هیهات من‌الذله

عزت و آزادگی گمشده انسان امروز در عصر مدرنیته است، گمشده‌ای که تلاش وافر بشریت در پی یافتن آن، آنها را حتی به گمراهی نیز کشانده و بعضا مکاتب و ایدئولوژی‌هایی جای آن را گرفته که نه‌تنها بشریت را نجات نمی‌دهند،‌ بلکه آن را بیشتر و بیشتر در منجلاب روزمرگی و رفاه‌زدگی مفرط و اضمحلال فروبرده و آن را از اصل خویش جدا می‌سازد. امام حسین(ع) در روز عاشورا و در صحنه کربلا درسی بزرگ به همه عالم داد، درسی که عزت و آزادگی نام داشت و بزرگ‌ترین عامل بازگشت هویت اصیل انسانی به بشریت است. گویا گوهر وجود و اصالت آدمی در گرو همین مفهوم و معنا و تفسیر می‌شود، انسان با عزت و انسان آزاده انسانی است که برده زر، زور و تزویر نمی‌شود و با آزادگی و حریت خود، عزیز و گرانمایه زندگی می‌کند و به بهای زنده ماندن و زیستن از گوهری‌ترین بخش حیات خود نمی‌گذرد.

او بیعت با یزید را فروش عزت و آزادگی خود می‌داند و به عنوان یک امام و یک رهبر آزاده برای همه پیروان آزاده خود و حتی برای تمام نسل بشر این پیام را فریاد می‌کند هیهات من‌الذله، یعنی ذلت را نمی‌پذیرم و ایمان و عقیده و دینم را برای چند روز زندگی بهتر نمی‌فروشم و آن را با هیچ چیز عوض نمی‌کنم، حتی اگر مقام و منصب و شیرینی و لذت‌های زندگی دنیایی مرا به سوی خود فراخواند، آنچه انتخاب اول و آ‌خر من است حیات با‌عزت است، حیاتی که در آن عقلانیت و حریت و شرافت و کرامت انسانی خرید و فروش نمی‌شود و بیعت با کفر و طاغوت و ظلم بی‌عدالتی نه‌تنها مخالف دین، بلکه مخالف راه و رسم آزادگی و انسانیت به معنای حقیقی آن است.

چه بسیار اندیشمندان و متفکرانی که حتی دین اسلام را قبول ندارند یا دین دیگری مانند مسیحیت یا یهود دارند، ولی این عمل امام حسین(ع) را می‌ستایند و مردانگی و عزت و سربلندی این ستاره بی‌بدیل آسمان ولایت و امامت را ارج می‌نهند. بنابراین هر که باشید و با هر عقیده‌ای، قطعا این شعار و عمل بر آن را می‌پسندید که حیات باعزت بهتر از زندگی با ذلت است. این چکیده و عصاره ناب حادثه کربلا و قیام امام حسین(ع) است.

دکتر مهدی گلجان - عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس