افسانه یک آهنگساز بزرگ

درخشش یک کلیت، به جزئیات خوب و متناسب آن بستگی دارد و اگر همه اجزای یک اثر هنری در ترکیب همگون و سازگاری به‌سر برند، موجب یک محصول نهایی ایده‌آل و مطلوب می‌شود. راز موفقیت و ماندگاری آثار نمایشی چون «افسانه سلطان و شبان» هم در همین پیوستگی درست و هدفمند همه اجزای آن است و عناصری چون فیلمنامه، انتخاب مناسب بازیگران و بازی خوب آنها و اجزای دیگری چون طراحی صحنه و لباس بخوبی در خدمت دیده شدن خروجی نهایی هستند.

یکی از مهم‌ترین ارکان موفقیت این سریال بدون شک به موسیقی آن برمی‌گردد. داریوش فرهنگ به عنوان کارگردان اثر با درک اهمیت و تاثیرگذاری موسیقی، سراغ یکی از بهترین آهنگسازان ایران یعنی بابک بیات رفت که پیشینه درخشانی در آهنگسازی و تنظیم و بویژه ساخت موسیقی فیلم در سینما داشت. بیات هم با دانش موسیقایی و بهره‌گیری از ارکستر، اثری خلق می‌کند که سنخیت و قرابت عجیبی با افسانه سلطان و شبان دارد.

بیات بدرستی ظاهر کمیک و جلوه‌های طنازانه این اثر نمایشی را به کناری گذاشت و سراغ روح غمگین این افسانه رفت و آن ظلمی را که سلطان کوته فکر و خوشگذران بر مردم روا داشت، در موسیقی‌اش لحاظ کرد.

او به عنوان آهنگساز، به غم غربت شیروی شبان و بیگانگی‌اش در هیبت سلطانی اندیشید و آن را در ساخت موسیقی برجسته کرد.

موسیقی تیتراژ «افسانه سلطان و شبان» با استادی بیات و استفاده از سازهای زهی و سازهایی چون ابوا، کلارینت و پیانو و همراهی یک گروه کر که با آوا مکملی خوب برای ابزار موسیقی هستند، هم نقش موثری در باز کردن درِ دنیای افسانه و قصه پررمز و راز جابه‌جایی سلطان و شبان به روی تماشاگر باز کرد و هم به خودی خود ماندگار شد که قابلیت شنیدن مستقل و جداگانه را هم دارد.

این همکاری به قدری به مذاق بیات و فرهنگ خوش آمد که آنها چند بار دیگر در سینما با هم کار کردند؛ فیلم‌هایی که با توجه به فضاهای مختلف، موسیقی متفاوتی را هم طلب می‌کرد که بیات همچون همیشه سربلند بیرون آمد و آهنگ‌های ماندگار دیگری ساخت؛ چه در فیلمی غریب و رعب‌آور همچون «طلسم» که موسیقی‌اش کاملا در خدمت ترسیم قصر شازده و روابط شخصیت‌هاست و چه در فیلمی تلخ و شیرین همچون «دو فیلم با یک بلیت» که بخوبی با موسیقی، فضایی از پشت صحنه سینما و مصائب و مشکلات آن را پیش‌روی مخاطب قرار می‌دهد.

بیات آن‌قدر بزرگ و تاثیرگذار است که باید بخش مهمی از موفقیت و ماندگاری این آثار را به نام او نوشت: مرسدس، قرمز، دو زن، شیدا، شاید وقتی دیگر، کشتی آنجلیکا، پرده آخر، عروس، مسافران، روز فرشته و سریال «ولایت عشق». اما بدون شک یکی از گوش‌نوازترین و شنیدنی‌ترین آهنگسازی‌های او در سینما مربوط به فیلم «شکار» ساخته مجید جوانمرد و با بازی‌های به‌یادماندنی خسرو شکیبایی و پرویز پرستویی است که همنوایی گیتار و ویولن‌سل در آن غوغا می‌کند. از میانه‌های قطعه مشهور «شکار»، صدای سوتی هم شنیده می‌شود که بخوبی خبر از رهایی و آزادی مصطفی (شکیبایی) و استحاله احمد (پرستویی) می‌دهد.