شمشیر دولبه اوپک
:
اجلاس روز پنجشنبه اوپک سرانجام با اتخاذ یک تصمیم قطعی به گمانه زنی ها درخصوص کاهش یا حفظ سقف تولید فعلی اوپک ، پایان داد.
شرکت کنندگان اجلاس اوپک در حالی کاهش 500هزار بشکه ای تولید این سازمان را به تصویب رساندند که تا پیش از این تصمیم ، شرایط نگران کننده ای بر بازار نفت حاکم شده بود. هم اکنون با وجود فرا رسیدن اوج فصل سرما در نیمکره شمالی ، وجود بحران شدید امنیتی در برخی کشورهای تولیدکننده نفت از جمله عراق و نیجریه و تداوم رشد مناسب اقتصاد جهان که همگی از عوامل تقویت بهای نفت به شمار می روند، قیمت این حامل انرژی همچنان در محدوده 62دلار در جا می زند.واقعیت آن است که میزان ذخایر استراتژیک کشورهای بزرگ صنعتی بویژه امریکا هم اکنون در سطح بسیار بالایی قرار دارد و با وجود کاهش عرضه نفت طی 2 ماه گذشته این ذخایر با کاهش چندانی مواجه نشده است ، به طوری که هم اکنون حجم ذخایر استراتژیک نفت در امریکا به بالاترین رقم طی 8 سال گذشته رسیده است .اکثر قریب به اتفاق تولیدکنندگان نفت در بازار جهانی به این باور رسیده اند که بازار نفت با پدیده مازاد عرضه مواجه بوده و تداوم روند کنونی در میان مدت به سقوط بهای نفت منتهی خواهد شد. شاهد این مدعا هم افزایش ذخایر استراتژیک کشورهای صنعتی است لذا عزم اوپک برای کاهش 500هزار بشکه ای نفت از آغاز ماه فوریه (45روز دیگر) تصمیم منطقی و مناسبی بود که می تواند مانع از وقوع بحران و افزایش شکاف عرضه و تقاضا در بازار نفت شود. اوپک در عین حال با به تاخیر انداختن اجرای تصمیم خود تا 45روز آینده در واقع تا حدودی مایه آسودگی خاطر مصرف کنندگان عمده نفت را نیز فراهم آورد؛ چرا که در این فاصله با پایان یافتن فصل سرما، تب تقاضای انواع انرژی بویژه نفت نیز فروکش خواهد کرد.با این حال ، کاهش تولید نفت در بلند مدت ، پیامدهای ناخوشایندی را برای کل این سازمان در پی خواهد داشت . کشورهای عضو اوپک 5 ماه پیش نیز در خصوص کاهش 1.2 میلیون بشکه ای عرضه نفت به بازار به توافق رسیده بودند. این در حالی است که کاهش پی درپی عرضه نفت از سوی اوپک ، تولیدکنندگان غیرعضو اوپک را به تولید و عرضه بیشتر نفت در بازار تحریک خواهد کرد و این کشورها می توانند بخشی از بازار متعلق به اوپک را به تصاحب خود درآورند. در عمل هم مشاهده می شود کشورهای عضو اوپک با در اختیار داشتن بیش از 65 درصد ذخایر نفت خام تنها پاسخگوی یک سوم تقاضای 90میلیون بشکه ای نفت هستند. در واقع اوپک با کاهش تولید خود و کمک به برقراری تعادل میان عرضه و تقاضا نوعی از خودگذشتگی را نشان می دهد که تولیدکنندگان غیرعضو اوپک نیز از آن بهره مند می شوند. عارضه دیگر این تصمیم ، عدم پایبندی یا دست کم پایبندی ناقص برخی اعضای اوپک نسبت به کاهش عرضه خود است . تجربه گذشته نشان می دهد که برخی از اعضای اوپک تعهد چندانی نسبت به سهمیه تعیین شده ، نشان نداده و عوارض این تصمیم بیشتر متوجه کشورهایی است که تعهدات سهمیه ای خود را به مرحله اجرا می گذارند.
حمید اسدی
گفت و گو
