پدیده کوله‌بری برچیده می‌شود

به گزارش جام‌جم، معیشت برخی از هموطنانمان در سه استان غربی کردستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی و همچنین استان سیستان و بلوچستان، از راه‌هایی می‌گذرد که گاه به جای نان درآوردن، پایانش به جان دادن ختم می‌شود؛ همان‌هایی که «کوله‌بر» خوانده می‌شوند و برای کسب روزی چاره‌ای جز زدن به کوه و دشت و باربری در شرایط بسیار سخت جغرافیایی و اقلیمی ندارند. همان‌هایی که جانشان را کف دست گرفته‌اند و از سرناچاری و نبود کار و درآمد مناسب، در هرم تابستان و سرمای استخوان‌سوز زمستان، مناطق ناهموار، صعب العبور و پرخطر را طی کرده و بار سنگین انگ‌هایی چون قاچاقچی را نشنیده می‌گیرند، تا شرمنده خانواده و سفره خالی خود نباشند. این شرایط کاری سخت و طاقت‌فرسا و البته اجباری، همواره با مخاطرات متعددی برای کوله‌بران همراه بوده است که تلخ ترین آن جان باختن کوله‌بران مظلوم سردشتی در حادثه سقوط بهمن در ارتفاعات این شهرستان در زمستان سال گذشته بود؛ رخداد ناگواری که توجه تمام رسانه‌ها و مسئولان استانی و کشوری را به سوی کوله‌بران و زندگی دشوار آنها جلب کرد و البته به تصمیمات امیدوارکننده‌ای در راستای تسهیل شرایط کار و زندگی آنها منجر شد؛ از جمله اجرای طرح بیمه کوله‌بران (‌برای دریافت مستمری بازنشستگی) که از اوایل امسال عملیاتی شد.

طرح و تصمیم بعدی، اما طرح دولت برای سرو سامان دادن به کار و بار کوله‌بران با عنوان «طرح ساماندهی معابر مرزی کشور» بود که اجرای آن طبق طرح دولت با انسداد تمام مسیرهای کوله‌بری و تعطیل شدن کوله‌بری به شیوه سابق و البته اجرای آن از مسیرهای قانونی بود. براساس این طرح، از 21بهمن امسال تمام مرزهای کوله‌بری کشور که شامل چند استان مرزنشین می‌شود، مسدود و کار کوله‌بری عملا تعطیل شد. این طرح که دولت اصرار به اجرا و موفقیت‌آمیز بودن آن داشت، مخالفت‌هایی را هم به دنبال داشت، از جمله نمایندگان ساکنان مناطق مرزنشین در مجلس که منصور مرادی، نماینده مردم مریوان و سروآباد (کردستان) یکی از آنها بود.

بیکاری هزاران کوله بر با مسدود شدن مرزها

منصور مرادی چند روز پیش با گلایه از مسدود‌شدن مسیرهای کوله‌بری در سراسر کشور گفت که این کار موجب بیکاری 8000 کوله‌بر فقط در مریوان و سروآباد شده و تنها راه ارتزاق آنها را بسته است.

وی درعین حال از توسعه بازارچه‌های مرزی استقبال کرد و گفت: می‌توان با توسعه این بازارچه‌ها درآمد بالایی برای خانواده‌های ساکن در مناطق مرزی ایجاد یا شرایط فراهم کرد که آنها از درآمد ثابت و میانگینی به میزان 500هزار تومان برخوردار شوند.

حسینعلی حاجی دلیگانی، نماینده مردم شاهین‌شهر در مجلس نیز معتقد است که مشکل کوله‌بران باید به صورت ریشه‌ای حل شود‌؛ زیرا آنها به خاطر بیکاری کوله‌بری می‌کنند، پس اجرای طرح‌های ساماندهی معابر در حالی که چاره اندیشی برای معیشت مرزنشینان صورت نگرفته، راه به جایی نخواهد برد.

آغاز مبادلات مرزی با کارت الکترونیک

با این حال روز سه‌شنبه هفته جاری در مناطق مرزنشین شهرستان بانه کردستان و به منظور عملیاتی کردن طرح ساماندهی معابر مرزی، یک اتفاق خوب افتاد که امید می‌رود هم مشکل مرزنشینان و کوله‌بران را برطرف کند و هم خیال نمایندگان آنها در مجلس را آسوده.

براساس این طرح که برای نخستین بار در سطح کشور اجرای آن در شهرستان بانه آغاز شد، مبادلات مرزی کالا به شیوه پیله وری و استفاده با کارت الکترونیک مرزنشینان صورت خواهد گرفت.

با آغاز این طرح، از این پس اقسام مختلفی از کالاهای وارداتی بجز کالاهای فصلی (‌مثل واردات برنج در فصل تولید آن در داخل) یا دارای نمایندگی در ایران، پس از اخذ تائیدیه‌های گمرکی، بهداشتی استاندارد و‌...، از طریق ترانزیت داخلی به بازارچه مرزی سیرانبند بانه منتقل می‌شود
و با برخورداری از برخی مزایای قانونی و معافیت‌های مالیاتی، در بازارهای این شهرستان عرضه
می‌شود.

علی معقولی، سرپرست مرکز واردات و امور مناطق آزاد و ویژه گمرک ایران در حاشیه مراسم فعالیت پیله وری از بازارچه سیرانبند بانه یادآور شد که این طرح پس از بانه و بتدریج با ایجاد زیرسامانه‌ها و زیرساخت‌های لازم در دیگر بازارچه‌های مرزی سایر استان‌ها هم شروع خواهد شد.

درآمدزایی ثابت برای مرزنشینان

محمد فلاحی، فرماندار شهرستان بانه در تشریح طرح اجرا شده در مناطق مرزی این شهرستان به جام‌جم می‌گوید: بر اثر مصوبه مرداد 96 دولت و به منظور حفظ حرمت و کرامت مرزنشینان و حذف کوله‌بری مقرر شد برای تمام ساکنان تا شعاع 20 کیلومتری مرزها، کارت الکترونیک مرزنشینی صادر شود تا از این طریق ماهانه 500 هزار تومان برای آنها درآمدزایی شود که این درآمد از قِبَل سود و عوارض بازرگانی در مرزهای قانونی حاصل خواهد شد.

برخورداری مرزنشینان تا شعاع 20 کیلومتری مرزها از کارت پیله‌وری، اتفاق تازه‌ای نیست و طرح آن برای سال‌ها در مناطق مرزی استان‌های مرزنشین اجرا می‌شد، اما این‌که طرح ساماندهی جدید با طرح سابق چه تفاوتی دارد، پرسشی است که فرماندار بانه در خصوص آن می‌گوید: این طرح پیش از این در قالب تعاونی‌های مرزنشینان فعال بود و مزایای طرح جدید را نداشت. به گفته فلاحی، یکی از این مزایا برداشتن محدودیت‌های واردات کالاست، زیرا در طرح جدید بجز کالاهای فصلی و دارای نمایندگی در داخل کشور، واردات دیگر کالاها آزاد است، درحالی که پیش از این محدودیت زیادی برای واردات کالا اعمال می‌شد و عملا دست کوله‌بران و مرزنشینان را برای واردات قانونی می‌بست، به همین دلیل بسیاری به واردات غیرقانونی روی آورده بودند.

فرماندار بانه با تاکید بر این‌که اجرای طرح مبادلات مرزی با کارت الکترونیک، عملا مهر پایانی است بر فعالیت کوله‌بری در کل کشور، می‌افزاید: یکی دیگر از مزایای طرح جدید این است که تجار و سرمایه دارانی که مایل به ورود به این طرح و استفاده از این فرصت هستند، می‌توانند از طریق به امانت گرفتن کارت الکترونیک مرزنشینان، به واردات کالا به کشور (مناطق مرزنشین و بازارچه‌های مرزی) بدون پرداخت هرگونه عوارضی از جمله مالیات و هزینه گمرکی و قوانین دست و پاگیری مثل ثبت سفارش، اقدام کنند و در مقابل به جای پرداخت عوارض به دولت، این عوارض را به کوله‌بران می‌دهند که برای هر یک مبلغی به میزان 500 هزار تومان می‌شود، یعنی هر کوله‌بر در هر ماه یک‌بار می‌تواند از کارت خود استفاده کند و 500 هزار تومان عایدی داشته باشد. فلاحی در پاسخ به این پرسش که این میزان درآمد برای کوله‌بران کم نیست، یادآور می‌شود که درآمد این افراد پیش از این هم، از این میزان تجاوز نمی‌کرد‌؛ گرچه گاه غیرقانونی تلقی می‌شد، اما اینک این درآمد قانونی به دست آنها می‌رسد.

فرماندار بانه درخصوص استقبال مرزنشینان از طرح کارت الکترونیک هم می‌گوید که از سه ماه پیش درخصوص اجرای طرح اطلاع‌رسانی شده و تاکنون از 6000 کوله‌بر بانه، 5800 نفر برای دریافت کارت الکترونیک ثبت نام کرده اند که تا 9000 نفر هم قابل تعمیم است.

این طرح البته مشکلاتی هم دارد از جمله این که اگر تاجری نباشد که کالایی وارد کند، مرزنشینان برای یک ماه یا حتی چند ماه بی‌درآمد خواهند ماند، که فرماندار بانه می‌گوید آسیب‌هایی به این طرح از جمله مشکل مذکور وارد است که قصد داریم طی اجرا، طرح آسیب‌شناسی و مورد بررسی قرار گیرد و حل و فصل شود.

طرح بیمه کولبران در حال اجراست

فلاحی به پیشرفت خوب طرح بیمه کوله‌بران هم اشاره می‌کند و می‌گوید این طرح نیز از اواخر سال گذشته با عنوان بیمه اجتماعی روستاییان اجرایی کلید زده شد و هم اکنون در حال اجراست و قرار است مستمری بازنشستگی را برای مرزنشینان رقم بزند.

طرح ساماندهی معابر مرزی توانسته موافقت برخی نمایندگان مردم استان‌های مرزی در مجلس را هم جلب کند، از جمله محسن بیگلری، نماینده شهرستان بانه، که در هر حال باید منتظر ماند و دید آیا اجرای این طرح با آسیب‌های احتمالی پیدا و پنهان، می‌تواند دغدغه و نگرانی کوله‌بران درخصوص تامین معیشت شان را تامین کند یا نه؟