لزوم همگرایی غیرمتعهدها

نشست اخیر جنبش غیرمتعهدها در مالزی با صدور بیانیه ای که در آن از سیاست های هسته ای جمهوری اسلامی ایران حمایت کرده به کار خود پایان داد.

کد خبر: ۹۸۳۱۳

در این اجلاس نخست وزیر مالزی با انتقاد از سیاست های امریکا ، برخورد دوگانه این کشور و دولتهای غربی با برنامه هسته ای ایران و انتخابات فلسطین که منجر به روی کار آمدن دولت حماس شد را مورد انتقاد قرار داد.
سید محی الدین ساجدی ، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با جام جم بر این باور است که جنبش غیرمتعهدها در صورت اجماع عملی در مصوبات می تواند در عرصه معادلات بین المللی تاثیرگذار باشد.

سخنان اخیر نخست وزیر مالزی در نشست اخیر جنبش غیرمتعهدها را چگونه ارزیابی می کنید؛
اظهارات جالب نخست وزیر مالزی از این نظر که کشورهای مستقل ، سیاستمداران و روشنفکران نه تنها در سطح منطقه بلکه در سطح جهان همواره با مشکل بزرگ برخورد دوگانه امریکا روبه رو هستند ، درخور توجه است . در واقع امریکا ، دنیا را بر اساس منافع خود تحلیل می کند و این نوع بینش است که برای مسوولان امریکایی مشروعیت در تصمیم گیری ایجاد می کند. نکته ای که وی به آن اشاره کرده ، بارها از زبان مسوولان جمهوری اسلامی ایران و همچنین کشورهای عربی و رئیس اتحادیه عرب به شکل های مختلف بیان شده است . در واقع به نظر می رسد که مشکل اصلی امریکا، حفظ برتری تکنولوژیک اسرائیل در منطقه باشد و در استراتژی امریکا، هیچ کشوری حق ندارد از امکانات ، فناوری و تجهیزاتی برخوردار شود که در این عرصه به رقیبی برای اسرائیل یا عامل تهدیدکننده استراتژیک برای آن تبدیل شود. برای مثال حتی در نوع تسلیحاتی که امریکا به کشورهای عربی متحد خود مانند هواپیماهای F15 و F16 می فروشد ، این قضیه لحاظ می شود که هیچکدام از این سلاح ها ، سلاح تهاجمی نباشند یا این که قدرت دفاعی اسرائیل را تضعیف نکنند.

آیا مواضعی از این سنخ که در بیانیه نهایی نشست غیرمتعهدها نیز بر آن تصریح شده ، سبب کاهش فشارهای دولتهای غربی و امریکا بر موضوع هسته ای ایران و دولت حماس خواهد شد؛
البته این مواضع بی تاثیر نیست. جامعه کشورهای غیرمتعهد بسیار گسترده است که روابط توسعه یافته ای با خارج از خود دارد اما باید به این نکته توجه کرد که در نشست های گذشته شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی ، متاسفانه برخی کشورهای عضو این جنبش که در آن حضور داشتند ، بیشتر به سیاست های غرب و امریکا متمایل بودند ، چراکه بیانیه های قبلی به این سهولت در شورای حکام تصویب نمی شد. مشکل دیگر این است که بیانیه های جنبش غیرمتعهدها ، با وجود مواضع درست و اصولی قابلیت اجرایی شدن ندارد و کشورهای غیرمتعهد به تعهدات خود عمل نمی کنند بنابراین می توان گفت که متاسفانه این نشست ها نمی تواند عامل نگران کننده برای امریکا و غرب باشد.

آیا جنبش غیرمتعهدها می تواند در صورت همگرایی بیشتر به عامل موثری در معادلات بین المللی بدل شود؛
بی تردید این گونه است. به شرط آن که جنبش غیرمتعهدها ساز و کار تاثیرگذار خود را تضمین کنند و در راه عملی کردن مصوبات کوشا، باشند. جامعه کشورهای غیرمتعهد از بازمانده های دوران جنگ سرد به شمار می رود ، یعنی کشورهایی که می توانستند به نحوی مستقل از اردوگاه غرب و شرق حرکت کنند و تعهدی به آنها نداشته باشند ، این سازمان را به وجود آوردند. اما تنوع اعضا و گستردگی آن با توجه به نوع حکومت ها و چگونگی وابستگی اقتصادی و سیاسی آنها سبب می شود که در واقع به هنگام عملی کردن مصوبات اجماع عملی وجود نداشته باشد. با این وصف ، تردیدی نیست که جنبش غیرمتعهدها بعد از سازمان ملل بزرگترین تجمع بین المللی است و مواضع و اظهارنظرهای این جنبش به طور قطع در جنبه های نظری بی تاثیر نخواهد بود. بویژه این موضوع در افکار عمومی تاثیرگذار خواهد بود خصوصا این که امریکایی ها به همراه اسرائیل به رغم همه تبلیغات سهمگین خود نتوانستند تاکنون مدرک محکمه پسندی در مورد برنامه های هسته ای ایران ارائه کنند و با برخورد دوگانه با قضیه ایران و گزینه دموکراتیک مردم فلسطین ، انعکاس آن در جنبش غیرمتعهدها به طور یقین می تواند برای مردم جهان قابل توجه باشد.