دو نکته درباره بودجه

سرانجام پس از چندهفته انتظار، بررسی بودجه سال 86کل کشور در هیات دولت آغاز شد؛ بودجه ای که می توان آن را نخستین بودجه محصول اندیشه و تفکر دولت نهم دانست.

کد خبر: ۱۲۱۹۹۱

با وجود تاکید مکرر دولت بر رویکرد عملیاتی بودجه 86شواهد و اخبار حاکی است ، چانه زنی ها و مذاکرات دستگاه ها و نهادهای دولتی ، امسال نیز نقش مهمی در تدوین بودجه داشته است و چند قضاوت درباره بودجه قبل از ارائه آن امکان پذیر نبوده و کارشناسی نیست اما بنا بر اظهارات مسوولان دولتی محورهای مطلوب و قابل توجهی همچون حاکمیت انضباط مالی در هزینه ها، تمرکززدایی و اعطای اختیارات بیشتر به مسوولان اجرایی ، کنترل نقدینگی و ساده سازی نظام موافقتنامه ها و تخصیص در بودجه سال آینده مدنظر قرار گرفته است که می تواند امیدواری ها را نسبت به بهبود عملکرد بودجه افزایش دهد. با این حال بیان دو نکته درباره بودجه 86ضروری می نماید.
به نظر می رسد، بزرگترین عارضه بودجه های سالانه ایران همچنان گریبانگیر بودجه 86نیز هست و اراده ای برای کاهش وابستگی به نفت در بودجه دولت به چشم نمی خورد. انتشار اخباری مبنی بر تدوین بودجه بر مبنای نفت 45دلاری موید همین مساله است.
در باب مضرات وابستگی بیش از حد بودجه به درآمدهای نفتی سخن فراوان گفته شده ، ولی آنچه امسال بیش از سایر عوارض مشهود بود، اثر تورمی و رشد بالای نقدینگی ناشی از وابستگی شدید بودجه به دلارهای نفتی بود.
رشد نقدینگی امسال به واسطه استفاده بیش از حد از درآمدهای نفتی به رقم کم سابقه 35درصد رسید و نرخ تورم نیز به تبع آن افزایش یافت (هرچند به اعتقاد برخی ، پیامدهای تورمی بودجه 85هنوز در راه است).
براین اساس ، ضروری است دولت و مجلس تمهیداتی را در قالب برنامه های کوتاه مدت و بلند مدت در نظر بگیرند تا سهم درآمدهای غیرنفتی از جمله مالیات و سود سهام شرکتها در بودجه دولت به تعادل قابل قبولی در مقابل درآمدهای نفتی برسد، چرا که در غیر این صورت ، نمی توان از تورم ساختاری بودجه های سالانه رهایی یافت. ضعف بزرگ دیگری که در بودجه 86به چشم می خورد تعیین نشدن تکلیف دقیق وضعیت بنزین و میزان یارانه اختصاص یافته به آن است.
با وجود تخصیص 5.5میلیارد دلار به واردات بنزین در سال جاری و هزینه بسیار سرسام آوری که این اقدام به کل کشور تحمیل کرد، آن گونه که از اظهارات مسوولان بر می آید، روند کنونی سال آینده نیز ادامه خواهد یافت ، به طوری که وزیر محترم نفت در یکی از اظهارات خود مبلغ مورد نیاز برای واردات بنزین در سال آینده را 9میلیارد دلار اعلام می کند.
چنانچه این موضوع در متن بودجه محقق شود باید سال آینده منتظر هدر رفتن بیشتر منابع ملی ، افزایش ترافیک ، افزایش آلودگی هوا و...باشیم.
لذا تا زمانی که دولت تکلیف خود را با این دو عارضه اساسی در بودجه های سالانه که یکی ساختاری و دیگری ناشی از تحولات سه چهار سال اخیر است مشخص نکند، نمی توان به اصلاح اساسی و تحول عمیق در بودجه امیدوار بود.