حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
نام دوست نداشتنی من!
شناسنامه ، برای ما آدمهای قرن بیست و یکمی حالا به مهمترین شناسه و علامت هویت تبدیل شده است. این چند صفحه هویت خلاصه شده ماست که می تواند تعلق ما به یک خانواده بزرگ با تمام پشتوانه تاریخی آن ، سن ، زادگاه ، تعداد اعضای خانواده و فرزندان ، تجرد یا تاهل
در این شماره صفحه وکیل سعی کرده ایم به طور خلاصه به شناسنامه و برخی مسائل حقوقی مرتبط با آن بپردازیم و در این میان بیش از همه به تغییر نام ، نام خانوادگی و تاریخ تولد می پردازیم.
نام خانوادگی ، تکه مهمی از هویت ما آدمهاست. این نام می تواند به خاطر تعلق به یک خانواده بزرگ و معتبر یا معنای باشکوه آن ، اعتبار و اعتماد به نفس برای صاحبش بیاورد و برعکس به خاطر پیشینه بد این نام خانوادگی یا معنا و آهنگ نازیبای آن ، تک تک حروفش مسخره و تحقیرآمیز به نظر برسد.
اما این هویت چیزی نیست که ما آدمها خودمان آن را بتوانیم انتخاب کنیم. این هویتی است که برای ما انتخاب شده است. در اینجا اسامی زیبا را کنار می گذاریم و یکراست می رویم سراغ آدمهایی که هر روز با نام خانوادگی خودشان دعوا دارند، چراکه فکر می کنند این نام مضحک ترین نام دنیاست.
آنها سعی می کنند نام خانوادگی خودشان را تغییر دهند، اما این کار شرایط قانونی ای دارد که باید لحاظ شود.طبق ماده 41قانون ثبت احوال ، نام خانوادگی فرزند همان نام خانوادگی پدر است ، اما چنانچه فردی از نام خانوادگی پدرش خوشش نیاید، می تواند با داشتن شرایط قانونی اقدام به تعویض نام خانوادگی خودش بکند که البته به موجب ماده 40قانون ثبت احوال ، این تغییر منحصرا با تصویب سازمان ثبت احوال کشور خواهد بود.
یک نام خانوادگی صفر کیلومتر
هر کسی می تواند وقتی از نام خانوادگی اش راضی نیست درخواست تغییر این نام را بدهد؛ اما مساله این است که اگر فرد شرایط قانونی برای تغییر نام خانوادگی را نداشته باشد، به جایی نمی رسد.
این شرایط برای گرفتن نام خانوادگی صفر کیلومتر و جدید عبارتند از:
1-وقتی نام خانوادگی بیش از 2کلمه باشد مثل «عدنان تکان تپه تهرانی » یا آن که بیش از یک کلمه به علاوه یک حرف یا عدد یا پسوند باشد مثلا «دو اصل تهرانی» یا آن که خودش به تنهایی یا به صورت اضافه شده نام محل باشد مانند: عباسی اصل نیشابوری و...
2-وقتی نام خانوادگی از واژه های مستهجن و ناپسند تشکیل شده باشد مانند گداپور، پدرسوخته ، لش و...
3-بعضی وقتها هم هست که نام خانوادگی از واژه های خارجی است ، مانند «علی اف» برای ایرانیان غیرمهاجر یا ارکلیان برای فردی که مسلمان است.
4-علاوه بر این نام خانوادگی های مذموم که مغایر ارزشهای فرهنگ اسلامی باشد و البته چون زشت است اینجا من نویسنده نمی توانم بنویسم را هم با مجوز قانونی می توان تغییر داد.
5-اسامی محل به طور مطلق و مضاف: مانند کرجی ، افخمی تبریزی را هم می شود عوض کرد.
6-علاوه بر این آنهایی که در نام خانوادگی شان ، واژه هایی که از القاب و اسامی مربوط به عناوین علمی اعم از درجات و موسسات علمی و دانشگاهی مانند دکتر یا مناصب دولتی ، لشکری و کشوری به صورت مطلق مانند سرهنگ ، شهردار و... وجود داشته باشد هم می توانند نام خانوادگی شان را تغییر دهند.
اجازه ای برای «همنام خانوادگی» شدن
فکر کن که می خواهی نام خانوادگیت را عوض کنی و البته شرایط قانونی لازم برای تعویض نام خانوادگی را هم داری ، اما مساله بعدی این است که نمی توانی همین طوری هر نام خانوادگی خوشگل و زیبایی را که دیدی ورداری و بگذاری روی خودت ، بلکه در صورت خاص بودن نام خانوادگی در یک منطقه باید برای تغییر نام خانوادگی از کسی که حق تقدم دارد اجازه بگیری.
طبق قانون ثبت احوال ، دارنده حق تقدم نام خانوادگی کسی است که برای اولین بار در قلمرو هر اداره ثبت احوال مستقل نام خانوادگی خاصی به نام او در دفاتر نام خانوادگی ثبت و مختص او شناخته شده باشد. این حق تقدم نام خانوادگی پس از فوت دارندگان آن به ورثه قانونی او منتقل می شود.
دارنده حق تقدم نام خانوادگی یا وارث قانونی او می تواند اجازه استفاده از نام خانوادگی خود را به اشخاص دیگری که محل صدور شناسنامه آنها یکی باشد بدهد یا شاید ندهد.
البته یک تبصره ای هم در اینجا وجود دارد و آن این که حذف نام محل از نام خانوادگی اشخاص بدون رعایت مقررات مربوط به دارنده حق تقدم نام خانوادگی انجام خواهد شد؛ مثلا کسی که نامش حسینی شیرازی است نیازی نیست برای آن که شیرازی را از آخر فامیلش بردارد از خانواده حسینی اجازه بگیرد همین طوری اکبری علی آبادی به اکبری.
چند تا مجوز زاپاس برای تغییر نام خانوادگی
استفاده از نام خانوادگی شوهر برای همسرش تا زمانی که زن او باشد بلامانع است ؛ ولی برای آن که نام خانوادگی اش را به نام شوهرش تغییر دهد، تنها باید اجازه نامه شوهرش را داشته باشد و نیازی به رعایت حق تقدم نیست.
اما خدای ناکرده در صورت طلاق با درخواست هر یک از زن و شوهر، سند سجلی و شناسنامه زن به نام خانوادگی اولیه برگشت داده می شود. پس از فوت همسر هم تا زمانی که زن ، با مرد دیگری ازدواج نکرده باشد می تواند از نام خانوادگی شوهر خدابیامرزش استفاده نماید یا آن که به نام خانوادگی پدری خود برگردد.
در صورتی که نام خانوادگی پدری تغییر یابد، تغییر نام خانوادگی فرزندان کمتر از 18سال با درخواست کتبی پدر و تغییر نام خانوادگی فرزندان کبیر وی بدون رعایت حق تقدم و با ارائه اجازه نامه از پدر ممکن خواهد بود.
هرگاه پدری نام خانوادگی خود را تغییر دهد و فوت نماید، هر یک از فرزندان متوفی می توانند برابر تبصره ماده 41قانون ثبت احوال نام خانوادگی خود را به نام خانوادگی پدر تغییر دهند.البته یک نکته مهم و اساسی در اینجا این است که برگشت به نام خانوادگی اولیه امکان پذیر نیست و بنابراین در هنگام انتخاب نام خانوادگی جدید زیاد هول نشوید.
تغییرات نام کوچولو
مطابق ماده 20قانون ثبت احوال کشور، انتخاب نام کوچک با اعلام کننده است. برای نامگذاری ، یک نام ساده یا مرکب حسین ، محمدمهدی و مانند آن انتخاب خواهد شد.
انتخاب نامهایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می شود و همچنین عناوین و القاب و نامهای زننده و مستهجن یا نامتناسب با جنس ، ممنوع است که تشخیص نامهای ممنوع با شورای عالی ثبت احوال است و این شورا نمونه های آن را تعیین و به سازمان اعلام می کند.
انتخاب نام در مورد اقلیت های دینی شناخته شده در قانون اساسی تابع زبان و فرهنگ دینی آنان ذکر می شود. سیادت در اسناد سجلی ساداتی که سیادت آنان در اسناد سجلی پدر یا جد پدری مندرج باشد یا سیادت آنان با دلایل شرعی ثابت گردد، الزامی است ، مگر کسانی که خود را سید ندانند. یا عدم سیادت آنان شرعا احراز شود.
چه کسی می تواند نامش را عوض کند؛
هر یک از اشخاص زیر که دارای نام و نام خانوادگی قابل تغییر باشند، می توانند با مراجعه به اداره ثبت احوال محل اقامت ، نسبت به درخواست تغییر این نام اقدام کنند.
1-اشخاص 18سال به بالا.
2-اشخاص کمتر از 18سال که دارای حکم رشد باشند.
3-پدر یا جد پدری با ارائه شناسنامه خود برای فرزندان کمتر از 18سال.
4-قیم یا وصی برای اطفال تحت سرپرستی خود.
چکار کنم؛
برای تغییرنام و نام خانوادگی باید به ادارات ثبت احوال سراسر کشور بروید و مدارک لازم را بدهید، البته ارائه درخواست تغییر نام خانوادگی حتما نباید در محل صدور شناسنامه باشد، بلکه می توان در هر شهری با مراجعه به اداره ثبت احوال ، این درخواست را داد.
مثلا اگر کسی ساکن اراک باشد و متولد نیشابور، نیازی نیست که برای دادخواست خود به ثبت احوال نیشابور مراجعه کند، در این گونه موارد پس از پذیرش درخواست و ارسال آن به اداره ذی ربط در نیشابور اقدامات قانونی انجام می شود و نتیجه برای اطلاع متقاضی به اداره ارسال کننده اعلام خواهد شد و بقیه کارها را هم که اداره ثبت مشخص می کند.
نرگس فراهانی 
گفت و گو
