دلاوران کوهستان

نام این مکان یعنی بش قارداش براساس داستانی تاریخی است که بین مردم شهر نقل می‌شود. طبق این افسانه در روزگاران قدیم پنج برادر در شهر بجنورد زندگی می‌کردند که به دلیل مخالفت با ظلم و ستم حکمران تحت‌تعقیب ماموران قرار داشتند. این پنج برادر همراه یکدیگر گریختند و ماموران نیز آنها را تا این مکان تعقیب کردند. پنج برادر از خدا طلب کمک کردند. در این هنگام پنج حفره در کوه ایجاد شد که برادران به آنها پناه بردند و از حفره‌ها آب گوارایی جاری شد. تا سال‌ها قبل و پیش از خشکسالی‌های شدید، تعداد این چشمه‌ها پنج عدد بود که همه آنها آب بسیار داشت. البته بعضی افراد ناآگاه این موضوع را چنین نقل می‌کنند که چون پنج چشمه غار مانند سنگی وجود دارد، نامشان بش قارداش شده است؛ قار یا غار و داش که در ترکی همان سنگ است. البته احتمالا این روایت از سوی مهاجران و کسانی پدید آمده که آشنایی به زبان ترکی نداشته‌اند زیرا در ترکی صفت قبل از اسم می‌آید یعنی اگر این‌گونه بود باید نام بش‌داشلِه غار به آن می‌دادند. سمت چپ کوه و چشمه بش‌قارداش یک بنای تاریخی پابرجاست که به دستور ناصرالدین شاه قاجار ساخته شده و در سال‌های قبل خاندان شادلوی بجنورد در آن دفن شده‌اند. این اثر سال 80 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

ناگفته نماند آب چشمه بش‌قارداش در آبشناسی پزشکی برای درمان بیماری‌های تغذیه‌ای، کبدی، صفرایی و ناراحتی‌های دستگاه ادراری اهمیت ویژه‌ دارد.