ناملایمات نشر دینی

به گزارش جام‌جم، در سال‌های اخیر بارها کارشناسان و مدیران فرهنگی نسبت به موانع و مشکلات کتاب و کتابخوانی هشدار داده‌اند. مشکلاتی همچون کاهش سرانه مطالعه، کاهش محسوس شمارگان کتاب، کم کاری بسیاری از ناشرانی که مجوز نشر دارند و نیز افزایش قیمت کتاب، تنها برخی از مشکلات این حوزه است. حال در این میان کتاب‌های دینی علاوه بر مواردی که گفته شد، با مشکلات دیگری هم دست به گریبان‌اند.

نبود حمایت دولتی

یکی از این مشکلات برخوردار نبودن از حمایت دولتی و حتی تشکل‌های نشر از ناشران مذهبی و دینی است.

محمدحسین رحیمی، مدیر انتشارات ساجدین در این باره به خبرنگار ما می‌گوید: ناشران دینی کمتر سهمی از خرید کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دارند و اگر هم در این زمینه کتابی از سوی ارشاد خریده می‌شود، بیشتر از ناشران شناخته شده است.

او می‌افزاید: ناشری که مثل ما وسع چندانی ندارد و در میدان انقلاب هم کتابفروشی ندارد، کمتر دیده می‌شود. از ما کتاب نمی‌خرند و از طرفی خودمان هم با مشکل جدی توزیع کتاب مواجه هستیم.

این ناشر اضافه می‌کند: از طرفی اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران اعلام می‌کند بسیاری از ناشران فقط مجوز نشر دارند و در طول سال خیلی فعالیت نمی‌کنند. مگر همین تعداد کتابی که ما منتشر کرده ایم فروش رفته که باز هم بخواهیم کتاب منتشر کنیم؟

رحیمی با ذکر مثالی گفت: برای همین ماه مبارک رمضان یک نمایشگاه عرضه کتاب در 200 متری ما برپا شده است. شهرداری گفت غرفه‌ای به ما اختصاص می‌دهند. ما هم 1200 کتاب به آنها دادیم تا در این نمایشگاه عرضه شود. اما هنوز پولی بابت آن به ما نداده‌اند.

اشکال در سیستم توزیع

انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه از جمله ناشرانی است که کتاب‌های دینی بسیاری منتشر کرده و در زمینه انتشار کتاب‌های علوم انسانی اسلامی هم یدطولایی دارد. ابوالفضل گایینی، مدیر این انتشارات به جام جم می‌گوید: در سیستم توزیع کتاب، ما با مشکلات فراوانی مواجه هستیم. مشکل این است که سیستم توزیع دست ناشران دینی نیست و سیستم جامعی وجود ندارد که کتاب وقتی تولید می‌شود بموقع دست مخاطب برسد. این موضوع بخصوص در مورد ناشران دینی بیشتر مصداق پیدا می‌کند.

این ناشر ادامه می‌دهد: در سال‌های اخیر که شرایط اقتصادی سخت شده، آن میزان استقبالی که سال‌های قبل از کتاب‌های دینی صورت می‌پذیرفت، انجام نمی‌شود. کتاب‌های دینی به‌دلیل این‌که به نوعی کمک آموزشی است، نقش چشمگیری در زندگی مردم دارد، اما به خاطر شرایط سخت اقتصادی مردم، استقبال از آنها مثل گذشته نیست. علتش هم این است که توان خرید مردم کمتر شده است.

گایینی بیان می‌کند: دولت باید یک بسته حمایتی از ناشران دینی داشته باشد. چون کتاب‌های دینی برای جامعه فرهنگی ما مطمئنا تاثیرگذار است.

معاونت فرهنگی وزارت ارشاد و نهاد کتابخانه‌های عمومی باید از ناشران مذهبی حمایت کنند. رهبر معظم انقلاب بارها تاکید کرده اند کتابخوانی برای آحاد مردم باید مثل غذای روح باشد. بنابراین تقویت کتابخوانی نیاز به حمایت جدی دولت دارد تا بتواند از ناشران خوب حمایت کند.

او خاطرنشان می‌کند: به‌دلیل استقبال کم از کتاب‌های دینی طی سال‌های اخیر، ناشران این حوزه مجبورند کتاب‌های خود را در شمارگان محدود منتشر کنند.

معضل کتاب‌سازی

یکی دیگر از مشکلات عدیده ناشران دینی، کتاب‌سازی است. شاید یکی از بیشتر حوزه‌هایی که در میان رده بندی دیویی در آن کتاب‌سازی شده است، کتاب‌های دینی باشد. مدیر انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه نیز با اشاره به بحث کتاب‌سازی در حوزه کتاب‌های دینی، این معضل را در حال افزایش توصیف می‌کند و می‌افزاید:‌ ما متاسفانه تولید علم نداریم که بگوییم در حوزه علوم انسانی تولیدات ما زیاد شده است.

بر همین اساس نمی‌توانیم شاهد انتشار کتاب‌های تولیدی باشیم و بسیاری از ناشران این عرصه کتاب‌های دیگر را مدام کپی و منتشر می‌کنند. این آفتی است که گریبان کتاب‌های دینی را گرفته و متاسفانه بعدها تاثیرش بیشتر به چشم خواهد آمد.

کاهش کتابخوانی

از دیگر مشکلات این حوزه که البته گریبانگیر دیگر کتاب‌ها هم هست، مساله کاهش کتابخوانی است. مجید شهری‌پور، از مسئولان انتشارات اتقان نیز از وضعیت مطالعه در کشور انتقاد می‌کند و می‌گوید: مشکلی که ما ناشران با آن مواجه هستیم این است که نرخ مطالعه در تمام نقاط ایران بسیار پایین آمده است. نخستین دلیل این مسأله وضعیت مالی مردم است. مردم تلاش می‌کنند نیازهای اولیه خود را برآورده کنند تا مسائل فرهنگی. بخش دوم نیز تبلیغات کمی است که برای کتاب می‌شود. از سوی دیگر با گسترش فعالیت‌های فضای مجازی، کسی حوصله کتاب خواندن ندارد و هرکس هر مطلب بخواهد به جای مراجعه به کتاب‌های مختلف سراغ اینترنت می‌رود.