تخصصی قرآن و همچنین تنها دانشگاه تمام‌وقفی کشور است که مؤسس آن سازمان اوقاف و امور خیریه بوده و تمامی ۱۸ دانشکده، به‌صورت موقوفه اداره می‌شوند.

وی با بیان اینکه پنج دانشکده این دانشگاه از مصوبات سفر‌های رهبر معظم انقلاب ایجاد شده‌اند، افزود: این دانشکده‌ها در پی درخواست و مطالبه مردم در سفر‌های رهبر شهید انقلاب تأسیس شده‌اند.

رئیس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم ادامه داد: در حال حاضر قریب به پنج هزار دانشجو در رشته‌های تفسیر و علوم قرآنی این دانشگاه مشغول به تحصیل هستند و تاکنون نیز نزدیک به ۳۰ هزار نفر از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شده‌اند که در بخش‌های مختلف کشور از جمله آموزش و پرورش، وزارت علوم، دانشگاه‌ها، هیئت‌های علمی و مراکز قرآنی مشغول فعالیت و خدمت هستند.

نقیب با اشاره به شکل‌گیری ایده برگزاری کتاب سال قرآنی گفت: دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم حدود هشت سال پیش به این نتیجه رسید که با وجود برگزاری جوایز مختلفی همچون کتاب سال جمهوری اسلامی، کتاب سال حوزه، کتاب سال بانوان، کودک و دفاع مقدس، جای یک رویداد تخصصی با عنوان کتاب سال قرآنی که به‌طور ویژه آثار تفسیری و قرآنی را مورد ارزیابی و تقدیر قرار دهد، خالی است.

وی بیان کرد: بر همین اساس، نخستین دوره کتاب سال قرآنی ابتدا در خود دانشگاه برگزار شد و پس از آن، این رویداد به‌صورت سراسری اعلام شد و امروز شاهد برگزاری اختتامیه ششمین دوره آن هستیم.

دریافت ۲۰۸ اثر قرآنی در دبیرخانه همایش کتاب سال قرآنی

رئیس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم با اشاره به آثار رسیده به این دوره اظهار کرد: در مجموع قریب به ۲۰۸ اثر قرآنی شامل ۱۷۵ کتاب و ۳۳ رساله دکتری به دبیرخانه این دوره ارسال شده است که پس از ارزیابی‌های چندمرحله‌ای، سه اثر در بخش کتاب و یک اثر در بخش رساله دکتری به‌عنوان برگزیده انتخاب شدند.

وی ادامه داد: امسال همچنین جایزه ویژه‌ای در حوزه مقاومت در نظر گرفته شد و یک اثر در این حوزه به‌عنوان برگزیده انتخاب شد. افزون بر این، یک کتاب نیز در حوزه قرآن و کودک به‌عنوان اثر ویژه معرفی شده است.

نقیب با اشاره به توجه این رویداد به ناشران فعال در حوزه آثار قرآنی افزود: از آنجا که ناشران مختلف آثار خود را برای شرکت در کتاب سال قرآنی ارسال می‌کنند، یک ناشر نیز به‌عنوان ناشر نمونه انتخاب می‌شود که امسال انتشارات پژوهش‌های آستان قدس رضوی به‌عنوان ناشر نمونه برگزیده شده است.

وی تصریح کرد: آثار رسیده در چندین مرحله مورد ارزیابی قرار گرفته و در نهایت برای داوری نهایی در اختیار استادان برجسته قرار گرفته‌اند تا آثار منتخب تعیین شوند.

رئیس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم در ادامه با اشاره به چهاردهمین همایش بین‌المللی پژوهش‌های قرآنی گفت: مسابقات سراسری قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران معمولاً از سوی سازمان اوقاف و امور خیریه برگزار می‌شود و بخش علمی و پژوهشی این مسابقات بر عهده دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم است.

وی افزود: پس از برگزاری مسابقات قرآن، بخش پژوهش‌های قرآنی نیز برگزار می‌شود و امسال چهاردهمین دوره همایش پژوهش‌های قرآنی با عنوان «مطالعات علوم انسانی قرآن‌بنیان» برگزار شده است؛ موضوعی که مورد تأکید و توجه رهبر شهید انقلاب بوده و ایشان بار‌ها بر ضرورت پرداختن به آن تأکید داشته‌اند. برگزیدگان این همایش نیز امروز جوایز خود را دریافت می‌کنند.

ذکر حکیم؛ ترجمه مبسوط قرآن

نقیب در ادامه به برخی آثار و فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه اشاره کرد و گفت: یکی از آثاری که امروز ارائه می‌شود، کتاب قرآنی با عنوان «ذکر حکیم» است. رهبر شهید انقلاب در یکی از جلسات فرموده بودند که ترجمه‌های قرآن فراوان است، اما جای ترجمه‌ای مبسوط خالی است. این ترجمه‌ای است که علاوه بر ترجمه واژگان دشوار، نکات اخلاقی، سیاسی و اجتماعی را نیز در اختیار مخاطب قرار دهد تا یک طلبه، مبلغ یا استاد دانشگاه بتواند آن را همراه خود داشته باشد و در سفر‌های تبلیغی و موقعیت‌های مختلف از آن بهره ببرد.

وی افزود: کار تهیه این ترجمه از سه سال پیش آغاز شد و ترجمه‌ای براساس تفسیر شریف المیزان تهیه شد که ترجمه‌ای مبسوط به‌شمار می‌رود. این اثر به‌تازگی منتشر شده و برای ارزیابی در اختیار ۱۷ نفر از مترجمان برجسته قرآن کشور قرار گرفته است. پس از بررسی و دریافت نظرات، اشکالات آن برطرف شد.

رئیس دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم با اشاره به ارزیابی یکی از صاحب‌نظران درباره این اثر اظهار کرد: به اعتقاد برخی صاحب‌نظران، از جمله استاد خرمشاهی، این ترجمه در میان ترجمه‌های یکصد سال اخیر قرآن کریم اثری کم‌نظیر و قابل توجه است و دانشگاه این اثر را به‌تازگی به انجام رسانده است.

وی همچنین از انجام تصحیح جدیدی از «تفسیر فرات کوفی» در دانشگاه خبر داد و گفت: در این تصحیح، برخی نسخه‌های جدید این تفسیر مورد بررسی قرار گرفته و کار تازه‌ای در این زمینه انجام شده است.

نقیب افزود: از دیگر فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه، گردآوری مقالات مرتبط با دیدگاه‌ها و نظرات تفسیری رهبر معظم انقلاب است. دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم هفت مجله علمی ـ پژوهشی در حوزه قرآن با موضوعات مختلف دارد و مقالاتی که درباره دیدگاه‌های تفسیری رهبر معظم انقلاب نوشته شده بود، گردآوری و در یک مجلد تنظیم شده است که این اثر نیز امروز ارائه می‌شود.

وی ادامه داد: در این مجموعه، مباحث مرتبط با روش و گرایش تفسیری رهبر معظم انقلاب و همچنین دیدگاه‌های ایشان در حوزه تفسیر قرآن مورد بررسی و استخراج قرار گرفته و حاصل پژوهش‌های انجام‌شده درباره اندیشه‌ها و فعالیت‌های تفسیری ایشان در قالب این اثر تدوین شده است.

یادآور می‌شود، در پایان از منتخبان این دوره از کتاب سال قرآنی، تجلیل و از پوستر هفتمین دوره کتاب سال قرآنی رونمایی شد./ایکنا