مورد عجیب آقای طریقت

مجموعه تلویزیونی «تاریکی شب، روشنایی روز» به کارگردانی حجت قاسم‌زاده‌اصل و به تهیه‌کنندگی مجید رضا بالا برای پخش از یکی از شبکه‌های سراسری سیما در حال تصویربرداری است. این مجموعه که جمعی از بازیگران نام‌آشنای تئاتر و تلویزیون را در خود جای داده است در 16 قسمت 45 دقیقه‌ای تولید می‌شود. در این مجموعه بازیگرانی چون فرهاد قائمیان، فرخ نعمتی، مائده طهماسبی، بهاران بنی‌احمدی، سیدمهرداد ضیایی، مهرداد ضیایی، احسان امانی، امیرحسین مدرس، سام کبودوند، بهرام ابراهیمی، پرویز پورحسینی و ناصر ممدوح ایفای نقش می‌کنند.

وقتی عشق و سیاست درهم می‌آمیزد...

ساختمانی متروکه در خیابان حجاب که حدود 20 سال پیش آژانس هواپیمایی بوده و مدت‌هاست که به مخروبه‌ای تبدیل شده، یکی از لوکیشن‌های اصلی این مجموعه است. این لوکیشن که به نام مجموعه تهیه غذا (کترینگ طریقت) نام‌گذاری شده به گفته سازندگان این مجموعه یکی از لوکیشن‌های اصلی و ثابت این سریال است.

فرهاد قائمیان و سام کبودوند دو بازیگری هستند که قرار است در این سکانس جلوی دوربین بروند. فرهاد قائمیان نقش بهنام طریقت را بازی می‌کند و سام کبودوند در نقش برادرزاده طریقت جلوی دوربین می‌رود. دوربین‌ها جلوی در چیده شده‌اند. قرار است نمای ورود دو بازیگر به تصویر کشیده شود. یکی دو برداشت اول به دستور کارگردان تکرار می‌شود. ازدحام متفرقه جلوی در و شلوغی خیابان به مانند همیشه این بارهم برای این گروه دردسرساز می‌شود. قرار است بعد از ضبط این سکانس گروه چند ساعتی استراحت کنند و منتظر تاریکی هوا بمانند.

روز ـ داخلی

بهنام طریقت وارد می‌شود. رامین جلو می‌آید.

رامین: عمو چک‌ها رو برگشت زدن.

طریقت: خوبه.

رامین: چیش خوبه عمو؟

طریقت: الان مطمئن شدن که ما پول نداریم. شاید منصرف بشن و بقیه چک‌ها رو نبرن بانک.

رامین: امکان نداره عمو

طریقت: گفتم شاید، در ضمن فرض کن ما پول داشتیم و برای پولمون هم زحمت نکشیده بودیم. اون وقت باید چک‌ها رو پاس می‌کردیم، پس وقتی پول نداریم غصه هم نمی‌خوریم.

این سکانس با برداشت چهارم به پایان می‌رسد. فرصت خوبی است که پای صحبت حجت قاسم‌زاده‌اصل، کارگردان کار بنشینیم. کسی که ساخته قبلی او (مجموعه یادآوری) هنوز هم در بازپخش چندم خود از شبکه‌های سراسری پربیننده است.

شخصیت‌های داستان را از آدم‌های واقعی جامعه می‌گیرم

قاسم‌زاده که علاوه بر کارگردانی نویسنده این مجموعه هم برعهده دارد درباره قصه تاریکی شب، روشنایی روز می‌گوید: قصه این مجموعه قصه وفاداری آدم‌هاست. بهنام طریقت قهرمان اصلی قصه ماست.کسی که 40 سال پیش عشق زندگی‌اش را از دست داده و بعد از گذشت این همه سال هنوز به یاد عشق گذشته‌اش زندگی می‌کند. قاسم‌زاده این قصه را یک درام اجتماعی سیاسی می‌داند که بخش عظیمی از آن قربانی تاریخ و سیاست شده است. به گفته او بهنام طریقت دانشجوی رشته پزشکی بوده که بعد از آشنا شدن با دختری که دوستش داشته به نوعی وارد سیاست می‌شود. بهنام در تمام مراحل زندگی‌اش آدم خیری بوده که دستی بر کارهایی مثل مدرسه‌سازی و امثال آن داشته است. از یک جایی قربانی کلاهبرداری می‌شود که باعث و بانی آن یکی از دوستان صمیمی‌اش بوده و این آغاز ماجراست. وی درباره ایده و شکل‌گیری طرح داستان می‌گوید: از اوایل تیر سال گذشته نگارش داستان را آغاز کردم و بعد از دوبار بازنویسی به پایان رساندم.

وی جزو آن دسته کارگردان‌هایی است که به گفته خودش زمانی تولید و تصویربرداری یک مجموعه را آغاز می‌کند که فیلمنامه کامل در اختیار داشته باشد. او دراین باره می‌گوید: به نظرم فیلمنامه کامل به بازیگر کمک بزرگی می‌کند تا بتواند با نقش ارتباط تنگاتنگی ایجاد کند و با شناخت کاملی که از نقش خود دارد، بتواند نقش را تمام و کمال در اختیار گیرد. قاسم‌زاده در ادامه صحبت‌هایش می‌گوید: البته روال بر این است که تغییرات جزئی در راستای هماهنگی با لوکیشنی که در آن کار می‌کنیم در نوع میزانسن و محتوای فیلمنامه صورت گیرد.

وقتی از او درباره شباهت این مجموعه با ساخته قبلی‌اش مجموعه «یادآوری» می‌پرسم، می‌گوید: به مانند ساخته‌های قبلی‌ام این مجموعه هم یک خط شباهت و مشترک با دیگر آثارم دارد. این شباهت بوضوح در نوع ادبیات به کار برده شده در داستان وآدم‌هایی که در قصه حضور دارند دیده می‌شود. قاسم‌زاده داستان این مجموعه را در دو روایت زمانی توصیف می‌کند و می‌گوید: بیش از 70 درصد این مجموعه در زمان حال روایت می‌شود و بخشی از آن را در دوران گذشته به تصویر می‌کشیم.

دغدغه یک نقش تاثیرگذار

فرهاد قائمیان در این مجموعه نقش بهنام طریقت را بازی می‌کند. او که در تمامی سال‌های حضور خود در سینما، تئاتر و تلویزیون با صدا و نوع بیان خاصی که داشته برای مخاطب چهره نام‌آشنایی بوده است این بار در سومین همکاری خود با این کارگردان نقش قهرمان اصلی قصه‌اش را بازی می‌کند. او درباره حضور خود در این مجموعه می‌گوید: به نظرم یکی از نکاتی که بشدت باید مد نظر قرار گیرد نقشی است که برای بازیگر ایفاکننده آن نقش در نظر گرفته می‌شود. این دقیقا همان نقطه لب‌مرزی است که می‌تواند بسیار برای بازیگر آینده پرریسک و پرخطری داشته باشد. قائمیان یکی از عمده اتفاقات سال‌های اخیر در عرصه بازیگری را تکراری بودن نقش‌ها می‌داند و می‌گوید: این آینده بدی برای بازیگری ماست. چرا که مثلا برای انتخاب بازیگر طنز برای یک مجموعه کمدی سازندگان فقط دنبال بازیگران خاصی می‌روند و این اتفاق در دیگر مجموعه‌ها نیز به کرات می‌افتد.

قائمیان در پاسخ به این پرسش که تا چه اندازه برایش مهم است نقشی که قرار است عهده‌دار آن باشد نقش اول یک مجموعه باشد، می‌گوید: همیشه سعی کردم درست انتخاب کنم. کوتاه بودن یک نقش خیلی در همه این سال‌ها برایم مهم نبوده. آنچه سعی می‌کردم بشدت به آن توجه کنم تاثیرگذاری نقشی بوده که قرار بوده برعهده بگیرم. به نظرم تاثیرگذاری نقش در روند قصه و اثرگذاری آن بر مخاطب از همه چیز مهم‌تر است. به عقیده من مهم این است که در انتخاب همه نقش‌هایی که عهده‌دار آن می‌شویم تفاوت‌هایی را ایجاد کنیم که خودمان از کارنامه و روال کاری خود رضایت داشته باشیم.　

لغزش‌های یک جوان امروزی

حجت قاسم‌زاده از کارگردان‌هایی است که در تمامی ساخته‌های خود در کنار بازیگران نام‌آشنای سینما و تلویزیون از بازیگران تئاتر هم استفاده کرده است. این اتفاق در «تاریکی شب، روشنایی روز» هم افتاده و این بار سام کبودوند به نقش رامین طریقت قهرمان جوان این مجموعه است. وقتی از بازیگر نقش رامین می‌پرسم که آیا صرفا خودش را یک بازیگر تئاتری می‌داند یا خیر، در پاسخ می‌گوید: اوایل سال 87 یکی از بازیگران پرکار تئاتر بودم. بعد از آن شرایطی فراهم شد و تصمیم گرفتم در مدیوم تلویزیون هم تجربه‌ای داشته باشم. معمولا در تاتر نقش‌های مختلفی بازی می‌کردم و این روال را در تلویزیون نیز دنبال کردم. در سریال داوران به کارگردانی احمد امینی نقش یک پسر جنوب شهری را بازی می‌کردم، در سریال یادآوری نقش پلیس را ایفا کردم و در این مجموعه هم نقش رامین برادرزاده بهنام طریقت را بازی می‌کنم.

کبودوند رامین را شبیه خیلی از جوان‌های امروزی می‌داند.

وی می‌گوید: به نظرم رامین جوان سرسختی است که خیلی جاها سعی می‌کند با قانون خودش جلو برود و به نوعی به روش خودش مشکلاتش را حل کند. او معتقد است: رامین به خواست عمویش به نوعی مدیریت این مجموعه تهیه غذا (کترینگ) را برعهده گرفته است و در کنار ارتباط خوبی که با عمویش دارد و با همه احترامی که برای عموی خود قائل است خیلی وقت‌ها مخالفت‌هایی را در رفتار و اعمال خود نشان می‌دهد. بازیگر نقش رامین به نوعی این کاراکتر را شبیه جوانی‌های بهنام طریقت اما سرسخت‌تر معرفی می‌کند. به گفته او رامین یک جوان مغرور و در عین حال خانواده دوست است که در خیلی از شرایط مانند همه جوان‌های هم‌سن و سال خود رفتار می‌کند.

کبودوند آینده خوبی را برای این مجموعه پیش‌بینی می‌کند. وی معتقد است تاریکی شب، روشنایی روز به لحاظ مضمون و محتوای بصری خوبی که همراه دارد می‌تواند یکی از مجموعه‌های تاثیرگذار و پرمخاطب تلویزیون باشد. او در ادامه صحبت‌هایش می‌گوید: بده‌بستان خوبی میان من و فرهاد قائمیان وجود داشت و خیلی جاها تجربیات و راهنمایی‌های خوبی که از ایشان می‌گرفتم به من کمک کرد بتوانم شناخت درست و بجایی از کاراکتری که قرار بود بازی کنم داشته باشم. یکی از نقاط قوت این مجموعه را در این می‌بینم که به نوعی همه کاراکترهای آن خاکستری هستند و چیزی به عنوان شخصیت مثبت یا منفی صرف نمی‌بینیم. همه شخصیت‌ها به نوعی پردازش شده اند که بسته به شرایطی که در آن قرار می‌گیرند دچار لغزش‌هایی می‌شوند و این دقیقا همان اتفاقی است که در روال زندگی عادی برای تک‌تک ما می‌افتد. در این مجموعه آدم‌ها با گذشته خودشان ارزیابی نمی‌شوند.

قرار است سکانس بعدی در داخل کترینگ تصویربرداری شود. دکور داخل مجموعه بخوبی چیده شده است و کاملا این ذهنیت را به وجود می‌اورد که اینجا یک مجموعه تهیه غذاست. یکی از نکات جالبی که به چشم می‌آید لیستی از غذاهای موجود و قیمتی است که برای آنها در نظر گرفته شده که البته کمی گران‌تر از قیمت صنفی در یک مجموعه تهیه غذای واقعی است. طبقه پایین مجموعه واحد بزرگ مخروبه‌ای است که برای گریم، آشپزخانه و جلسات دورخوانی در نظر گرفته شده است. داخل فضای مجموعه گروه آماده می‌شوند که با تاریکی هوا سکانس‌های داخلی را آغاز کنند. در این سکانس تعدادی از هنروران خانم به نقش کارکنان این مجموعه تهیه غذا هم حضور دارند.

حسین خضوعی صحنه را برای تصویربرداری سکانس بعدی آماده می‌کند. وی که پیش از این نیز با حجت قاسم‌زاده‌اصل همکاری داشته است درباره تولید این مجموعه می‌گوید: در گروه کارگردانی و در سمت دستیار اول کارگردان فعالیت می‌کنم. پیش‌تولید این مجموعه را از اوایل مهرماه آغاز کردیم و حدود دو ماه است تصویربرداری این مجموعه آغاز شده است.

شبنم مدنی