حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
جامعه شناسی زمان
هنگامی که صحبت از تغییر ساعت (زمان اجتماعی) به میان می آید، گمان می رود سنجش زمان اجتماعی یعنی ساعت یک چیز ثابت ، لایتغیر و خدادادی است که نبایست در آن هیچگونه دخالتی کرد، ازلی و ابدی است و هر نوع دخالتی در آن کفر است.
در حالی که ساعت نشان دهنده آهنگ حرکت و شتاب جامعه است ، یک نوع قرارداد اجتماعی است که وضع شده ، تصویب و اجرا می شود و می تواند با توجه به دگرگونی و مصلحت اندیشی مدیران و برنامه ریزان ارشد جامعه تغییر کند.
ساعت نشان دهنده آهنگ حرکت اجتماعی است که به نظم بخشی امور اجتماعی و همچنین توسعه اجتماعی شتاب می بخشد و کمک می کند.
می تواند جامعه را به سوی توسعه یافتگی پیش ببرد یا آن را در عقب ماندگی ، رخوت و سستی نگهدارد و از قافله تمدن جهانی باز دارد و آهنگ حرکت جامعه را کند کند. زیرا هر چه جوامع عقب افتاده تر باشند، زمان (آهنگ حرکت) در آنها کند گذرتر، درازمدت تر و توجه به ساعت از اهمیت کمتری برخوردار است.
چه به قول «ژرژ گورویج» جامعه شناس فرانسوی «گویی زمان در آنجا لنگر انداخته است». به عبارت دیگر، یکی از شاخص های توسعه یافتگی ، آهنگ حرکت جوامع و توجه به زمان و ساعت است. توجه به زمان اجتماعی (آهنگ حرکت جامعه) در همه جوامع یکسان نیست و با توجه به عقب ماندگی و توسعه یافتگی متفاوت است.
در جامعه عقب مانده ساعت و استفاده از زمان ارزش و بهای چندانی ندارد. در چنین جامعه ای مهم نیست ساعت تغییر کند یا نکند، ساعت باشد و یا نباشد. در حالی که برای مردم جوامع توسعه یافته ، توجه به ساعت و تغییر آن مهم و باارزش است. نه تنها ساعت ، بلکه دقایق ارزش دارد.
از همین رو در گوشه و کنار شهرها، ساعت های متعددی نصب شده است تا حساسیت زمان را نشان دهد و تیک تاک ساعت ، استفاده از گذر زمان را هشدار دهد. چون همان طور که بیان شد، ساعت نشان دهنده جنب و جوش است.
نشان دهنده حرکت و شریان خون در رگهای جامعه است. بنابراین تغییر ساعت نه به خاطر برق و نور و استفاده از روشنایی روز و تغییر ساعت کار بانکها، ادارات ، مدارس و دانشگاه هاست ، بلکه به لحاظ سرعت و شتاب بخشیدن به زندگی اجتماعی است.
تغییر ساعت جامعه را به جنب و جوش وامی دارد و از سستی و رخوت و تن پروری جامعه جلوگیری می کند. به جامعه می فهماند که ساعت چرخش زندگی است. اگر لحظه ای درنگ کنی ، زمان می گذرد و می گوید: وقت را غنیمت دان آنقدر که بتوانی.
تغییر ساعت به افراد جامعه به خصوص به کودکان و نوجوانان که آینده ساز جامعه هستند، می فهماند که زمان مهم است و می بایست حرکت کرد. بپاخیزید که زمان از دست می رود و اگر نجنبید دیگران گوی سبقت را از شما خواهند ربود. با در جا زدن پژمرده شده و خواهید مرد.
تیک تاک ساعت ضربه ای است که به چرخ های زنگ زده قطار در حرکت جامعه روغن می زند، روان می کند و آن را به سرعت وامی دارد. تغییر ساعت ، شتاب بخشیدن به زندگی و حیات جامعه و برون رفت از تنگناهای جامعه سنتی و محافظه کاراست که آهنگ حرکت آن کند است. زیرا جامعه ای که «اتم» را شکافته ، نمی تواند «پاندولی» بیندیشد و بیشتر گذشته نگر باشد و از چنان زمانی استفاده کند.
زیرا زمان «اتم» زمان انفجاری و لحظه ای است که در تب و تاب است. زمان ضربانی است و ثانیه ها و دقایق از ارزش زیادی برخوردار است.
بنابراین تصمیم گرفته شده ، با این زمان سنجی در تناقض است و از لحاظ جامعه شناسی غیرمنطقی و نادرست است و به جای آن که جامعه را به سوی توسعه یافتگی رهنمون شود، به درجا زدن و گذشته نگری وا می دارد و برای حال و آینده جامعه بشدت مضر است.
دکتر امان قرائی مقدم
مدرس دانشگاه 
مدرس دانشگاه
گفت و گو
