برجستگی و بزرگی تیروئید

نکته مهم این که احساس خفگی در حین ناراحتی و عصبانیت خیلی به تیروئید ربط ندارد. بیشتر موارد احساس گرفتگی یا خفگی در بالای گردن و منطقه اتصال گردن به سر است، در حالی که تیروئید در زیر گردن و منطقه اتصال گردن به تنه قرار گرفته است.

مهم‌ترین موضوع در مورد این برجستگی‌ها این است که آیا در تیروئید، گره وجود دارد یا خیر. ندول‌ها یا همان گره‌های تیروئید بسیار شایع هستند. در حدود 5 درصد مردم بخصوص در خانم‌ها این گره‌ها قابل لمس توسط پزشک هستند. با وجود این از آنجایی که بیشتر بدخیمی‌های تیروئید در ابتدا خود را به صورت یک ندول نشان می‌دهند حتما باید گره‌ها توسط پزشکان متخصص و ترجیحا توسط همکاران فوق‌تخصص غدد مورد بررسی قرار گیرند.

اما تعریف گره تیروئید چیست؟ به دلایل بسیار زیادی ممکن است قسمتی از این غده رشد کند و به شکل یک برآمدگی کوچک یا بزرگ بیرون بزند که به آن گره می‌گوییم . فرق گره تیروئید با گواتر نیز این است که گواتر به بزرگی تیروئید اطلاق می‌شود در حالی که گره همان گونه که شرح داده شد بزرگ شدن قسمتی از تیروئید است.

گرفتگی صدا و تغییر تن صدا یکی از علائم هشداردهنده است که احتمال گسترش ندول‌های تیروئیدی به اعصاب حنجره را مطرح می‌کند. سرفه و خلط خونی نیز می‌تواند نشانه درگیر شدن نای در اثر گسترش توده‌های تیروئیدی به نای و نایژه‌ها باشد. درد هنگام بلع غذا یا گیر کردن غذا در گلو هم می‌تواند نشانه گسترش توده تیروئیدی به مری باشد.

گاهی نیز ندول تیروئید با علایم پرکاری تیروئید مثل تپش قلب، احساس گرمای شدید و لاغر شدن همراه است که در این مورد باید به گره‌های پر کار که یکی از دلایل پرکاری تیروئید هستند فکر کرد.

مهم‌ترین اقدام در وحله اول اندازه‌گیری هورمون‌های تیروئیدی در خون است. در مرحله دوم اگر هورمون‌ها نشانه پرکاری بودند اسکن تیروئید برای رسیدن به تشخیص کمک‌کننده است. متاسفانه در سال‌های اخیر استفاده از اسکن تیروئید بیش از نیاز واقعی رواج یافته است و گاهی دیده می‌شود که قبل از اقدام به روش‌های تشخیصی بهتر و کم‌هزینه‌تر، اسکن درخواست می‌شود.

دو روش تشخیصی که برای گره‌های تیروئید کم‌هزینه و مفید هستند شامل نمونه‌برداری سوزنی تیروئید و سونوگرافی هستند که گاهی با هم ادغام می‌شوند یعنی همزمان با سونوگرافی نمونه با سوزن گرفته می‌شود. در نهایت بعد از نمونه‌برداری از تیروئید نمونه‌ها در زیر میکروسکوپ به دقت بررسی می‌شوند و اگر سلول‌های بدخیم در نمونه دیده شد، می‌توان همه تیروئید را برداشت و به این ترتیب، درمان موثری برای بدخیمی تیروئید انجام داد. گاهی نیز نمونه‌های گرفته شده سلول کافی برای بررسی ندارند و باید نمونه‌گیری را تکرار کرد.

دکتر رضا کریمی

‌ فوق‌تخصص بیماری‌های غدد و متابولیسم