ورزش منهای آسیب‌دیدگی

این متخصص طب ورزشی با اشاره به توصیه سازمان بهداشت جهانی مبنی بر انجام 150 دقیقه ورزش در مدت زمان سه یا پنج روز می‌گوید: نمی‌توان به نتایج یک تحقیق در این زمینه بسنده کرد و باید تحقیقات بیشتری انجام شود تا به این اطمینان برسیم که انجام ورزش تنها در یک روز و فشار ناشی از آن به بدن خطر ندارد.

وی تأکید می‌کند: توصیه می‌شود، انجام حرکات ورزشی در طول هفته توزیع شود.انجام ورزش در یک روز و فشار به بدن، احتمال ایجاد آسیب‌دیدگی و اسپاسم عضلانی را بیشتر می‌کند.

استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ادامه می‌دهد: انجام ورزش تنها هفته‌ای یکبار باعث می‌شود، بدن آمادگی لازم را نداشته باشد چرا که در شش روز هفته عضلات از عملکرد خاصی تبعیت می‌کنند اما ناگهان در یک روز، فشار زیادی به عضلات وارد می‌شود این کار بدن را با مخاطرات مختلف مواجه می‌کند.

انجام تمرینات باشگاهی متناسب با توان بدن

اگر اهل انجام ورزش باشگاهی هستید و برای این کار از باشگاه‌های قانونی و دارای مجوز استفاده می‌کنید، شرایط بهتری نسبت به افرادی دارید که نه تنها در باشگاه‌های مجاز ورزش نمی‌کنند، بلکه تحت نظر مربیان غیرحرفه‌ای و غیرمتخصص ورزش می‌کنند.

دکتر صالحی بر انجام تمرینات باشگاهی تحت نظر مربی مجرب بسیار تأکید می‌کند و می‌گوید: توان هر عضله یا گروهی از عضلات بدن متفاوت است و هر کدام به میزان خاصی از توانایی و قدرت بهره مند هستند.بنابراین انجام تمرینات ورزشی هر بخش باید متناسب با جایگاه و وضعیت آن عضله صورت بگیرد.

این متخصص طب ورزشی ادامه می‌دهد: کسی که با وزنه 20 کیلویی پرس پا می‌زند، نباید پس از یک هفته، یکباره این وزنه را به 50 کیلو برساند، زیرا باعث آسیب‌دیدگی و صدمه می‌شود. دستورالعمل‌های مختلفی برای این افزایش وجود دارد.در برخی از آنها، حداکثر افزایش برای هر هفته یا دو هفته 10‌درصد عنوان شده که البته این افزایش برای افرادی است که در مراحل پیشرفته فعالیت می‌کنند، نه برای افراد مبتدی. گاه فردی که در مراحل آخر توان فعالیت خویش است، دیگر نمی‌تواند 10 درصد هم آن را افزایش بدهد.به همین دلیل، سنجش و ارائه تمرینات براساس توانایی فرد بسیار مهم است.

آسیب‌های ورزش پرفشار برای بیماران

دکتر صالحی با اشاره به افرادی که در فشار زیاد باشگاه‌ها دچار آسیب‌دیدگی عضلانی شده‌اند، می‌گوید: افرادی که ورزش‌های باشگاهی را شروع می‌کنند، گاه از بیماری خود مثلا دیابت، ناراحتی قلبی و... مطلع نیستند و بیماری آنها پنهان است. این افراد اگر تحت تمرینات شدید قرار بگیرند، با مشکلات جدی تر مواجه می‌شوند.

وی ادامه می‌دهد: اگر فردی به دیابت مبتلا باشد و از آن خبر نداشته باشد، انجام تمرینات ورزشی فشرده و سنگین می‌تواند او را با مشکلات قلبی و عروقی مواجه کند.گاهی نیز ورزش تحت چنین شرایطی باعث بیرون زدگی دیسک گردن و کمر می‌شود. این متخصص طب ورزشی خاطرنشان می‌کند: فردی که توانایی بلند کردن وزنه 30 کیلویی دارد، اگر 40 کیلویی بردارد، احتمالا دچار پارگی تاندون می‌شود یا افرادی که به دلیل مشکلات آناتومیک دچار افتادگی شانه هستند، ممکن است بر اثر بردن وزنه به بالای سر، دچار پارگی عضلات شانه شوند. به همین خاطر، ممکن است دو نفر با یک قدرت بدنی مشخص اگر ورزش یکسان انجام بدهند، یکی از آنها دچار آسیب شود اما دیگری مشکلی نداشته باشد.

این متخصص طب ورزشی، خطاب به باشگاه‌های ورزشی می‌گوید: آگاهی از میزان سلامت جسمانی فرد و بیمه ورزشی، توصیه‌های مهم و قابل توجه برای باشگاه‌هاست.بهتراست قبل از ثبت نام با ارجاع به یک پزشک سلامت، فرد رامورد ارزیابی قرار بدهند تا مربیان بر اساس آن تمرینات ورزشی را تعیین کنند. وی در پاسخ این نکته که این فرهنگ در باشگاه‌ها و البته بین مردم وجود ندارد، می‌گوید: این موضوع در حال اجرا توسط برخی باشگاه‌هاست. در باشگاه‌هایی که از توان مالی خوب برخوردار هستند، یک پزشک مستقر است، چرا که به این نکته توجه دارند که در صورت صدمه به ورزشکار، بخشی از مسئولیت آن بر عهده باشگاه است. به همین دلیل، دنبال کم کردن مخاطرات این مسئولیت هستند.

دکتر صالحی تأکید می‌کند: در باشگاه‌هایی که پزشک حضور ندارد، می‌توانند مراجعان خود را به یک متخصص طب ورزشی یا پزشک مرتبط دیگر ارجاع بدهند تا سلامت و میزان توان بدن فرد ارزیابی شود.

نحوه سنجش توان بدن

در ورزش‌های قدرتی، توان بدن براساس سنجش یک تکرار بیشینه برای گروه‌های عضلانی مختلف تعیین می‌شود.زمانی که تکرار بیشینه فرد به دست آمد، مربی می‌تواند تمرینات ورزشی را مطابق با هدف آن فرد تعیین کند تا میزان آسیب به حداقل برسد.

وزنه زدن خودسرانه ممنوع

گاهی در باشگاه‌ها مشاهده می‌شود، افرادی بدون برنامه مربی و خودسرانه نسبت به وزنه زدن اقدام می‌کنند در صورتی که این کار باعث آسیب به بدن آنها می‌شود. نوع و میزان وزنه‌ها متناسب با نوع ورزش اعم از قدرتی یا استقامتی بودن متفاوت است.مثلا در ورزش‌های استقامتی تکرار را بالا می‌برند و وزنه را پایین می‌آورند اما این فرآیند در ورزش‌های قدرتی متفاوت است.

درمانگاه‌های پزشکی ورزشی

پزشکی ورزشی در میان مردم چندان شناخته شده نیست و ممکن است بسیاری مطلع نباشند که این درمانگاه‌ها در بیمارستان‌های دولتی همچون امام حسین، طالقانی، امام خمینی، رسول اکرم یا فدراسیون پزشکی ورزشی وجود دارد و می‌توانند برای بررسی وضعیت خود قبل از شروع ورزش حرفه‌ای به آنها مراجعه کنند.

سهیلا فلاحی

دانش و سلامت