خطر جنگ اتمی!

دیروز صبح، وزارت خارجه هند با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد، حمله هوایی به کمپ گروه جیش محمد در اراضی تحت کنترل پاکستان در کشمیر مورد مناقشه ضرورت داشته، چرا که اسلام‌آباد از اتخاذ تدابیری برای حذف پناهگاه تروریست‌ها باز مانده است. به گزارش اسپوتنیک، در بیانیه وزارت خارجه هند آمده است: هند بارها از پاکستان خواسته بود اقدامی علیه این گروه انجام دهد تا از آموزش و مسلح شدن این افراطی‌ها درون پاکستان جلوگیری به عمل آید. پاکستان اما هیچ اقدام موثری برای حذف تروریسم از خاک خود انجام نداده است.
واکنش پاکستان
در مقابل این اظهارات، مقام‌های عالی سیاسی و نظامی پاکستان ضمن محکومیت تهاجم نظامی هند، ادعای دهلی‌نو مبنی بر هدف قرار دادن پایگاه‌های تروریستی در خاک پاکستان را رد کردند. همچنین عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان روز گذشته نشست فوق‌العاده کمیته امنیت ملی پاکستان را برگزار کرد. در این نشست علاوه بر نخست وزیر، وزرای خارجه، دفاع، دارایی و رئیس ستاد مشترک ارتش، فرماند‌هان ارتش، نیروی هوایی، دریایی و روسای سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی حضور داشتند. اعضای این کمیته اعلام کردند که این کشور در مناسب‌ترین زمان پاسخ تهاجمی نظامی هند را خواهد داد. آنان با بیان این‌که هند با نقض حریم هوایی پاکستان به دنبال دستیابی به منافع انتخاباتی است افزودند اقدام هند صلح و ثبات در منطقه را با خطری جدی روبه‌رو کرده است.
رسانه‌های هندی به نقل از مقامات این کشور ادعا کردند در حمله صبح دیروز 200 تا 300 شبه‌نظامی کشته شدند. سخنگوی ارتش پاکستان نیز تایید کرد جنگنده‌های هندی در نیمه شب حریم هوایی پاکستان را در امتداد خط کنترل مرزی نقض کردند، اما به گفته او با مشاهده واکنش سریع جنگنده‌های پاکستانی به سرعت مجبور به ترک منطقه شدند. روزنامه هندوستان تایمز و به نقل از مقامات هندی اعلام کرد 12 جنگنده میراژ 2000 نیروی هوایی هند در ساعت 4 صبح روز سه‌شنبه سه پایگاه شبه‌نظامیان در مناطق بالاکوت، مظفرآباد و چاکوتی در خاک پاکستان را بمباران کردند. به گفته این منبع این جنگنده‌ها مجهز به بمب‌های لیزری بودند.پایگاه گروه تروریستی جیش محمد در منطقه بالاکوت، بزرگ‌ترین پایگاه این گروه محسوب می‌شود. شهر بالاکوت واقع در استان خیبر پختونخوای پاکستان در 50 کیلومتری خط واقعی کنترل در منطقه کشمیر قرار دارد. این منطقه‌ از زمان پایان حکومت استعماری انگلیس صحنه رخ‌دادن سه جنگ میان هند و پاکستان را موجب شده است.
شروع تنش‌ها
هرچند هند و پاکستان تاکنون سه بار بر سر منطقه کشمیر با یکدیگر وارد جنگی تمام عیار شده‌اند، اما تنش‌های کنونی از یک هفته پیش شروع شد. زمانی که بر اثر یک حمله انتحاری به اتوبوس حامل نظامیان هندی در کشمیر 25 بهمن 44 نفر از آنان کشته شدند. شبه‌نظامیان موسوم به جیش محمد، مسؤولیت این حمله را به‌عهده گرفتند. دولت هند می‌گوید این شبه‌نظامیان مورد حمایت دولت پاکستان بوده و پایگاه‌هایشان دراین کشور قرار دارد.
کشمکش‌های سیاسی به فراخوان سفرای دو کشور منجر شد و نیروهای مسلح هردو کشور به حالت آماده باش در آمدند. بعضی از منابع می‌گویند دولت هند خود را یک هفته پیش برای انجام این حمله آماده کرده بود، اما سفر محمد بن‌سلمان، ولیعهد سعودی به این کشور موجب تعویق آن شد. به گفته این منابع، دولت نارندا مودی به شدت تحت فشار افکار عمومی کشورش قرار داشت و باید هرچه زودتر پاسخی به این حمله می‌داد. حمله روز گذشته از این جهت اهمیت دارد که نشان می‌دهد تنش‌ها بین دو قدرت اتمی شرق آسیا بالا گرفته است و همین مساله، موضوع را حساس‌تر و خطرناک‌تر می‌کند.
در ادامه این تنش‌ها اس سرینیواسان، فرمانده پایگاه نیروی هوایی هند در چندیگر گفته است: ما برای بدترین شرایط آماده هستیم. نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند نیز صبح دیروز یک جلسه فوری با مقامات دولتی و امنیتی هند برگزار کرد. در پی تنش ایجاد شده میان این دو کشور، بازار سهام هند و بهای روپیه با کاهش روبه‌رو شد.
دو همسایه هند و پاکستان از زمان استقلال اسلام‌آباد از دهلی‌نو در سال 1947 میلادی تاکنون پیوسته شاهد تنش و منازعات مرزی بوده است. این منازعات درحالی استمرار پیدا کرد که دو کشور طی سال‌های گذشته نیز در پی یک رقابت تسلیحاتی تلاش کردند آزمایش‌های اتمی متعدد انجام دهند. رقابت دو کشور در ساخت موشک‌های بالستیک با قابلیت حمل کلاهک‌های هسته‌ای گوشه دیگری از این رقابت‌ها بوده است.
بازداشت صیادان در آب‌های آزاد، موضوع برداشت از حوزه‌های آبی مشترک، مشکلات اخذ روادید تجاری، اقدامات تروریستی در دو کشور، قربانی شدن شهروندان پاکستانی و هندی و انگشت اتهام به سوی اتباع دو کشور در این حملات و درگیری‌ها میان مرزبانان هند و پاکستان را می‌توان بخش دیگری از این تنش‌ها به حساب آورد.
بسیاری از رهبران سیاسی پاکستان از جمله عارف علوی، رئیس‌جمهور، روسای مجالس ملی و ایالتی و روسای احزاب مختلف این کشور اقدام دیروز هند را محکوم کردند. احزاب مطرح پاکستانی به ویژه حزب مسلم لیگ نواز و حزب مردم با قدردانی از واکنش فوری نیروی هوایی این کشور به تجاوز جنگنده‌های هندی، گفتند پاکستان به هر قیمتی از خاک خود دفاع خواهد کرد.

واکنش ایران

بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت امور خارجه ضمن دعوت دو کشور هند و پاکستان به خویشتنداری، گفت: تنها راه مبارزه با تروریسم و افراط گرایی همکاری همه‌جانبه و بدون تبعیض توسط همه کشورهای جهان است. وی افزود: ایران دو کشور هند و پاکستان را به خویشتنداری و تلاش هر چه بیشتر برای کاهش تنش و حل مسالمت‌آمیز اختلاف و مشکلات فی‌مابین از طریق گفت‌وگو فرا می‌خواند. جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشور‌های قربانی تروریسم در جهان معتقد است تنها راه مبارزه با تروریسم و افراط‌گرایی همکاری همه‌جانبه و بدون تبعیض توسط همه کشورهای جهان است.

علی باقری

بین‌الملل