دیابت و تغذیه سالم

دیابت یکی از شایع‌ترین بیماری‌های غیرواگیر است و برآورد می‌شود حدود 8 تا 10 درصد جمعیت کشور مبتلا به دیابت باشند که متاسفانه بیشتر آنها از بیماری خود اطلاعی ندارند. دیابت یک بیماری خاموش است و از اصطلاح موذی در علم پزشکی برای آن استفاده می‌شود. کنترل نکردن قند خون و آسیب‌هایی که به دیواره رگ‌ها وارد می‌کند، عوارضی را در بلند مدت به دنبال دارد که گاهی غیرقابل جبران خواهد بود.

چگونگی تشخیص ابتلا به دیابت و عوامل به آن چیست؟

ابتلا به دیابت زمینه‌ساز مشکلات دیگر برای فرد است، اگر خواهان جلوگیری از افزایش تعداد مبتلایان به این بیماری هستیم، باید عادات تغذیه‌ای افراد اصلاح شود. تشخیص ابتلا به دیابت، لزوما به آن معنا نیست که فرد در مراحل اولیه بیماری قرار دارد. همان طور که اشاره شد دیابت یک بیماری خاموش است و امکان دارد فرد سال‌ها بدون مشاهده علامتی به آن مبتلا باشد.

عوامل بسیاری در ابتلا به دیابت نقش دارند که در وهله اول می‌توان به وراثت اشاره کرد. فردی که در خانواده و بستگان درجه اولش بیمار دیابتی وجود دارد، باید خود را در معرض ابتلا به آن بداند. عوامل تغذیه ای، تحرک بدنی و استرس نیز در ابتلا به دیابت موثر است. آنچه برای متخصصان تغذیه مهم‌ترین عامل خطر به شمار می‌آید، چاقی و اضافه وزن است. به طور تقریبی در تمام جوامع با شیوع اضافه وزن، تعداد مبتلایان به دیابت نیز افزایش می‌یابد. طی دو دهه گذشته، حوزه جدیدی در علم تغذیه و پزشکی شناخته و بررسی‌های علمی مورد تائیدی نیز انجام شده است. بسیاری از اتفاقاتی که در میانسالی و سالمندی به لحاظ سلامت رخ می‌دهد، ریشه در دوران جنینی و سال‌های ابتدایی زندگی دارد؛ به این معنا که سوءتغذیه در این دوران موجب می‌شود فرد استعداد بیشتری برای ابتلا به بیماری‌ها در میانسالی داشته باشد. بنابراین انتظار داریم بی‌توجهی به تغذیه سالم در دوران بارداری، به بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون بالا و دیابت فرزندان منجر شود.

نقش تغذیه در پیشگیری از دیابت چیست؟

اگر به تغذیه کودک با شیر مادر در دو سال اول زندگی توجه شود، قطعا فرزندان سالم‌تری خواهیم داشت‌. یونیسف این دوران را «هزار روز اول عمر» نامگذاری کرده است که کلیدی‌ترین روزهای سلامت زندگی فرزندانمان است. افراد باید در تمام سنین برای حفظ عضلات خود تلاش کنند، چرا که حفظ عضله بعد از 50 سالگی مشکل می‌شود. انجام فعالیت‌های هوازی مانند پیاده‌روی و اساسا زندگی پرتحرک در پیشگیری از ابتلا به دیابت موثر است. افزایش وزن از جدی‌ترین مخاطراتی است که می‌تواند ژن‌های مبتلا به دیابت را فعال کند، که پرهیز از بیش خوری در یک وعده، افزایش وعده‌های غذایی و کاهش حجم غذا، شروع عادت تغذیه‌ای سالم است. همچنین توصیه می‌شود افراد در وعده‌های غذایی خود حتما فیبر مصرف کنند که در سبزیجات و سالاد وجود دارد. سوخت و ساز بدن به مواد مغذی نیاز دارد که کمبود آن حالت‌هایی شبیه دیابت به دنبال دارد و می‌توان به کمبود روی و ویتامین‌های A و D اشاره کرد. بسیاری از این کمبودها در ایران شایع است، برای رفع این مشکل می‌توان از مکمل‌های غذایی استفاده کرد که البته مصرف آن بهتر است با تجویز متخصص تغذیه باشد.

دکتر آرش رشیدی

متخصص تغذیه و رژیم درمانی