آنچه باید از مجموعه داری بدانیم

اشیا لزوما گرانبها نیست

طبق تحقیقاتی که انجمن مجموعه‌داران در ایران انجام داده حدود 400 نوع مجموعه در 400 رشته وجود دارد و در اختیارصاحبان آنهاست. این مجموعه‌ها لزوما گرانقیمت نیستند و می‌توانند متشکل از کالاهای بسیار ارزان و حتی بلااستفاده همچون تمبرهای باطله باشند. اما وقتی صدها و هزاران نوع ازاین اشیا کنار یکدیگر قرار می‌گیرد ارزش مضاعف معنوی پیدا می‌کند و درنتیجه باارزش می‌شود .

بنابراین مجموعه‌ها می‌توانند شامل اشیای ارزان‌قیمت یا کالاهای لوکس و گران‌قیمت و هنری باشند. اشیایی که حتی در موزه‌ها یافت نمی‌شوند و می‌توانند منعکس‌کننده رویدادهای تاریخی، اجتماعی و حتی تبلیغاتی باشند.

کف و سقف یک کلکسیون

مجموعه‌هایی هستند که اگر تعداد اشیای آن به انگشتان یک دست برسد یک مجموعه خوب قلمداد می‌شوند مثل مجموعه اتومبیل که گران و کمیاب هستند و فضای زیادی نیز نیاز دارند. اما مجموعه‌هایی مثل تمبر، کتاب و اسناد تاریخی می‌توانند هزاران عدد باشند. پس هیچ کف و سقفی را نمی‌توان برای تعداد اشیای موجود در مجموعه‌ها تعیین کرد و تعداد اشیا در هرمجموعه بستگی به نوع آن کالا دارد. اما درنهایت آنچه اهمیت دارد این‌که وقتی این اشیا کنارهم قرار می‌گیرند زیبا باشند، پیام داشته باشند و ارزش مضاعف پیدا کنند .

متفاوت‌ترین مجموعه‌های ایران

در ایران مجموعه‌های بسیار زیبا و ارزشمندی وجود دارد. در عین حال مجموعه‌هایی که بسیار متفاوت و جالب توجه‌اند. مثلا شخصی که 40 سال است خاک ایران را جمع‌آوری و شخصی که آب ایران را در قالب یک مجموعه ساماندهی کرده است. عده‌ای هم نام‌های نایاب و دستخط مشاهیر و مقامات کشور در 200 سال اخیر را جمع کرده‌اند که بسیار جذاب است.

مجموعه‌دارها متولی ندارند

کشور ما به لحاظ تاریخی، فرهنگی و هنری بسیار غنی است و ما می‌توانیم از نظر مجموعه‌داری کشوری پیشرو باشیم، ولی متاسفانه مجموعه‌دارها در کشورمان بدرستی شناسایی نشده‌اند. البته انجمن مجموعه‌داران ایران این خلأ را پرکرده و کوشیده مجموعه‌داران کشور را شناسایی کند به طوری که هم‌اکنون ثابت شده 400 رشته مختلف مجموعه‌داری در ایران وجود دارد. البته این اقدام دیر انجام شده، کاری که باید 70 یا 80 سال پیش آغاز می‌شد. اگراینچنین می‌شد و مسئولان چنین می‌کردند آثار گرانبهایی که هم‌اکنون در منازل مردم است، به موزه‌های دائمی تبدیل می‌شد و در دسترس همگان قرار می‌گرفت.

فوت و فن گردآوری مجموعه

برای شروع مجموعه‌داری ابتدا باید آموزش دید و در رشته مورد نظر اطلاعات کافی کسب کرد. مثلا کسی که می‌خواهد تابلوی نقاشی جمع کند باید در کلاس‌های هنری شرکت کند، هنرمندها را بشناسد، تاریخ هنر بخواند و به گالری‌های نقاشی برود. این آموزش‌ها موجب می‌شود در فرد ذوق و علاقه ایجاد شود و درنتیجه آن، فرد به خبرگی برسد و بتواند اثر خود را از بد تشخیص دهد و دنبال آثار نفیس برود .

انجمن مجموعه‌داران ایران جایی است که افراد علاقه‌مند می‌توانند با هم در تماس باشند و با افراد خبره تبادل نظر و اطلاعات کنند حتی کمبودهای مجموعه‌شان را از طریق آنها تامین کنند. ضمن این‌که برای کسری مجموعه‌ها نیز فروشگاه‌هایی وجود دارد که افراد می‌توانند اجناس مورد نظر را از آنها بخرند .

هرچه یک مجموعه کامل‌تر و از نظر هنری و زیبایی تکمیل‌تر باشد، باارزش‌تراست. درعین حال هرچه این مجموعه شامل آثارکمیاب باشد نیز برارزش آن افزوده می‌شود.

منوچهر لطفی

رئیس انجمن مجموعه‌داران ایران