جدال واحدهای تولیدی با رکود

این درحالی است که اخیرا علی یزدانی معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت در این زمینه گفت: در کشور 1099 واحد به دلیل معوقات بانکی و رکود بازار به تملک بانک‌ها درآمده که بیشترین تملک مربوط به بانک ملی است و از این تعداد واحد تملک شده 25 درصد غیرفعال و 75 درصد فعال هستند.

یزدانی با اشاره به تعداد واحدهای تعطیل‌شده صنعتی در کشور افزود: گرچه برخی واحدهای تعطیل دوباره فعال شده‌اند و گروهی از کارگران آنها دعوت به کار شده‌اند، اما با توجه به رکود و مشکلات موجود در اقتصاد کشور 6619 واحد صنعتی کوچک تعطیل شده‌اند و در بخش واحدهای صنعتی متوسط 318 واحد و در بخش واحدهای بزرگ صنعتی 98 واحد نیز راکد اعلام شده‌اند.

از سوی دیگر، درحالی بیش از چهار ماه از اجرایی شدن برجام می‌گذرد که افق‌های اقتصادی وعده‌ داده شده برای صنعتگران و فعالان اقتصادی کشورمان بتدریج کمرنگ شده است. برخی مسئولان نیز در این زمینه علاوه بر ابراز نگرانی از ادامه رکود در بازار نسبت به آینده مبهم حیات اقتصادی تولیدکنندگان هشدار داده‌اند.

از این رو جام‌جم سری به شهرک صنعتی شمس‌آباد در حدود 60 کیلومتری تهران به‌عنوان شاخص شهرک‌های صنعتی ایران زده تا از زبان صنعتگران این شهرک پی به واقعیت فعالیت‌های صنعتی در دوران پسابرجام ببرد. اظهارات صنعتگران نشان می‌دهد به جای برجام، اجرای اقتصادمقاومتی است که می‌تواند رونق را به صنعت کشور بازگرداند. به گفته عبدالله علی‌نژاد، نماینده سازمان صنایع کوچک در شهرک صنعتی شمس‌آباد، این شهرک به عنوان یکی از معتبرترین و معروف‌ترین شهرک‌های صنعتی کشور بوده که اکنون 27 واحد صنعتی آن تعطیل و راکد است.

تامین مالی سخت‌تر شده است

حمیدرضا جماعت، مدیرعامل یکی از شرکت‌های فعال در صنعت پلاستیک شهرک صنعتی شمس‌آباد درباره روند تولید واحدهای صنعتی این منطقه به خبرنگار جام‌جم گفت: از آنجا که رفع تحریم‌ها با توجه به اجرایی شدن برجام تازه اتفاق افتاده، نمی‌توان زیاد منتظر اتفاق خاصی در اقتصاد و صنعت کشور باشیم و بهتر است کمی در این زمینه تحمل کنیم هرچند شرایط تولید اکنون بحرانی شده است.

مدیرعامل کارخانه پارس اسکان پلاستیک در ادامه با اشاره به فعالیت محدود شهرک صنعتی شمس‌آباد افزود: شاید این انتظار مردم که فکر می‌کردند با رفع تحریم‌ها همه چیز بسرعت روبه بهبود خواهد رفت، زیاد انتظار مناسبی نبوده و لازم است یادآوری کنیم که هنوز رکود بازار کاملا مشهود است و اتفاق خاصی در روند تولید نیفتاده است و حداقل در یک سال آینده باید منتظر تحول باشیم.

وی درباره مشکلات موجود در زمینه تامین منابع مالی نیز گفت: قبل از تحریم‌ها نیازهای مالی تولیدکنندگان توسط بانک‌ها تا حدی تامین می‌شد، اما پس از تحریم‌ها و در دوران پسابرجام متاسفانه تامین نقدینگی برای واحدهای صنعتی بسیار مشکل شده درحالی که همه انتظار داشتند پس از رفع تحریم‌ها رونق اقتصادی تجربه شود.

خارجی‌ها به دنبال فروش کالا

جماعت درباره تامین مواد اولیه خود در دوران پسابرجام نیز تاکید کرد: از آنجا که بیشتر مواد اولیه مورد نیاز صنعت پلاستیک از محصولات پتروشیمی‌های داخلی تامین می‌شود، بظاهر در دوران تحریم یا پساتحریم مشکلی نداریم. این فعال صنفی به موضوع سفر هیات‌های تجاری در دوران پساتحریم نیز اشاره کرد و افزود: در چند ماه گذشته شاهد حضور گروه‌ها و هیات‌های تجاری فراوانی در کشور بوده‌ایم و حتی در پاره‌ای از موارد این هیات‌ها با تولیدکنندگان نیز ارتباط داشته‌اند، اما بیشتر این گروه‌های خارجی به دنبال فروش محصولات یا مواد اولیه و ماشین‌آلات خود به صنعتگران ایرانی هستند تا این‌که در بازار ایران به دنبال سرمایه‌گذاری باشند.

به اعتقاد وی، مهم‌ترین مشکل امروز خارجی‌ها برای حضور در بازار ایران بحث عدم دسترسی بدون محدودیت به خدمات بانکی و نقل و انتقال پول یا همان سوئیفت است که این محدودیت باعث شده بیشتر این ملاقات‌ها در حد مذاکرات یا گمانه‌زنی‌های مختلفی برای قیمت باشد.

مدیرعامل این واحد تولیدی موضوع رکود و تعطیل شدن واحدهای صنفی را تائید کرد و گفت: در این شرایط ما به نوعی سعی کرده‌ایم با مدیریت هزینه‌ها و کاهش شیفت‌های کاری علاوه بر حفظ نیروی کار به حیات صنفی خود نیز ادامه دهیم، درحالی که این روند نمی‌تواند زیاد ادامه داشته باشد و اکنون بحران ایجاد شده است.

با یک‌سوم ظرفیت تولید می‌کنیم

در همین حال، حسین انصاری، مدیر بازرگانی داخلی شرکت ایران دلکو، تنها تولیدکننده کاتالیست در خاورمیانه و اگزوز خودرو به خبرنگار ما گفت: شرایط دقیقا همانند سال گذشته است و فقط از زمانی که خودروسازان با استفاده از وام 25 میلیون تومانی فروش اقساطی خودرو توانستند پارکینگ‌هایشان را خالی کنند، دوباره شروع به سفارش آن هم به صورت محدود و نامنظم کرده‌اند.

این فعال صنفی افزود: شرایط تولید قطعه‌سازان قبل از ارائه وام 25 میلیون تومانی خودرو واقعا نگران‌کننده ‌بود چون عدم خرید قطعه از سوی کارخانه‌ها باعث بروز مشکلات مالی در بخش تولید قطعات شده بود و تولیدی‌ها یک به یک درحال تعطیل کردن بودند.

فعالیت در حد گذران زندگی

انصاری موضوع رکود بازار را این‌گونه تشریح کرد: تولیدکنندگان بزرگ و آن گروه که محصولات خاصی تولید می‌کنند، اکنون با ظرفیت بسیار محدود نزدیک به یک‌سوم درحال تولید هستند، اما دیگران یا تعطیل شده‌اند یا به کارهای حاشیه‌ای مشغول شده‌اند. به عنوان مثال یکی از شرکت‌های همسایه در همین شهرک صنعتی که در زمینه پرسکاری فعالیت می‌کرده، اکنون درحال تولید محصولات ساده مثل بیل و دیگر لوازم ساختمانی است که فقط بتواند گذران زندگی کند.

وی تصریح کرد: این روند باعث شده تا همین شرکت طی دوره یاد شده حدود 400 نفر از پرسنل خود را کاهش دهد تا بتواند به نوعی مدیریت هزینه‌هایش را انجام دهد.

این فعال صنفی به وجود رانت‌های گسترده در تامین قطعات خودرو نیز اشاره کرد و ادامه داد: همان‌طور که اشاره شد توان تولید مهیاست و می‌توان نیازهای داخلی را تامین کرد، اما برخی افراد با استفاده از نفوذ و رانت‌هایی که در اختیار دارند هنوز در شرایط فعلی به خریدهای خارجی اقدام می‌کنند و بسادگی محصولات بی‌کیفیت عموما چینی را به خطوط تولید خودروسازان می‌فروشند و جالب اینجاست که مطالبات این افراد هم بسیار زودتر از تولیدکنندگان داخلی تسویه حساب می‌شود.

وعده‌های اجرایی نشده

کیومرث جاور، قائم‌مقام مدیریت اجرایی کارخانه بلور نوری‌تازه، درباره وضعیت اقتصادی صنف بلور و شیشه به خبرنگار ما گفت: اگر شرایط رکودی در بازار نباشد، این صنف می‌تواند بخش قابل توجهی از خام‌فروشی مواد معدنی را برطرف کرده و با تولید محصولات بلوری ارزش افزوده و اشتغالزایی مناسبی برای اقتصاد ایران ایجاد کند.

جاور افزود: با توجه به رکود و مشکلاتی که اکنون در بازار وجود دارد، این واحد تولیدی تقریبا با 60 درصد ظرفیت در حال تولید است و همین باعث افزایش هزینه‌های سربار تولید شده است اما اگر شرایط رکودی نداشته باشیم و ظرفیت صد درصدی تولید را تجربه کنیم، توان رقابتی بالاتری خواهیم داشت هرچند نباید فراموش کرد نیازهای تولید کاملا مشخص است.

این فعال صنفی تاکیدکرد ،نیاز تولید در این صنف کاهش قیمت انرژی‌هاست و باید به نوعی رکود از بازار خارج شود تا بتوانیم برای آینده برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشیم. اما با توجه به عدم انجام تعهدات مسئولان مثل پرداخت یارانه‌های مصوب، امروز شاهد بروز مشکلات عمده در زمینه تولید شده‌ایم. به‌عنوان مثال چندی پیش به دلیل کمبود گاز مصرفی در کشور دستور قطع گاز این واحد تولیدی صادر شد و مدیران کارخانه نگران آسیب دیدن کوره‌ها بودند چون در صورت قطع گاز حداقل زیان پنج میلیاردی به کارخانه تحمیل می‌شد. بنابراین زیرساخت‌های تولید باید کاملا تامین و مهیا باشد تا چرخ تولید به حرکت درآید.