گزینه مقبول روسها
با توجه به دیدگاههایی که دونالد ترامپ در جریان مبارزات انتخاباتی مطرح کرده و نیز واکنشهایی که از سوی مقامات و مراکز مطالعاتی روسیه صورت گرفته است، میتوان تا حد بسیار زیادی، گزینه مطلوب روسیه برای ریاست جمهوری آمریکا را دونالد ترامپ دانست.
مروری بر مواضع و دیدگاههای ترامپ در مورد منسوخ شدن ناتو، منتقد نقشآفرینی ناتو درنظام امنیتی اروپا، مخالفت با ایده حمایت آمریکا از جنبشهای دموکراتیک در سراسر جهان، پایان بخشیدن به دخالت نظامی آمریکا در دیگر کشورها به اسم حمایت از حقوق بشر و گسترش دموکراسی، پایان بخشیدن به بحران میان واشنگتن و مسکو درخصوص وضعیت شبهجزیره کریمه و شرق اوکراین، توصیف ولادیمیر پوتین بهعنوان مردی بسیار رنگارنگ و با استعداد، تمجید از قاطعیت رئیسجمهوری روسیه به عنوان رهبری بزرگ و اظهار امیدواری برای برقراری روابط بهتری با روسیه نسبت به دوران اوباما، به روشنی نشان میدهد که این مواضع و دیدگاهها تا چه میزان با دیدگاههای سیاسی و ملاحظات ژئوپلیتیکی روسیه در سطح دوجانبه، منطقهای و بینالمللی نزدیک است. به همین دلیل است که آلکسی پوشکوف، رئیس کمیته روابط خارجی دومای دولتی روسیه معتقد است که رویکرد ترامپ درقبال روسیه واقعبینانهتر از اوباما یا حتی جورج بوش است؛ چرا که سیاستهای ترامپ در مقایسه با اوباما کمتر بر پایه ایدئولوژی بنا شده است. ترامپ یک تجارتپیشه است و همه چیز را یک معامله و برنده شدن در این معامله میبیند.
از یاد نباید برد که چگونگی تعامل یا تقابل با روسها از دوران اتحاد جماهیر شوروی از موضوعات ثابت و مهم انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بوده است. به همین دلیل تحلیلگرانی مانند مایکل مک فائول، سفیر سابق دولت اوباما در روسیه معتقد هستند که پوتین تلاشهایی درراستای دخالت درانتخابات ریاست جمهوری آمریکا داشته است، اما ولادیمیر پوتین با هوشمندی از هر نوع موضعگیری مستقیم در این رابطه خودداری کرده و طرح پررنگ موضع روسیه در مبارزات انتخاباتی ریاستجمهوری آمریکا را ناشی از اهمیت و جایگاه بالای روسیه در معادلات جهانی خوانده است. با این وجود، روسیه در عمل و به صورت غیرمستقیم از مواضع دونالد ترامپ جانبداری میکند.
به نظر میرسد حمایت غیرمستقیم و هوشمندانه روسیه از مواضع افرادی چون دونالد ترامپ با هدف تقویت جریانهای راستگرا و محافظهکاری صورت میگیرد که به قدرت رسیدن آنها به موازات خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا میتواند موجب واگرایی هر چه بیشتر روابط دو سوی آتلانیک و تضعیف درونی و ساختاری نهادهایی چون اتحادیه اروپا و ناتو شود که این امر با اهداف و منافع سیاسی و ژئوپلیتیکی روسیه در سطح جهان و مناطق پیرامونی این کشور کاملا همسو است.
البته با وجود اظهارات و دیدگاههای مثبت ترامپ در رابطه با روسیه نمیتوان وی را یک شرقگرا دانست. بلکه ترامپ به لحاظ شخصیتی، کوشش میکند تصویری از یک فرد عملگرا و متفاوت از رهبران چند دهه اخیر آمریکا از هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه را در داخل و خارج از آمریکا به تصویر بکشد. علاوهبر این، در زمینه طرح موضوع مذاکره و نزدیکی آمریکا به روسیه باید به نقش مهم و تاثیرگذار مشاوران ارشد ترامپ نیز توجه نمود. کارترپیج، مشاور ترامپ در امور روسیه، همکاری و توافقات تنگاتنگی با نهادهای دولتی این کشور همچون شرکت گازپروم داشته و خدمات مشاورهای به بسیاری ازکمپانیهای بزرگ روسی ارائه میکند و نیز ژنرال مایکل فلین، رئیس آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا در سالهای 2012 الی 2014 که حضور پررنگ و مستمری در شبکه خبری راشاتودی روسیه به عنوان تحلیلگر داشته است، ازجمله افراد تاثیرگذاری هستند که بازنگری در روابط سرد و شکننده کنونی روسیه و آمریکا را با جدیت دنبال میکنند. این را هم باید اضافه کرد که در صورت پیروزی هیلاری کلینتون، روابط سرد توام با بیاعتمادی میان روسیه و ایالات متحده بویژه در رابطه با بحران اوکراین، بحران سوریه، تحریم اقتصادی روسیه و گسترش ناتو به شرق ادامه یابد و حتی تشدید نیز شود. اما در صورت پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات و به شرط آن که وی قادر باشد بدنه تکنوکرات و کارشناسی وزارت امور خارجه، پنتاگون و وزارت خزانهداری و نیز نمایندگان کنگره را با اهداف خود همسو کند و شعارهای انتخاباتیاش را در عمل محقق کند که بسیار دشوار به نظر میرسد، روابط آمریکا و روسیه وارد مرحله جدید و متفاوتی خواهد شد.
ولی کوزهگر کالجی/ پژوهشگر ارشد مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام
گفت و گو
