ناهمسویی در حوزه سلامت عمومی

این موضوع تا جایی پیش رفته است که امروزه صاحب‌نظران علوم پزشکی اذعان می‌کنند دیگر به تنهایی قادر به پیشگیری و کنترل کامل بسیاری از بیماری‌های مزمن نیستند، بلکه باید از صاحب‌نظران علوم جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و مردم‌شناسی نیز کمک بگیرند تا تاثیرات عمیقی بر سلامت عمومی آحاد جامعه بگذارند. بی‌جهت نیست که متخصصان علوم اجتماعی براین باورند این سبک زندگی افراد است که می‌تواند آنان را سالم یا به بیماری مبتلا کند.

رویکرد پزشکی مدرن نیز امروزه به جای تمرکز بر بیماری بیشتر معطوف به سلامت و افراد سالم شده است. توسعه برنامه‌های «غربالگری» برای کشف نشانه‌‌های انواع بیماری از جمله شاخص‌های آشکار این تغییر رویکرد هستند. برخی پژوهشگران معتقدند به ازای هر هزار تومان سرمایه‌گذاری در حوزه بهداشت و پیشگیری حدود 7000 تومان صرفه‌جویی در کل مخارج نظام سلامت کشور صورت می‌گیرد. اطلاعات موجود حاکی از آن است که در کشور ما روند بیماری‌های مزمن در مرز هشدار قرار دارد. چاقی و اضافه وزن، بیش از 55 درصد جمعیت کشور را فراگرفته که خود زمینه‌ساز بیماری‌های قلبی و عروقی، دیابت و انواع سرطان‌هاست که از دلایل عمده آن تغییر الگوی مصرف و اشاعه رفتارهای نامطلوب غذایی در بین مردم است.

تاکید اسناد بالا دستی نظام و نیاز امروز جامعه ایرانی به موضوع سلامت و همچنین اشتیاق گسترده رسانه‌های گروهی برای تولید و اشاعه پیام‌های سلامت باعث شده تا این مهم به یکی از موضوعات و دغدغه‌های اساسی جامعه بدل شود، ولی متاسفانه نبود یک نگاه مشخص، همسو و یکپارچه‌ به حوزه سلامت و تغذیه در کشورمان چه از سوی سیاست‌گذاران حوزه سلامت و چه از سوی رسانه‌های گروهی سبب شده تا سبک‌های زندگی ناسالمی در کشورمان شکل بگیرد که عوارض آن در آینده‌ای نزدیک در تمام سطوح فردی، خانوادگی و ملی آشکار خواهد شد.

نبود سیاست‌های بلندمدت و استراتژیک در حوزه سلامت، همسو نبودن متولیان حوزه سلامت با رسانه‌های گروهی، نبود نگاه جامع وکل‌نگر به موضوع تغذیه و سلامت، وجود تناقض‌های آشکار در پیام‌های منتشر شده از سوی رسانه‌های گروهی موجب شده است تا مردم به‌عنوان مصرف‌کنندگان پیام‌های سلامت، الگوهای غلط و ناسالمی را براثر نداشتن سواد سلامتی به عنوان یک الگوی ثابت و یک کنش صحیح در زندگی انتخاب کنند.

البته جا دارد رسانه‌ها به عنوان بانفوذ‌ترین بسترهای ارتباطی تلاش ویژه‌ای در هفته سلامت (هفته پیش‌رو) از خود نشان دهند. رسانه‌ها می‌توانند در حوزه سلامت با آگاهی‌بخشی صحیح به مردم ضمن توانمند‌سازی آنان به نوعی بار هزینه‌های نظام سلامت کشور را نیز کاهش دهند.

دکتر رضا خاشعی

دبیر شورای عالی سیاست‌گذاری رسانه ملی