وسواس احتکار

این اختلال، شامل جمع‌آوری یا ناتوانی در دور انداختن اشیاست و طی آن، شخص حتی در حالتی که نگه داشتن اشیا، موجب کاهش شدید فضای زندگی او و عدم دسترسی وی به گوشه وکنار منزل می‌شود و امور روزمره فرد مانند آشپزی، خوابیدن، نظافت را دچار مشکل می‌کند، اما نمی‌تواند تصور دور انداختن حتی مقداری از این اشیا را به ذهن خود راه دهد و دور انداختن در او ایجاد استرس می‌کند.

علائم بالینی وسواس احتکار عبارتند از:

نمی‌تواند اموال و اشیای خود را که نیازی به آنها ندارد یا ارزش مادی ندارد، دور بریزد،اهدا کند یا بفروشد.

نیاز خیالی شدید به نگهداری اشیا و لوازم دارد.

در صورت بخشیدن یا دور انداختن لوازم، بشدت آشفته می‌شود.

عملکرد شغلی، فردی و اجتماعی اش با نقص مواجه می‌شود.

فرد مبتلا اقدام به گردآوری، خرید مفرط و گردآوری اقلام رایگان مانند بروشورها می‌کند و بیشترین چیزهایی که جمع‌آوری می‌کند، عبارت است از: روزنامه، مجله، لباس قدیمی، کیف، کتاب، نامه، نوشته‌‌های اداری و متفرقه و علاوه بر آن، ممکن است اقدام به نگه داشتن اشیایی بکند که لزوما ارزش مادی ندارند.

برای درمان لازم است هم دارودرمانی در حوزه افسردگی صورت گیرد و هم از درمان‌های وسواس و درمان‌های شناختی استفاده شود و با توجه به این که این اختلال در سطوح شناختی مختلف بروز می‌کند، لازم است ابتدا ریشه و نگرش فرد درخصوص نگهداری لوازم مورد بررسی قرار گیرد.

این اختلال در این سطوح بروز می‌کند:

همراه با بینش خوب: فرد تشخیص می‌دهد که باورها و رفتارهایش در رابطه با احتکار و ناتوانی در دور انداختن اشیا و اشغال محل سکونت به وسیله خرت و پرت مشکل‌آفرین است.

همراه با بینش ضعیف: فرد باورها و رفتارهای احتکار گونه خود را مشکل‌آفرین نمی‌داند.

فاقد بینش و همراه با باورهای هذیانی: فرد به هیچ عنوان رفتارها و باورهای خود را مشکل‌زا نمی‌داند و مطمئن است که رفتار درستی دارد.

در سطح اول، درمان‌ها سریع‌تر صورت می‌گیرد و در سطح دوم ابتدا لازم است نگرش فرد اصلاح شود و با الگوهای مرحله‌ای و گام به گام به بازسازی شناختی پرداخته و به فرد مبتلا کمک شود تا به درمان دست یابد، اما در باره سطح سوم لازم است اختلالات همراه نیز مورد بررسی قرار گیرد و روان درمانی و درمان‌های ترکیبی به فرد کمک می‌کند تا به زندگی عادی برگردد.

دکتر مهرنوش دارینی

‌ روان‌شناس و مشاور