در این میان، مرکز تحقیقات صداوسیما یکی از قدیمیترین نهادهای فعال در حوزه افکارسنجی در کشور بهشمار میرود که طی دهههای گذشته وظیفه سنجش دیدگاهها و رفتار مخاطبان رسانهملی را برعهده داشته است. این مرکز با استفاده از روشهای مختلف نظرسنجی، تلاش میکند تصویری از میزان مخاطبان برنامهها، میزان رضایت آنها و الگوی مصرف رسانهای در میان مردم ارائه دهد. نتایج این پژوهشها معمولا در اختیار مدیران رسانه قرار میگیرد تا در تصمیمگیریها و برنامهریزیهای آینده مورد استفاده قرار گیرد.از سوی دیگر، تحولات گسترده در فضای رسانهای جهان، بهویژه رشد شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین، باعث شده رقابت برای جذب مخاطب جدیتر از گذشته شود. در چنین شرایطی، بررسی مداوم رفتار مخاطبان و سنجش میزان اثرگذاری برنامهها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. به همین دلیل، نتایج نظرسنجیها و آمارهای مربوط به میزان مخاطبان تلویزیون همواره مورد توجه قرار میگیرد و به یکی از شاخصهای مهم در ارزیابی عملکرد رسانهها تبدیل شده است. اما رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما در تازهترین اظهارات خود به یک پیمایش مهم اشاره کرده که آمارهای آن قابلتوجه است.
حضور میلیونی در میدان؛ رکوردی کمنظیر
براساس نتایج یک پیمایش ملی که از سوی مرکز تحقیقات صداوسیما انجام شده، تجمعات شبانه مردم در شهرهای مختلف کشور، بهعنوان یکی از بیسابقهترین حضورهای خیابانی در سالهای اخیر توصیف شده است. شاکرینژاد، رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما در گفتوگوی ویژه خبری، این تجمعات را «رکوردی کمنظیر در جهان» خوانده و معتقد است نمونه مشابهی از این سطح حضور مستمر در شهرهای متعدد، کمتر قابل مشاهده است.در این نظرسنجی ۶۷.۸درصد پاسخگویان گفتهاند این تجمعات باید تا رسیدن به اهداف خود ادامه پیدا کند. این رقم تنها مربوط به افرادی که هر شب در میدان حاضرند نیست، بلکه شامل کسانی هم میشود که به هر دلیل امکان حضور فیزیکی در این تجمعات را نداشتهاند اما از تداوم آن حمایت میکنند. همچنین حدود ۳۰ درصد پرسششوندگان اعلام کردهاند که هرشب یا اکثر شبها در این تجمعات حضور داشتهاند؛ عددی که به گفته رئیس مرکز تحقیقات، معادل حدود ۲۵ میلیون نفر ازجمعیت کشور است. درمقابل حدود ۲۰درصد پاسخگویان، ادامه این تجمعات را ضروری نمیدانند.
ارزیابی عملکرد رسانهملی در «جنگ تحمیلی سوم»
بخش دیگری از این پیمایش به ارزیابی عملکرد رسانهملی در پوشش تحولات جنگ اخیر، که از آن با عنوان «جنگ تحمیلی سوم» یاد میشود، اختصاص داشته است. براساس نتایج اعلامشده، ۷۶.۵درصد از پاسخگویان عملکرد صداوسیما در اطلاعرسانی درباره حملات ایران را «کاملا مناسب» یا «مناسب» ارزیابی کردهاند.در شاخصهای جزئیتر نیز تصویر مشابهی بهدست آمده است. ۷۳.۹درصد مردم ازسرعت خبررسانی رسانهملی ابرازرضایت کردهاند و ۷۲.۵درصد نیز صحت و دقت اخبار را قابل قبول دانستهاند؛ اعدادی که از نگاه مجریان این پیمایش، نشاندهنده سطحی قابل توجه از اعتماد مخاطبان به صداوسیماست. به گفته مسئول نظرسنجی، این پیمایش پس از اعلام آتشبس انجام شده و در آن، نگاه مردم نسبت به خود آتشبس نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
آتشبس؛ شکاف کوچک، برداشتهای متفاوت
یکی از محورهای مهم این پیمایش، سنجش دیدگاه مردم نسبت به آتشبس بود. نتایج نشان میدهد ۴۸ درصد پاسخگویان با آتشبس موافق و ۴۳ درصد مخالف آن هستند؛ اعدادی که از نزدیکی دیدگاهها و نوعی دوگانگی محدود در افکار عمومی خبر میدهد.مسئول نظرسنجی صداوسیما تأکید میکند: مخالفان آتشبس را نباید الزاما «جنگطلب» دانست. به گفته او، بخش قابلتوجهی از این گروه نگران آن هستند که آتشبس به فرصتی برای تجهیز دوباره طرف مقابل و آغاز دور تازهای از حملات تبدیل شود. در مقابل، موافقان آتشبس، آن را زمانی مطلوب میدانند که به کاهش پایدار سایه جنگ از سر کشور و بازگشت به شرایط عادی منجر شود.این پیمایش همچنین نشان داده که برداشت مردم از مفهوم آتشبس یکسان نیست. برخی آن را نشانه پیروزی و تثبیت دستاوردها میدانند و برخی دیگر، آن را اقدامی موقت و قابل بازگشت تلقی میکنند. مسئول نظرسنجی صدا و سیما معتقد است سرعت بالای رخدادها و نبود امکان زمینهسازی کافی پیش از اعلام آتشبس، باعث شده درک واحد و مشخصی از این مفهوم در افکار عمومی شکل نگیرد.
اقتصاد در صدر نگرانیها؛ امید ۷۱ درصدی به آینده
در بخش دیگری از این پیمایش، دغدغهها و نگرانیهای اصلی مردم در شرایط پس از جنگ بررسی شده است. نتایج نشان میدهد مسائل اقتصادی و معیشتی در صدر نگرانیهای پاسخگویان قرار دارد. این اولویت، به گفته مسئول نظرسنجی، نشان میدهد بخش بزرگی از جامعه، از توان دفاعی و نظامی کشور احساس اطمینان میکند و تمرکز نگرانیها به حوزه اقتصاد منتقل شده است.پس از اقتصاد، موضوعاتی مانند احتمال وقوع حملات تروریستی و خرابکاری در داخل کشور، بیکاری و آسیبدیدن کسبوکارها در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.با این حال، نگاه مردم به آینده، صرفا مبتنی بر نگرانی نیست. در همین پیمایش، ۷۱.۷درصد پاسخگویان گفتهاند که معتقدند شرایط کشور پس از جنگ بهتر خواهد شد؛ رقمی که به گفته مجریان طرح، نسبت به پیش از جنگ، افزایش معناداری را نشان میدهد.مسئول نظرسنجی صداوسیما این سطح از خوشبینی را نشانهای از باور مردم به توان عبور کشور از چالشها بهویژه در حوزه اقتصادی و تکیه بر ظرفیتهای داخلی میداند. او این «امید به آینده» را سرمایهای اجتماعی توصیف میکند که در صورت مدیریت درست، میتواند به بهبود وضعیت در حوزههای مختلف کمک کند.
مذاکره با آمریکا؛ وزن مخالفان، مطالبات اقتصادی
یکی از پرسشهای حساس این پیمایش، به موضوع مذاکره با آمریکا اختصاص داشت. براساس نتایج، ۳۹ درصد پاسخگویان اعلام کرده که «بههیچوجه» موافق مذاکره با آمریکا نیستند. ۲۵ درصد دیگر نیز موافقت «کم» یا «خیلی کم» را بیان کردهاند. در مقابل ۲۹ درصد از پاسخگویان گفتهاند در سطح «زیاد» یا «خیلی زیاد» موافق مذاکره هستند.
به این ترتیب، به تعبیر مسئول نظرسنجی صدا و سیما، وزن مخالفان مذاکره بهطور معناداری بیشتر از موافقان است؛ موضوعی که او آن را ریشهدار در تجربههای گذشته و برداشت عمومی از نتایج مذاکرات پیشین میداند.
او تأکید میکند: حتی بسیاری از مخالفان مذاکره نیز در وضعیت اقتصادی مطلوبی قرار ندارند اما براساس همان تجربهها، چنین موضعی را برگزیدهاند.
در سؤالی دیگر، از مردم خواسته شده در صورت انجام مذاکره، مهمترین اولویت را از نظر خود بیان کنند. ۳/۵۶ درصد پاسخگویان «رفع کامل تحریمها» را در صدر مطالبات خود قرار دادهاند. پس از آن، ۲۴ درصد «تضمین عدم حمله مجدد به ایران» را مهمترین اولویت دانستهاند.
سایر مطالبات مطرحشده شامل تثبیت حاکمیت ایران بر تنگه هرمز، توقف جنگ در جبهههای مختلف ازجمله جبهه مقاومت، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و خروج نیروهای آمریکایی از منطقه بوده است. مسئول نظرسنجی صدا و سیما معتقد است این مطالبات، کموبیش همراستا با خطوط کلی اعلامشده از سوی مسئولان کشور است.
شروط آمریکا زیر ذرهبین افکار عمومی
در بخش دیگری از پرسشنامه، سناریوهایی از برخی شروط احتمالی آمریکا مطرح و نظر مردم درباره پذیرش یا رد آنها سنجیده شده است. نتایج نشان میدهد افکار عمومی در این حوزه، مواضعی صریح و نسبتا یکدست دارد.
طبق اعلام مسئول نظرسنجی،۸۵.۷درصدپاسخگویان باهرگونه محدودسازی صنعت موشکی ایران مخالفت کردهاند. ۸۲درصد نیز خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از کشور را نپذیرفتهاند.همچنین ۷۹.۴درصدازمردم باتعطیلی صنعت هستهای و رساندن غنیسازی به صفرمخالف بودهاندو۷۳ درصد نیز با هرگونه سلب حاکمیت ایران در تنگه هرمز مخالفت کردهاند.
در ادامه، ۶۸ درصد پاسخگویان، شرط قطع حمایت ایران از جبهه مقاومت را غیرقابلقبول دانستهاند.
به گفته مسئول این پیمایش، این نتایج نشان میدهد حتی در شرایط سخت، اکثریت مردم حاضر به پذیرش شروطی که آنها آن را متعارض با منافع و اقتدار ملی میدانند نیستند.
تصویر پیروزی؛ از میدان جنگ تا ذهن جامعه
ارزیابی مردم ازنتیجه جنگ اخیر نیزیکی ازمحورهای این پیمایش بوده است.براساس نتایج اعلامشده،۶۶درصد پاسخگویان، ایران را پیروز این میدان دانستهاند. در مقابل تنها ۶ درصد، آمریکا یا رژیمصهیونیستی را برنده این جنگ ارزیابی کردهاند.
نگاهی به جدیدترین نتایج پیمایش ملی مرکز تحقیقات صداوسیما
در این نظرسنجی، ۸.۷۶ درصد پاسخگویان گفتهاند که این تجمعات باید تا رسیدن به اهداف خود ادامه پیدا کند
۵.۶۷ درصد از پاسخگویان، عملکرد صداوسیما در اطلاعرسانی درباره حملات ایران را«کاملا مناسب» یا «مناسب» ارزیابی کردهاند
۹.۳۷ درصد مردم از سرعت خبررسانی رسانه ملی ابراز رضایت کردهاند و ۵.۲۷ درصد نیز صحت و دقت اخبار را قابل قبول دانستهاند
۷.۱۷ درصد پاسخگویان گفتهاند که معتقدند شرایط کشور پس از جنگ بهتر خواهد شد؛ رقمی که به گفته مجریان طرح، نسبت به پیش از جنگ، افزایش معناداری را نشان میدهد
۷.۵۸ درصد پاسخگویان با هرگونه محدودسازی صنعت موشکی ایران مخالفت کردهاند
۲۸ درصد خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از کشور را نپذیرفتهاند
همچنین ۴.۹۷ درصد از مردم با تعطیلی صنعت هستهای و رساندن غنیسازی به صفر مخالف بودهاند