زاویه دید
آغاز یک رسانه ولرم!
بهنام احمدپور، مدیر رادیو ایران از راهاندازی شبکه رادیو تصویری ایران به شکل آزمایشی خبر داده که قرار است بعد از مدتی به شکل رسمی کار خود را آغاز کند. واقعیت این است که شکلگیری فناوریهای رسانهای هم به تسهیل و توسعه اشکال جدید ارتباطی در بیرون از ماهیت خود منجر میشود و هم به توسعه درونرسانهای کمک میکند.
امکانات رسانهای به ایجاد کارکردهای جدید در رسانهها نیز دامن میزند و به تولد مدلهای جدیدی از رسانههای گروهی میانجامد؛ به طوری که دیگر آن نگاه کلیشهای را که اختراع و ظهور یک رسانه جدید به فراموشی رسانههای پیش میانجامد یا آنها را در برابر انقراض و فراموشی قرار میدهد، باطل میکند. رسانهها با بهرهگیری از کارکردهای تخصصی و تعامل درونگروهی به بازسازی و ترمیم خود میپردازند و خود را با نیازهای جدید مخاطبان تطبیق میدهند. رسانهها به واسطه این تعامل به کارکردهای رسانههای دیگر نیز مجهز شده و به یک کیفیت چندرسانهای یا مولتیمدیا تبدیل میشوند، البته این ماجرا بیشتر در حوزه رسانههای تصویری رخ داده و رادیو به دلیل ماهیت غیربصری خود کمتر در برابر این تحولات قرار داشته است، اما اینک با شکل جدیدی از رادیو مواجهایم که تصویر را نیز به خدمت خود گرفته و به موجب دیدگاه «مک لوهان» یک رسانه گرم با رسانه سرد ترکیب شده است. حالا شاید بتوان رادیو تصویری ایران را یک رسانه ولرم دانست که امکان تازهای برای جذب مخاطب و حتی جذب مخاطبان جدید فراهم میکند. بیتردید ماندگاری رسانه نیز در انطباق دادن خود با این نیازهای جدید و در واقع تولد مخاطبان جدید است. این از هوشمندی صاحبان این شبکه رادیویی است که با شناخت جامعه رسانهای مدرن و مخاطبان آن، رادیویی راهاندازی کردهاند که هم از صدا بهرهمند است و هم از تصویر کمک میگیرد.
تصویری شدن رادیو اما منتقدان خاص خود را هم دارد که معتقدند، نوستالژی بودن رادیو به دلیل تصویری نبودن آن است و تصویر، خاصیت حسی ـ عاطفی رادیو را کاهش میدهد. طبق نظریه مک لوهان درباره رادیو، این رسانه گرم شرایطی فراهم میکند تا قوه تخیل و خیالپردازی مخاطب پرورش یافته و فعال شود، اما تصویری کردن آن به این ویژگی لطمه زده و چهبسا جذابیت و نیز ابهت آن را از بین میبرد. این افراد همچنین معتقدند، تجربه تاریخی ارتباطات اجتماعی نشان داده است که هیچ رسانهای نمیتواند جایگزین رسانه دیگر شود و هر کدام از رسانهها به واسطه کارکردهای خاص خود جایگاه خود را حفظ میکنند و این تداخل رسانهای هویت رسانهای آنها را مخدوش میکند، اما واقعیت این است که این ترکیب و امتزاج رسانهای به معنای استحاله یک رسانه در ماهیت و ذات رسانه دیگر نیست و قرار نیست که رادیو تصویری، هویت بصری داشته باشد؛ بلکه در اینجا نیز ذات رسانه و ماهیت آن صدا و کلام است که تصویر و نه فیلم به کمک آن میآید تا از طریق این امتزاج بتوان مزاج مخاطب را تغییر داد یا در فضایی تازه آزمود.
سیدرضا صائمی
جامجم
گفت و گو
