راهبرد ضد تروریسم

کوفی عنان ، دبیرکل سازمان ملل متحد در مجمع عمومی با ارائه گزارش 32 صفحه ای با نام «متحد علیه تروریسم» 5 اصل در امر مبارزه با تروریسم را تشریح کرد.

کد خبر: ۹۵۲۶۵

آقای سید محی الدین ساجدی ، کارشناس مسائل بین الملل معتقد است با توجه به شرایط موجود جهانی دست یافتن به یک تعریف واحد از تروریسم و مبارزه با آن ، فعلا میسر نیست.

آیا در راهبرد نوین ضد تروریسم که دبیرکل سازمان ملل آن را تشریح کرده ، شاهد تغییر در الگوی مبارزه با تروریسم خواهیم بود؛
سازمان ملل متحد و شخص دبیرکل تاکنون تلاشهای زیادی داشتند تا بتوانند در مورد تعریف واحدی از تروریسم در سطح جهان اجماع بین المللی حاصل شود. علت عمده این کار ، آن است که بعد از حوادث 11 سپتامبر ، دولت جورج بوش جنگی را در سطح جهان به راه انداخت و آن را جنگ مبارزه با تروریسم نامید و صف بندی مشخصی را تشکیل داد و اعلام کرد ، هر کسی که در مبارزه با تروریسم با ما نیست ، در مقابل ما قرار می گیرد و در واقع با تروریست ها همکاری می کند یا زمینه را برای آنان مهیا می سازد. مبارزه با تروریسم از سوی امریکا، موجب فجایعی در افغانستان و عراق و سایر مناطق جهان شده است و بازداشتگاه گوانتانامو که به گفته جیمی کارتر موجب خجلت امریکاست نمونه بارزی از برخورد امریکا در جنگ با تروریسم است . با این همه ، امریکا تاکنون مانع از ایجاد اجماع جهانی بر سر تروریسم شده است . چون آنان تنها در پی تثبیت دیدگاه خود از تروریسم هستند و می دانند که جامعه جهانی تعریف امریکا را به صورت کامل نخواهد پذیرفت . حال شاید با توجه به تحولات جدید و همچنین شروع نیمه دوم دوره ریاست کوفی عنان بر سازمان ملل ، با توجه به رایزنی های دیپلماتیک در سطح بین المللی فرصتی ایجاد شده باشد تا تعریف واحدی از تروریسم به دست آید اما به نظر می رسد که این تعریف فعلا دست نیافتنی باشد.

در این راهبرد از مبارزه با کشورهای حامی تروریسم سخن به میان آمده است ، با این وصف آیا کماکان این موضوع نیز دچار یک دوگانگی در اجرا خواهد بود؛
این امکان وجود دارد. چراکه مشکل بزرگ امریکا در خاورمیانه تایید مطلق سیاست های اسرائیل است و آنچه که این رژیم انجام می دهد ، تروریسم دولتی است ، یعنی اعلام می کند که به دلیل احتمال اقدام تروریستی از سوی اشخاص در آینده که به اسامی آنان نیز اشاره می کند ، آنها را ترور خواهد کرد یعنی صرفا براساس پیش بینی حمله انتحاری ، افراد مورد نظر خود را هدف قرار می دهد و برای خود این حق را قائل است که در یک اقدام پیشگیرانه ، افراد را قبل از اقدام آنها به هر گونه عملی ، به قتل برساند که این امر از نظر تمام قوانین بین المللی به معنای تروریسم آشکار و واضح است البته کشیدن دیوار حائل ، ایجاد نظام آپارتاید و تبعیض نژادی در درون خود اسرائیل و همچنین در اراضی اشغالی سال 1967 ، مظاهر دیگر از نقض حقوق بشر و تروریسم است اما با توجه این که بسیاری از دولتها اسرائیل را به اعمال تروریستی متهم کرده اند ، امریکایی ها بشدت از آنان حمایت می کنند. حال این نگرانی در واشنگتن هست که اگر تعریف جامع و در عین حال الزام آور از تروریسم به دست آید ، دیگر اسرائیل نتواند آزادانه به اقدامات فعلی خود ادامه دهد. البته از این نمونه ها فراوان است که به طور مثال در همین جنگ مبارزه با تروریسم ، امریکایی ها قانونی را گذرانده اند و سعی می کنند تا کشورهای دیگر را به این قانون متصل کنند به این معنا که سربازان امریکایی در محل ماموریت خود و در جبهه های جنگ از هر گونه مجازات جنایت جنگی ، مصون خواهند بود.

اصل «ایجاد توانایی مقابله با تروریسم در سطح دولتها» از اصول مطرح در این راهبرد است. با توجه به این که قدرتهای بزرگ و خصوصا امریکا خود را متولی ایجاد این توانایی می دانند آیا در موضع کشورها نسبت به تروریسم و تعیین گروه های تروریستی تاثیرگذار خواهند بود؛
به اعتقاد بنده ، این موضوع از ملزمات بحث است که مناقشه روی عرضه تعریف مشترکی از موضوع تروریسم است و اگر چنین تعریفی به دست آید، مسلم است که دولتها ملزم خواهند بود بر اساس این تعریف اقداماتی راهم در سطح داخلی و هم در روابط خارجی خود معمول دارند. برای مثال در لبنان مقاومت ، طبق همه قوانین بین الملل که ایستادگی در برابر اشغالگران را مجاز می شمارد ، توانست اسرائیل را شکست دهد. تمام دولتهای عربی و اسلامی و همه مردم آن کشورها ، مبارزان با اشغالگران اسرائیلی را مقاومت و اعضای مقاومت می نامند و از آنان تجلیل می کنند. اما از نظر امریکا و اسرائیل و برخی کشورهای غربی که خود تجربه مشابهی در جنگ دوم جهانی داشته اند، مقاومت لبنان به سازمانی تروریستی و اعضای آنان به میلیشاها تغییر نام می یابند. جالب آن که ملتی نیز در این تعریف امریکایی متهم به حمایت از تروریسم می شوند یعنی زمانی که بخشی از مردم لبنان به فهرست شیعیان در انتخابات رای می دهند و آنان را وارد دولت یا مجلس می کنند از نظر امریکایی ها بدان معناست که این بخش از مردم لبنان حامی تروریسم است یا در مورد فلسطین حمایت از جنبش حماس آن هم به صورتی که خود را در انتخابات نشان داد، به مفهوم حمایت مردم فلسطین از تروریسم تلقی خواهد شد. طبق تعریف امریکا، اسرائیل و بخشی از غرب یکی از مشکلات فرا روی تعریف تروریسم این خواهد بود که نه تنها دولتها بلکه ملتهایی نیز به تروریست بودن یا حمایت از آنان متهم خواهند شد.