لبخند صلح به عراق

در مورد دلایل تعویق آزادسازی موصل همچنین موضوعات دیگر مربوط به تحولات یک سال گذشته عراق با حسن کاظمی قمی، اولین سفیر ایران در عراق بعد از سقوط حکومت بعث به گفت‌وگو پرداختیم.

از جمله مهم‌ترین رویدادهای عراق در سال 2016 می‌توان به عملیات آزادسازی فلوجه و موصل که در حال انجام است اشاره کرد، عملیات فلوجه در داخل این کشور چه پیامدهای مثبتی به همراه داشت؟

در سال 2016 شاهد تحرک و تحولات مهمی در صحنه نظامی، سیاسی، امنیتی و اجتماعی بودیم. اگر بخواهیم به برخی از اهم این تحولات اشاره کنیم می‌شود گفت در صحنه نظامی، دفاعی، امنیتی در سال 2016 در تداوم تحرکات نظامی و دفاعی دولت عراق شاهد تحرک و اقدامات آفندی این دولت برای آزادسازی سایر مناطق اشغال‌شده و دفع اشغالگران تروریسم در عراق بودیم که یکی از مهم‌ترین این عملیات آزادسازی فلوجه بود که قبل از موصل صورت گرفت. عملیات فلوجه باعث شد آن تهدید جدی که از ناحیه غرب متوجه بغداد بود برداشته شود و اتصال به مرز با سهولت انجام شود، یکی از کانون‌های تروریسم در آنجا شکسته شود و بعد از آن آزادسازی فلوجه بود که انسجام‌سازی داخلی به وجود آمد و دولت عراق موفق شد به طراحی آزادسازی عملیات موصل که این عملیات یک عملیات کلاسیک نظامی عادی نیست که فکر کنیم صرفا یک عملیات نظامی در حال انجام است بلکه این عملیات از جنبه‌های نظامی، امنیتی، اطلاعاتی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی قابل توجه است یعنی در حقیقت از آنجایی که جبهه‌ای که در برابر دولت عراق وجود دارد و جبهه‌ای که دشمن حضور دارد باعث شده که عملیات آزادسازی موصل یک طراحی بسیار پیچیده و حساس و متنوع باشد.

یعنی ابعاد این عملیات همچنان که گفته شد از جنبه‌های مختلف باید مورد توجه باشد و صرف این نبود که ما تصور کنیم یک جبهه‌ای از دشمن حضور دارد و نیروهای دولتی می‌توانند فقط با دشمن بجنگند، با توجه به این‌که دشمن در میان مردم با توجه به حجم عظیم مردم وجود دارد طبیعی است که طراحی این عملیات فوق‌العاده پیچیده و حساس است.

به همین دلیل طراحی این عملیات هم همه‌جانبه است و با رعایت ملاحظات انسانی، نظامی، سیاسی و اجتماعی باید صورت بگیرد. عملیات موصل سرنوشت‌ساز است مثل عملیاتی که در حلب انجام شد. از این جهت تاکید بر به نتیجه رسیدن آزادسازی موصل در زمان کوتاه چندان با واقعیت عملیات همخوانی ندارد.

دلایل طولانی شدن عملیات آزاد‌سازی موصل چیست؟ با توجه به این‌که عملیات آزادسازی حلب با سرعت بیشتری صورت گرفت؟

همانطور که اشاره کردم این منطقه شرایط و پیچیدگی‌هایی دارد. به برخی از عواملی که باعث می‌شود این عملیات از نظر زمان‌بندی قدری به صورت طولانی به نتیجه برسد اشاره می‌کنم. اولا خود توپوگرافی منطقه است. شرایط منطقه‌ای به گونه‌ای است که از شرایط یکسانی برخوردار نیست. مساله دوم، وسیع بودن این منطقه است یعنی شما در طراحی عملیات قرار است که حدود 14 هزار کیلومتر از مساحت اشغال شده از جمله خود شهر موصل آزاد شده یعنی جغرافیایی که برای این عملیات پیش‌بینی کرده‌اند، جغرافیای بسیار وسیعی است. نکته بعدی، موانع و استحکاماتی است که نیروهای تکفیری داعش در این منطقه با گذشت حدود دو سال و نیم فرصت داشتند که موانع و استحکامات سنگینی را از جمله ساخت تونل و سنگربندی داشته باشند و بسیاری از اماکن دولتی را بمب‌گذاری کنند و ساختمان‌ها را سنگربندی کردند. در حقیقت روبه‌روی نیروهای دولت مواجه با یک منطقه‌ای است که سرتاسر آن استحکامات دفاعی و موانع نظامی گذاشتند، در نتیجه وقتی یک منطقه بمب‌گذاری می‌شود برای پیشروی عملیات مجبور هستید که قبل از وارد شدن عملیات پاکسازی را انجام دهید. یکی از مواردی که این عملیات به درازا خواهد کشد وجود موانع است، نکته دیگر سو‌ءاستفاده نیروهای تروریست از حضور مردمی است که به عنوان سپر انسانی بخواهند در برابر عملیات آفندی دولت استفاده کنند. خود این باعث محدودیت در طراحی برای دولت است. به علاوه حتی در هدایت آتش‌های پشتیبانی به دلیل این‌که مردم حضور دارند طبیعی است که نیروهای عمل‌کننده نمی‌توانند آتششان را بر روی مواضع دشمن براحتی فرود بیاورند برای این‌که آسیب‌پذیری مردمی بسیار زیاد خواهد بود. مساله دیگر این است که به هر حال در عملیات آزادسازی موصل امکان به‌کارگیری سلاح ممنوعه از سوی دشمن بعید نیست که در شرایط خاصی همان‌طور که در سوریه تجربه کردند از این حربه هم بخواهند استفاده کنند. مساله دیگر پشتیبانی‌هایی است که از این جبهه دشمن توسط حامیان تروریست صورت می‌گیرد که این حمایت‌ها همچنان در همه زمینه‌های اقتصادی و تسلیحاتی متاسفانه وجود دارد.

سال گذشته انسجام نیروهای داخلی عراق در چه وضعیتی قرار داشت؟ و این انسجام برای مقابله با حضور بیگانگان در خاک عراق چه ضرورتی دارد؟

در صحنه سیاسی به نظرم اتفاق یا رویداد مهمی که بتوان به آن اشاره کرد فعال شدن و اوجگیری تحرکات ائتلاف وطنی یا ائتلاف ملی است که با انتخاب آقای سید انوار حکیم رئیس مجلس اسلامی عراق همراه بود و منشاء تحرکات مهمی در صحنه سیاسی و امنیتی عراق شد. با انتخاب آقای سید انوار حکیم و این‌که مجددا این ائتلاف ملی کارش را آغاز کرد می‌بینیم که در تعامل بین جریانات سیاسی با دولت همکاری بیشتری انجام شد. تعامل بین فراکسیون‌های شیعه و سنی به وجود آمد. پارلمان عراق نشاط و تحرک بیشتری در وضع قوانین مهم از جمله برای تصویب قانون حضور حشدالشعبی به عنوان نهاد دفاعی در ساختار نیروهای دفاعی عراق قرار گرفت.

اخراج سفیر عربستان در سال 2016 از عراق به چه میزانی نقش تخریب‌گری عربستان در عراق را کاهش داد؟

بله، رویداد مهم دیگر، اخراج سفیر عربستان سعودی است، متاسفانه عربستان سعودی که در پی این چند سال همواره نقش تخریب‌گری را در صحنه تحولات منطقه‌ای از جمله عراق ایفا کرد با فعال شدن سفارتش و عزیمت سفیرش به عراق شاهد اوجگیری تنش‌های طایفه‌ای و دخالت و حمایت از تروریسم بودیم و این باعث شد موج همگانی و مردمی از کل فراکسیون‌های سیاسی مجلس و دولت علیه آل‌سعود به وجود بیاید که باعث شد دخالت‌های سفیر به اخراج سفیر عربستان سعودی از کشور عراق منجر شود.

چشم‌انداز روند تحولات عراق در آینده را چطور می‌بینید؟

روند تحولات عراق نشان می‌دهد اراده‌ای که مردم عراق، نیروهای مردمی، مرجعیت، دولت و پارلمان دارند این است که با وجود همه تنش‌ها و مشکلاتی که دارند به سمت استقلال و ثبات پیش می‌روند و نشان می‌دهد عزمشان بر این است که بیگانگان برسرنوشت این کشور دخالت نکنند.