میزبان مهمان کش
مهمان فرستادهای از جانب خداست؛ این را هر تازه مسلمانی میداند اما سعودیها که وظیفه رتق و فتق مهمانان خانه خدا را به عهده دارند سالهاست از این مهم غافل شدهاند؛ مرور حوادث تلخی مانند کشته و زخمی شدن حجاج در فاجعه منا، جان باختن در اثر تخریب هتل و سقوط بالابر یا جرثقیل، سوءمدیریت آنها را تائید میکند، اما اینها فقط نمونههایی از اتفاقات ناگواری است که به دلیل ندانمکاری سعودیها در برگزاری مراسم تمتع و عمره تاکنون رقم خورده، چراکه آنها در برخی مواقع پا را از این فراتر گذاشته و با حرمتشکنیهای عمدی نیز قباحت خود را به تصویر کشیدهاند، مانند آنچه فروردین سال گذشته برای دونوجوان ایرانی در فرودگاه جده رقم خورد و سبب جریحهدار شدن افکار عمومی در کشورمان شد.
حوادث به دلیل سوءمدیریت سعودیها رقم میخورد، اما به نظر میرسد آنها قصد ندارند از این اتفاقات درس بگیرند و شرایط را به گونهای کنند که دست کم احترام زائران حفظ شود به همین سبب بسیاری از مراجع تقلید نیز به شهروندان ایرانی توصیه میکنند به ذلت تن ندهند و تا موقعی که عربستان شرایط کشورمان را قبول نکرده، درست نیست افراد به حجی بروند که عزتشان در آن حفظ نشود.
این در حالی است که نباید از این غافل شد حضور زائران ایرانی در عربستان سود قابل توجهی را نصیب سعودیها میکند؛ سودی که برخی کارشناسان آن را به شکل میانگین سالانه حدود 776 میلیون دلار تخمین میزنند.
بنابراین به نظر میرسد زائران ایرانی با تحریم حج تمتع و عمره تا زمانی که شرایط آنها از سوی عربستانیها تامین نشود، میتوانند در کنار حفظ عزت و احترامشان به سهم خود مدیران بیکفایت سعودی را تنبیه کنند.
سوءمدیریت سعودیها به روایت آمار
مرور اتفاقهایی که هنگام برگزاری مراسم تمتع و عمره رقم خورده ثابت میکند سعودیها قادر نیستند بدرستی چنین مراسمی را مدیریت کنند. برای نمونه بسیاری از ایرانیها کشتار سال 66 زائران را به خاطر دارند که براساس بیانیه رسمی وزارت کشور سعودی در جریان آن 402نفر کشته شدند و در این بین 275 نفرشان ایرانی بودند. طبق این بیانیه 649 نفر نیز زخمی شدند، اما براساس آمار دیگری که مورد تائید ایران است 325 زائر ایرانی در این حادثه جان باختند. این در حالی است که به عنوان تازهترین حادثهها نیز میتوان به مراسم تمتع سال گذشته اشاره کرد که طی آن در اثر دو حادثه سقوط جرثقیل یا آنچه در منا رخ داد، حدود 5000 زائر کشته شدند که در فاجعه منا 465 زائر ایرانی نیز جان خود را از دست دادند.
افزون بر این فروردین سال گذشته نیز اتفاقی در فرودگاه جده افتاد که افکار عمومی کشورمان را بشدت جریحهدار کرد، چراکه دو پلیس این فرودگاه به دو نوجوان ایرانی تعرض کردند. البته حوادث زیادی را میتوان مرور کرد که هر کدامشان به تنهایی برای اثبات سوءمدیریت سعودیها در برگزاری مراسم تمتع و عمره کافی است. به عنوان مثال در جریان آتشسوزی خیمه حجاج در سال 1975 حدود 200 زائر جان خود را از دست دادند یا دو سال پس از این حادثه به دلیل یورش نیروهای سرکوبگر سعودی 402 زائر جان باختند.
باید یادآور شد به دلیل نبود مدیریت، مراسم رمی جمرات در بسیاری از مواقع با کشته و زخمی شدن حجاج همراه بوده است. برای نمونه در سال 1994 نیز سوءمدیریت سعودیها سبب کشته شدن 270 زائر هنگام برگزاری مراسم رمی جمرات شد؛ البته تکرار این حادثه در سال 1998نیز مرگ 118 حاجی را رقم زد. افزون بر این در سال 2001 نیز مراسم رمی جمرات 35 کشته بر جای گذاشت.
هشدار فرمانده کل قوا
پس از اتفاقات ناگواری که به دلیل سوءمدیریت سعودیها در میزبانی از زائران خانه خدا اتفاق افتاد، برخی مراجع تقلید در این خصوص اظهارنظر کردند، اما قاطعترین موضع را حضرت آیتالله خامنهای، فرمانده معظم کل قوا بیان کردند که در مراسم دانشآموختگی، تحلیف و اعطای سردوشی دانشجویان دانشگاههای افسری ارتش با اشاره به حادثه تأسفبار و خونین منا، گفتند: دولت عربستان در انتقال ابدان مطهر جانباختگان به وظایف خود عمل نمیکند و جمهوری اسلامی ایران نیز تاکنون با خویشتنداری و ادب اسلامی، حرمت برادری را در دنیای اسلام نگه داشته است، اما این را بدانند که اندک بیاحترامی به دهها هزار نفر از حجاج ایرانی در مکه و مدینه و عمل نکردن به وظایف برای انتقال ابدان مطهر، عکسالعمل سخت و خشن ایران را در پی خواهد داشت.
مردم همراه با مسئولان
افراد زیادی هستند که آرزوی حج تمتع و عمره را دارند؛ افرادی که برای طواف خانه خدا لحظهشماری میکنند. براساس آمارهایی که سازمان حج و زیارت منتشر کرده حدود یک میلیون و 500 هزار نفر از هموطنانمان برای تمتع ثبتنام کردهاند و چنانچه مشکلی برای حضور آنها در عربستان وجود نداشته باشد حدود 20 سال زمان میبرد تا آخرین نفر آنها به تمتع مشرف شود، زیرا به شکل میانگین سالانه حدود 65 هزار زائر ایرانی میتوانند در مراسم تمتع حضور یابند.
درباره سفر عمره نیز شرایط تعریفی ندارد، زیرا حدود هشت میلیون ایرانی برای این سفر ثبتنام کردهاند و برآوردها نشان میدهد برای عمره این افراد نیز حدود 16 سال زمان نیاز است. با توجه به این آمار میتوان گفت افراد زیادی خبرهای مربوط به حج را پیگیری میکنند، با این حال بسیاری از افرادی که ثبتنام کردهاند تکلیف خود را میدانند، زیرا معتقدند تازمانی که سعودیها شرایط کشورمان را دراین راستا نپذیرند تمایلی به رفتن به عربستان ندارند، زیرا آبروی ملی و جانشان را در خطر میدانند.
در این بین هستند افرادی که معتقدند در چنین شرایطی گرفتن دست نیازمندان بهتر از رفتن به عربستان است، چراکه عربستان با درآمدی که از طریق زائران به دست میآورد، دست به جنایتهای بیشتری میزند.
درآمد عربستان از زائران ایرانی؛ 776 میلیون دلار
میتوان درآمدی را که عربستان از طریق زائران کشورمان به دست میآورد برآورد کرد، زیرا تا پیش از بروز مشکلات پیش آمده به شکل میانگین در کشورمان هر سال حدود 65 هزار نفر به تمتع و 850 هزار نفر نیز به سفر عمره میرفتند، حال اگر در نظر بگیریم هر کدام از زائران عمره به شکل میانگین برای گرفتن خدمات از عربستان دو میلیون تومان هزینه میکردند، برآورد کل زائران 1700 میلیارد تومان میشود، حال اگر قیمت دلار را 3000 تومان در نظر بگیریم، میتوان گفت عمره گذاران هر سال حدود 560 میلیون دلار در این راستا هزینه میکنند.
این در حالی است که اگر در نظر بگیریم هر کدام از 65 هزار زائر تمتع نیز به شکل میانگین ده میلیون تومان هزینه میکردند به عدد 650هزار میلیارد تومان میرسیم، به عبارت دیگر از طریق تمتع نیز سالانه 216 میلیون دلار به عربستان کمک میشد.
بنابراین در کل 776 میلیون دلار در سال ایرانیان به اقتصاد عربستان کمک میکردند، البته باید درآمدی که از طریق خرید سوغاتیهایی که زائران ایرانی از عربستان تهیه میکردند را به آن اضافه کرد.
مهدی آیینی/ روزنامهنگار
گفت و گو
