راز مردان یخی

ارنست چاکلتون یا شکلتون مکتشف بریتانیایی یکی از همین ماجراجویان است که در سال 1922 و در راه سفری مجدد به قطب جنوب بر اثر ایست قلبی جانش را از دست می‌دهد. مستند «استقامت» ساخته جورج بافلر به سفر سال 1914 چاکلتون و گروهش به قطب جنوب می‌پردازد که حدود دو سال طول می‌کشد. این سفر از آنجا بسیار مهم است که گروه در جزیره‌ای میان یخ‌های قطبی چیزی حدود یک سال محبوس می‌شود و چاکلتون به اتفاق چند نفر از همراهانش که از قدرت بیشتری برخوردارند، برای یافتن کمک از آنها جدا می‌شوند و پس از چند ماه و به کمک یک کشتی که دولت شیلی در اختیارشان می‌گذارد برای نجات افراد به جزیره الفانت بازمی‌گردند و همه گروه بدون تلفات جانی نجات پیدا می‌کنند و به انگلستان برمی‌گردند. ابتدای سفر گروه با آغاز جنگ جهانی اول مصادف است و وقتی آنها برمی‌گردند در کشاکش جنگ و کشتار آن گم می‌شوند و حتی این اتهام به آنها زده می‌شود که برای فرار از جنگ به سفر قطب رفته‌اند! و در این میان چند نفر از اعضا به جنگ اعزام می‌شوند و یکی از آنها کشته می‌شود تا این اتهام از آنها دور شود.

دیدن مستند «استقامت» با یک شگفتی برای مخاطب همراه است؛ این‌که حدود صد سال قبل تمام اعضای گروه همراه چاکلتون تمام وقایع و احساسات لحظه‌ای خود را یادداشت کرده‌اند و شگفت‌آورتر این که تمام این نوشته‌ها تاکنون حفظ شده است. نکته‌ای که در ایران هرگز جدی گرفته نمی‌شود و به همین دلیل پژوهش‌های تاریخی و پیرو آن فیلم‌های مستند براساس این وقایع بیشتر براساس شنیده‌ها و حدسیات ساخته می‌شود، اما در مستندی همچون استقامت نوشته‌ها، عکس‌ها و فیلم‌های به‌جامانده از آن سفر و حتی زمان مرگ چاکلتون جایی برای حدس و گمان نمی‌گذارد و همه چیز براساس مستندات تحلیل و بررسی می‌شود و اگر از همین امروز این فرهنگ در کشورمان نهادینه شود، می‌توان امیدوار بود آیندگان قضاوت‌های منصفانه‌تری درباره ما داشته باشند.

مستند استقامت ترکیبی است از تصاویر امروزی و بیشتر تصاویر به‌جامانده از سفر گروه که نریشن دقیقی دارد و بخوبی داستان یک گروه اکتشافی به قطب را شرح می‌دهد. این سفر نه‌تنها از جهت علمی که از لحاظ اقتصادی و سیاسی هم در زمان خود اهمیت بسیاری داشته و تمام این گروه‌ها مستقیم یا غیرمستقیم مورد حمایت دولت‌های خود بوده‌اند، اما چاکلتون از بخت بد در دوره‌ای سراغ این کار می‌رود که کل اروپا درگیر جنگی خانمانسوز است و به همین دلیل هرگز آن‌گونه که باید قدر نمی‌بیند. مردی کنجکاو و وفادار به اعضای گروه که با خوشبینی فراوان همواره به هدفش ایمان داشته و درنهایت هم پیکر بی‌جانش توسط دوستانش در همان برف و یخ به خاک سپرده می‌شود؛ یخ و برفی که تا همین امروز یکی از رازهای بزرگ خلقت است همان‌گونه که یکی از اعضای گروه می‌نویسد: آنجا و با دیدن کوه‌های یخ به عظمت خلقت خداوند پی بردم....

بهرنگ ملک محمدی