جلوه هایی از عرفان اسلامی

گنجینه عرفان روی آنتن شبکه 4سیما قرار دارد. برنامه ای گفتگو محور که تلاش می کند از طریق بحث مجری کارشناس با یکی از صاحب نظران ، به طرح مسائلی بپردازد که در حیطه عرفان اسلامی قرار دارند.

کد خبر: ۱۳۵۷۲۳

عرفان در لغت به معنای شناخت و معرفت است و از نظر تعریف و مفهوم ، شناختی است که از طریق تصفیه باطن حاصل می شود. عرفا عقیده دارند برای رسیدن به حق و حقیقت ، باید مراحلی را طی کرد تا نفس بتواند از آن براساس استعداد خود، آگاهی کسب کند. تفاوت آنها با حکما این است که تنها به دنبال استدلال عقلی نیستند، بلکه مبنای کار آنها بر شهود و کشف قرار دارد.
از آغاز آفرینش انسان ، شهود باطنی همواره یکی از منابع شناخت و حرکت به سوی رهایی و تعالی بوده ، دوستداران و پیروان انبوهی نیز داشته و دارد. به همین جهت ویژگی های مشترکی را که در عرفان های گوناگون دیده می شوند نباید پیشینی و پیشداورانه دانست بلکه نتیجه طبیعی توصیف هایی است که عرفا از هر نحله و ملتی ، اعم از قدیم و جدید ارائه کرده اند. با این بیان گنجینه عرفان را از نظر موضوعی باید پاسخ به نیازی دانست که نه تنها در انسان دوران گذشته وجود داشته ، بلکه در انسان امروز هم به چشم می آید.
به بیان دیگر، قرار گرفتن در عصر تکنولوژی و ماشین ، افراد بشری را از این مشرب دور نکرده ، بلکه بالعکس بازار آن را پررونق تر نموده است به گونه ای که هم اینک شاهد انواعی از آن از عرفان نوافلاطونی گرفته تا هندی و سرخپوستی و نظایر آنها می باشیم.
در اندیشه های اسلامی و شیلی هم می توان جلوه های مختلف عرفانی را مشاهده کرد که هر یک ، روش و شیوه خود را برای وصل به حقیقت اصولی تر می دانند.
یکی از صاحب نظران بر این پندار است: «ما در عالم اسلام و در ایران ، میراث عرفانی ارجمندی داریم که معتقدان و منکران فراوانی داشته است و اعتلا و انحطاط نمایانی. ولی چیزی که کم داشته ایم ، نقادی میراث صوفیه و یا از آن دشوار تر و مهمتر ارزیابی مقیاس حقیقت جویی عرفان و میزان حقیقت گویی عارفان است.
در این راستا به نظر می آید تولیداتی نظیر گنجینه عرفان این امکان را می توانند داشته باشند که زمینه های تحلیل و نقد عمیق تر پیرامون مسائل عرفان بویژه عرفان اسلامی را به وجود آورند.
واقعیت این است که در حوزه عرفان کار و تلاش پژوهشی عمیق و خلاقانه ای در گذشته و در شرایط کنونی انجام نگرفته است. این نکته همچنین لزوم نگاهی به روز جهت پرداخت موضوع ، اهمیت و سختی این برنامه را بیشتر می کند.
کندوکاو عرفان اسلامی در این برنامه از طریق تحلیل و بررسی آثار بزرگانی انجام می گیرد که در این زمینه آثاری سترگ ، مانا و تاثیرگذار از خود به جای گذاشته اند.
مجری کارشناس می کوشد از ورای گفتگو با میهمانان که از صاحب نامان و زبدگان کشورمان هستند، زوایای گوناگونی از اثر مورد نظر را مطمع نظر قرار داده ، جلوه هایی از عرفان اسلامی را برای مخاطب بنمایاند.عرفان اسلامی از آن رو که با پرهیز از افراط و تفریط شیوه و روش سهل و متناسب با کرامت انسانی را برای سالکان طریق حقیقت و ایمان می نمایاند، فروغ و ثمره تابناک و راهگشاتری دارد.
نمایاندن این درخشش زمانی تاثیرگذارتر خواهد بود که پرداختن به آن به شیوه تطبیقی و با در نظر گرفتن گرایش و مشربهای رنگارنگ عرفانی که در شرق و غرب و جامعه خودمان وجود دارد، انجام گیرد.
به سخنی دیگر عرفان اسلامی هنگامی نمود عینی تری پیدا می کند که با عرفان های دیگر مقایسه شود. این رویه بخوبی خواهد توانست تطابق عرفان اسلامی را با نیازهای معنوی و جسمانی و تحولات و دگرگونی های جامعه از جنبه های مختلف نشان دهد.در میان علاقه مندان به مباحث عرفانی ، پرسشهای بسیاری از جمله درباره شان و منزلت عرفان برای پاسخگویی به نیازهای معنوی جهان امروز مطرح است.
در جامعه ما نیز این سوال وجود دارد که آیا با فرهنگ اسلامی و قرآنی و سنت اهل بیت (ع) تعالی روح و ایمان مردم عصر کنونی را می توان تامین کرد و یا آن که تحقق این هدف تنها از طریق عرفان و فرهنگ مربوط به آن امکان پذیر خواهد بود؛
پرواضح است گنجینه عرفان به منظور تاثیرگذاری افزون تر، باید موضوع و محتوای مباحث خود را از چنین منظر و با در نظر گرفتن این پرسشها طراحی کند. از آنجا که این برنامه چنین رویکردی را ندارد مضامین آن در مدار بسته ای قرار گرفته غنا و جذابیت مطلوب در آن به چشم نمی آید با وجود آن که زبدگان آشنا و نام آوری در برنامه حضور دارند اما در این میان شیوه پرسش و پاسخ مجری کارشناس با آنان به گونه ای است که مسائل مطرح شده کلی و تکراری به نظر می آیند. طرح سوالهای چالش برانگیزتر همچنین دعوت از چهره های جدیدتر می تواند به برنامه موقعیت و شان روشنگرانه تری بخشد.
در کنار سخنرانی های الهی قشمه ای و سینما ماورائ، بخش گنجینه عرفان از شبکه 4سیما نیز می تواند وجوه دیگری از عرفان و عرفان اسلامی را بازتاب دهد. با در نظر گرفتن اشکال و انبوه گرایش و زمینه های عرفانی که درست یا غلط در جامعه کنونی ما رواج دارند، گنجینه عرفان با ساختاری که در پیش گرفته می تواند مسائل و مباحث خود را از موضع نقد و در پیوند با واقعیت هایی که وجود دارند سامان دهد و از این رهگذر اندیشه های عرفانی مخاطبان شبکه را غنای بیشتری بخشد.این برنامه پنجشنبه ها ساعت 18.05از شبکه 4سیما پخش می شود.