قصّه چو پیمانه‌ است

بدین ترتیب نخستین قصه‌ها در زمانی که حتی امکان انتقال آنها به دیگران وجود نداشته شکل گرفتند.

از اختراع خط و استفاده بشر از زبان تاکنون راهی بسیار طولانی پیموده شده و دستیابی انسان به فناوری‌های جدید روزبه‌روز تغییرات فراوانی در سبک زندگی و نوع رفتار انسان با خود و جامعه و طبیعت پدید آورده اما همچنان انسان قرن بیست و یکم هم مانند نیاکان خود رابطه خود را با قصه حفظ کرده است. تاریخ قصه خود داستانی شنیدنی و خواندنی است از قصه‌های حاکی از وقایع معمولی و روزمره گرفته تا افسانه‌های تخیلی و نیز انواع و گونه‌های مختلف قصه‌ها از نظر موضوع و سبک و ...برای مخاطبان مختلف از کودک و نوجوان تا جوانان و میانسالان و حتی پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هایی که روزگاری بهترین قصه‌گویان برای نسل‌های بعدی بودند. شاید هیج کارشناس تعلیم و تربیتی نباشد که تاثیر مثبت قصه‌گویی را حتی در دوران بارداری مادران برای طفلی که هنوز به دنیا نیامده انکار کند. یکی از گونه‌های قصه که اگرچه نمونه‌هایی در ادبیات کهن نیز داشته اما در دهه‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته قصه کوتاه است که حجم آن گاه با تعداد اندک کلمات و گاه با زمان لازم برای مطالعه آن تعیین می‌شود.

کتاب قصه‌های یک دقیقه‌ای تالیف خانم فریبا کلهر از بانوان داستان‌نویس ایران مجموعه‌ای خواندنی از 95 قصه کوتاه است که مطالعه آن برای اهل کتاب و نیز برای تعریف کردن به دیگران قابل توجه و دلنشین است. یکی از قصه‌های این کتاب به نام غولی که خودش را نمی‌شناخت:

[رود به نرگس گفت: «چقدر خوشبختی که می‌توانی تصویر خودت را در آیینه دل من ببینی! اما من هرگز نمی‌توانم تصویر خودم را در چهره تو ببینم.» گل نرگس عذرخواهی کرد. اما رود ناگهان کینه او را به دل گرفت. با خودش گفت: «حالا که او نمی‌تواند تصویرم را نشان بدهد من هم دیگر تصویر او را نشان نمی‌دهم.» سپس به غولی که در ته رود زندگی می‌کرد گفت که آب را گل‌آلود کند.

غول پا بر زمین ته رود کوبید و آب در چشم برهم‌زدنی گل‌آلود شد. تصویر گل نرگس تیره و تار شد. رود خندید و گفت: «خب چطوری نرگس‌خانم. چون نمی‌توانی تصویر مرا نشان بدهی، تصویرت را محو کردم.» گل نرگس گفت: «اشتباه می‌کنی. تو رودی هستی که برای گل‌آلود کردن آب و نشان ندادن تصویر من، از غولی که درونت زندگی می‌کند کمک گرفتی. من تصویر تو را به خودت نشان دادم.» بعد از این حرف گل نرگس از رود روی برگرداند!]

علیرضا مختارپور

دبیرکل نهاد کتابخانه‌‌های عمومی