طنین آواها گرد گنبد طلا

به گزارش جام‌جم، از عصر روز چهارشنبه تا پنجشنبه شب، برج میلاد تهران حال و هوای دیگری پیدا کرده بود. شاهنامه‌خوانان، چاووشی‌خوانان و عاشیق‌ها در قالب گروه‌های مختلف موسیقی از سراسر ایران خود را به تهران رسانده بودند تا در دهه کرامت به عشق امام رضا (ع) برای ضامن آهو بخوانند و بنوازند. آنها که در قالب نخستین جشنواره آواها و نواهای رضوی روی صحنه رفته بودند با همه وجودشان برای امام رضا خواندند و قطعاتی را که اغلب اشعار بومی داشت، اجرا کردند.

یکی از گروه‌هایی که در این جشنواره به‌اجرای موسیقی پرداخت، گروه شمس از شهر خواف بود. این گروه با قطعه زیبای «فدای گنبد زرد طلایت» مورد توجه حاضران قرار گرفت و البته اجرای خوب اعضای این گروه توانست توجه‌ها را به خود جلب کند.

سیف‌الله ورزیده، سرپرست گروه «شمس» به جام‌جم می‌گوید: ما از سرزمین امام رضا (ع) آمده‌ایم تا با زبان موسیقی ارادت خود را به آقا امام رضا نشان دهیم. در برنامه‌ای که داشتیم، سه قطعه با عنوان‌های «فریاد»، «شاه رضا آمده امشب» و «فدای گنبد زرد طلایت» را اجرا کردیم.

او ادامه داد:‌ این قطعه‌ها را من آهنگسازی کرده‌ام و شاعران منطقه خودمان شعرشان را سروده‌اند. موسیقی‌ای که انتخاب کرده‌ایم با وزن‌های سنگین و مناسب برای وصف امام رضا(ع) است. امیدوارم این جشنواره در تمام شهرهای ایران برگزار شود. دوست داریم برای امام رضایمان بخوانیم و همه مردم ایران بشنوند که چه عشقی به آقا امام رضا داریم.

شاید تصور کنید اغلب گروه های شرکت‌کننده از همسایگان امام رضا و استان‌های سه‌گانه خراسان باشند، اما به‌هیچ‌وجه این‌طور نیست. گروه‌های موسیقی قوی و خوبی از سراسر کشور به جشنواره آمده‌اند که «بهارباد» از شهرستان کوهدشت استان لرستان یکی از آنهاست. این گروه وقتی قطعه «امام رضا ضامن آهو» را با یک درونمایه شاد اجرا می‌کند، همه را به وجد می آورد و نشان می‌دهد موسیقی نواحی تا چه حد این قابلیت را دارد که مردم را با خود همراه کند.

همه توجه‌ها به موسیقی پاپ است

داوود رضایی، نوازنده کمانچه و سرپرست گروه «بهارباد» پس از این اجرای موفق که با استقبال علاقه‌مندان همراه بود، گفت: ما در این اجرا قطعه‌ای در وصف امام رضا با عنوان «امام رضا ضامن آهو» اجرا کردیم که آهنگسازی‌اش با من بوده و تنظیمش را به صورت گروهی انجام داده‌ایم. همچنین چند قطعه دیگر براساس ریتم‌های موسیقی لرستان اجرا کردیم که یکی براساس رقص «سنگین سماع» و دیگری قطعه‌هایی در ریتم «دوپا» بود.

این نوازنده کمانچه درباره جایگاه موسیقی نواحی در جشنواره آواها و نواهای رضوی گفت: اگر مسئولان تلاش بیشتری برای موسیقی نواحی داشته باشند، بهتر است. متاسفانه اکنون تمام تمرکز مردم و مسئولان روی موسیقی پاپ است؛ در حالی که اصل و اصالت موسیقی ایران در موسیقی نواحی نهفته است. باشد که روزی موسیقی نواحی اقوام مختلف، رونق بیشتری داشته باشد و دیگر نگران فراموشی‌اش نباشیم.

ما نباشیم چه‌کسی برای امام رضا(ع) بخواند؟

گروه موسیقی «آرام یار» از علی‌آباد کتول استان گلستان، قطعاتی را با همراهی ساز دوتار و نی اجرا کردند. این گروه تصنیف‌های خراسانی را با تلفیق اشعار منطقه خود روی صحنه بردند. آهنگ یار خدیجه و جعفر قلی در شأن امام رضا (ع) از آهنگ‌های اجرا شده بود.

به گفته جواد هستی، سرپرست گروه «آرام یار» بسیاری از قطعات محلی این منطقه مانند چاووشی‌خوانی‌ها، شاه خطا، امیری، عباس مسکین و ... اشعاری مذهبی دارند که هنوز اقبال عمومی خوبی به این قطعات وجود دارد.

وی با بیان این‌که گفته می‌شود موسیقی اقوام ایران در حال از بین رفتن است، گفت: در منطقه ما به جرات می‌توان گفت که در هر خانه یک نوازنده اصیل ساز محلی داریم و موسیقی جایگاه مهمی در زندگی مردم دارد. امیدوارم مسئولان حواسشان باشد که ما بخش مهمی از موسیقی این کشور هستیم. حیف است ما نباشیم و برای امام رضا (ع) و حضرت محمد (ص) نخوانیم.

بدرقه چاووشی‌خوان‌ها

در ادامه اجراهای روز سوم جشنواره آواها و نواهای رضوی، قطعاتی با همراهی شش نوازنده دوتار اهل تایباد و خوانندگی عبدالکریم گزیکی در مدح امام رضا (ع) اجرا شد که مورد استقبال مخاطبان قرار گرفت. همچنین عاشیق احد ملکی، داستان زیارت رفتن خود را به شیوه روایت عاشیق‌ها اجرا کرد. در این اجرا نوازنده‌های محلی با سازهای قوال، بالابان و قوپوز، عاشیق را همراهی می‌کردند.

پایان بخش این اجراها، حضور گروه چاووشی‌خوانی ثامن‌الحجج از استان مرکزی در برج میلاد بود. چاووشی‌خوانان اجرای خود را با قبای آبی و پرچم امام رضا‌(ع) با طی کردن مسیر ورودی برج تا محل صحنه اجراهای جشنواره در گذرگاه آغاز کرده و مردم را همراه خود کردند.

سنت چاووش خوانی از دیرباز تا امروز

چاووشی‌خوانان از گذشته گروهی بودند که با در دست داشتن پرچم ائمه در کوچه پسکوچه‌ها، اشعاری را اجرا می‌کردند تا از مردم برای پیوستن به کاروان زیارتی امامان دعوت کنند. حالا این رسم سینه به سینه حفظ شده است و در مناطقی از ایران همچون استان مرکزی رواج دارد. چاووشی‌خوانان برج‌میلاد در دعوت به زیارت امام هشتم، دو قطعه خواندند که با استقبال دوستداران اهل بیت روبه‌رو شد.

هر چند اجراهای این جشنواره به پایان رسید، اما مسئولان با یک برنامه‌ریزی خوب می‌توانند در دیگر اعیاد و مناسبت‌های مذهبی هم گروه‌های موسیقی نواحی را به استان‌های مختلف برده و فضایی را برای اجرا در اختیار آنها قرار دهند تا موسیقی‌شان که از بطن و متن زندگی، افکار و اعتقادات ایرانیان برآمده است، شنیده شود، زیراشنیده شدن مهم‌ترین اتفاق برای ادامه حیات این موسیقی خواهد بود.