آمایش سرزمین‌ گمشده گردشگری

اینچنین است که در هر کشور، مغز برنامه‌ریزی آن برای انجام توسعه پایدار اقدام به آمایش سرزمین کرده و مشخص می‌کند فلان صنعت در کدام نقطه، فلان فعالیت کشاورزی، دامداری، ماهیگیری و... در کجاها پا بگیرد و در پی آن، دولت نیز به سرمایه‌گذاران متقاضی تسهیلات لازم را می‌دهد تا هر چیز در جای خودش قرار بگیرد. مثلا در منقطه‌ای که دارای باغات میوه است، مجوز صنایع غذایی برای تولید مربا و کمپوت به راحتی صادر می‌شود.

ایران نیز چه در گذشته و چه در حال حاضر، دارای برنامه آمایش سرزمین است، اما موضوع این است که این آمایش رعایت نمی‌شود و به لطایف‌الحیل دور زده می‌شود. یکی از مصادیق بارز آن، رعایت نکردن آمایش سرزمین در نقاط توریستی کشور است. سوال این است که چرا در مناطقی که به دلیل مناظر زیبا، هوای دل‌انگیز و سایر امکاناتی که طبیعت بر ما ارزانی داشته، مجوزهای صنعتی آزاردهنده و مخل محیط زیست صادر می‌شود؟ مدارک و عکس‌های بسیاری از مناطق شمالی کشور در دست است که احداث مثلا مجتمع پتروشیمی چه بلایی بر سر محیط زیست و طبیعت زیبای منطقه آورده و علاوه بر ایجاد آلودگی دائمی هوا در نقطه‌ای که توریست‌ها برای هواخوری می‌آیند، منابع آب را نیز آلوده کرده است. در حالی که اگر براساس آمایش سرزمین، فقط به متقاضیان سرمایه‌گذاری و ایجاد تجهیزات و تاسیسات گردشگری مجوز داده می‌شد، چه‌بسا اشتغال و رونق بیشتری نصیب منطقه می‌شد. از سوی دیگر آن مجتمع پتروشیمی نیز راهی جنوب کشور می‌شد تا در نزدیکی میدان‌های عظیم نفت و گاز و همچنین سواحل پهناور
خلیج فارس و دریای عمان، امکان تهیه خوراک ارزان و صادرات با هزینه کمتر (بخصوص کاهش هزینه حمل و نقل) را داشته باشد. ‌ چنین معادلاتی در جای جای کشور به چشم می‌خورد و چه‌بسا پس از سرمایه‌گذاری برای ایجاد یک مجتمع فولاد و احداث آن، تازه انگشت به دهان مانده‌اند که در دل کویر، ‌آب برای این کارخانه از کجا بیاورند؟!...

با این حال هنوز هم دیر نیست و می‌توان دست‌کم برای موضوع گردشگری، آمایش سرزمین را برای بسیاری از نقاط بکر توریستی ایران رعایت کرد و با این امر ضمن حفظ محیط زیست و اقلیم منطقه، میلیاردها تومان درآمد و هزاران شغل ایجاد کرد و ضمنا توسعه متوازن و متناسب با فرهنگ بومی مناطق را نیز رقم زد.

سیدعلی دوستی موسوی