حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
ان پی تی زیر تیغ تبعیض
آژانس بین المللی انرژی اتمی ، پیمان منع تولید و گسترش سلاحهای هسته ای (ان.پی.تی ) راست آزمایی ، مذاکره ، آپارتاید هسته ای ، ابهام زدایی و اعتمادسازی واژگانی هستند که این روزها زیاد درباره آنها می شنویم.
تا 3سال پیش چنین واژه هایی کمتر شنیده می شد. موضوع فعالیت های هسته ای ایران یکباره این واژگان را که موجی از تحولات را در پی داشت به همراه آورد.
تلاش ایران برای اثبات محق بودن و تلاش امریکا و برخی کشورهای اروپایی برای جلوگیری از دستیابی ایران به فناوری هسته ای ، رایزنی های 3کشور اروپایی ، پیشنهاد و منافع روسیه و نیم نگاه چین و هند به این موضوع ، همه موضوعاتی بحث برانگیز است که به واسطه موضوع هسته ای ایران در این روزها نقل هر مجلس و محفلی شده است.
پس از 3سال مذاکره با 3کشور اروپایی و همکاری های مستمر با آژانس بین المللی انرژی اتمی که خود بر انحراف نداشتن ایران صحه گذاشته است ؛ موضوع هسته ای ایران با اعمال فشار امریکا، 3کشور اروپایی (آلمان ، فرانسه و انگلیس) و رژیم صهیونیستی بر شورای حکام ، طی تصویب قطعنامه ای در چهارم فوریه آن هم بدون اجماع قرار است به شورای امنیت گزارش شود.
موضوع جالب در گزارش های البرادعی که همیشه به هم شبیه بوده است ، متناقض بودن و سردرگمی مدیرکل در اتخاذ تصمیم گیری منطقی در این گزارش هاست.
محمد البرادعی در گزارش خود موکد گفته است که ایران هیچ انحرافی نداشته و از طرفی ، موضوع در چالشی جدید و آن هم به یقین نرسیدن آژانس با وجود همکاری های فراتر از معاهده ان.پی.تی ایران مطرح می شود. چرایی این موضوع را نمی توان بی ارتباط با اعمال نفوذ امریکا و رژیم صهیونیستی نادیده انگاشت.
براستی آیا ایران که معاهده ان.پی.تی را که پیش از انقلاب امضا کرده نقض کرده است؛ معاهده ان.پی.تی چیست و چه سالی تصویب شد و متولیان این معاهده چه کشورهایی بودند و به چه منظور تصویب شد؛
«توجه به ویرانی هایی جنگ هسته ای که برای نوع بشر به بار می آورد و در نتیجه نیاز به یک تلاش همه جانبه برای جلوگیری از خطر چنین جنگی و اتخاذ اقداماتی به منظور حفظ امنیت مردم ، با رعایت قطعنامه های مجمع عمومی سازمان ملل متحد که خواستار انعقاد موافقت نامه ای به منظور جلوگیری از گسترش بیشتر سلاحهای هسته ای است ، با تاکید بر حمایت از تحقیقات ، توسعه و دیگر تلاشها برای انجام بهتر اصل پادمان موثر روی جریان منابع و مواد شکاف پذیر ویژه به وسیله استفاده از ابزارها و دیگر روشها در مناطق استراتژیک معین و در چارچوب سیستم پادمان آژانس بین المللی انرژی اتمی با تایید این اصل که منافع حاصل از کاربرد صلح جویانه فناوری هسته ای ، شامل محصولات جنبی ناشی از فناوری که کشورهای دارنده سلاحهای هسته ای از توسعه ادوات انفجاری هسته ای کسب می کنند.
باید برای اهداف صلح جویانه در دسترس تمامی اعضای این پیمان اعم از کشورهای دارنده سلاح هسته ای یا کشورهای فاقد آن ، قرار گیرد، با اعتقاد به این که در اجرای این اصل ، همه اعضای این پیمان حق دارند در تبادل هر چه وسیع تر اطلاعات علمی شرکت کنند و برای توسعه بیشتر کاربرد انرژی هسته ای برای اهداف صلح جویانه ، به صورت انفرادی یا با همکاری دیگر کشورها اقدام کنند و غیره». این مطالبی است که در مقدمه پیمان منع تولید و گسترش سلاح اتمی (ان.پی.تی ) آورده شده است.
ان.پی.تی چه پیمانی است و کی و برای چه به وجود آمد؛ معاهده 11ماده ای منع تولید و گسترش سلاحهای اتمی ، پاسخ اعضای باشگاه اتمی بویژه امریکا برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هسته ای به دیگر کشورها بود.
این پیمان سال 1968میلادی (1347ش) تصویب و لازم الاجرا شدن آن سال (1970م؛ 1349ش) بود.
ان.پی.تی که سال 1970به اجرا گذاشته شده ، برای حفاظت از دنیا در برابر سلاحهای هسته ای بود. این پیمان ، یک هنجار برای منع گسترش سلاحهای کشتار جمعی به وجود آورد که تقریبا همه کشورهای دنیا بجز اعضای موسس آن که قدرتهای اتمی بودند، آن را به طور تلویحی رعایت کرده اند.
پیمان مزبور علاوه بر ممنوع سازی گسترش سلاحهای هسته ای ، 2ستون اصلی دارد که یکی قول و تعهد 5قدرت هسته ای جهان که نامشان در پیمان آمده است برای اجرای خلع سلاح هسته ای است و دیگری توافق برای همکاری بین المللی به منظور استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای.هم اکنون بحث انرژی هسته ای و شیوه استفاده دول مختلف از این انرژی موضوع روز محافل خبر و رسانه ای شده است.
آیزاک آسیموف ، هانری بکرل ، ماری کوری ، پیر کوری ، ارنست رادفرد و... ازجمله پیشگامان و محققان این قلمروی علمی بودند و تحقیقاتشان زمینه ساز پیشرفت های هسته ای کنونی شده است. می شود گفت خاستگاه این مقوله علمی شاید اروپا باشد.
اروپا که می گوییم خود به خود استعمار به یادمان می آید. استعمار کهن و استعمار نو که هر دو ماهیتی یکسان دارند.
براستی استعمار نوین چگونه استعماری است و آیا شباهتی به پیشینه خود دارد؛ ابزار استعمار نوین چیست ؛ استعمارگران از چه حربه هایی برای استعمار کردن کشورها استفاده می کنند؛ آیا عضو آژانس ، بین المللی انرژی اتمی بودن و ملزم به رعایت کردن ان.پی.تی و در عین حال مجوز استفاده نداشتن از انرژی هسته ای صلح آمیز براساس مقررات آژانس ، از جمله نماد وجود استعمار نوین نیست؛
سازمان تجارت جهانی و مقرراتی که قدرتهای بزرگ به منظور مهار کشورهای جهان سوم برای ورود به این سازمان وضع کرده اند نمادی از استعمار نوین نیست؛ در سیر تطور بنیادی استعمار کهن و نوین می توان سیری را ترسیم کرد که تصویری بس شگرف را در اذهان می پروراند.
در این سیر، استعمارگران اروپایی نخست بر منابع انسانی و طبیعی کشورها تمرکز کردند و بتدریج ، نخبگان یا الیتهای سیاسی و مذهبی و نفوذ در تفکر آنها را دستمایه قرار دادند. در مرحله دیگر و گذر از این سیر، روند دیگری را در دستور کار خود قرار دادند و آن نفوذ بر رهبران و انتخاب آنان بود که از این راه می توانستند غلبه بیشتری بر کشورهای مستعمره خود داشته باشند.
این روال در نهایت که امروز به آن نیز بیش از پیش بها داده می شود به نفوذ و اعمال فشار بر سازمان های بین المللی ختم شده است و کشورها را که انقلاب های دموکراتیک در آنها روی داده است و دیگر از استعمارگران تمکین نمی کند را در روند ایجاد سازمان های بین المللی و پیمان هایی نظیر ان.پی.تی در آژانس بین المللی دنبال می کنند.
امریکا و شوروی به واسطه فشارهایی که از سوی افکار عمومی جهان متوجه آنان بود، سعی کردند در عرصه به وجود آمده نقش برجسته ای بازی کنند. این ایفای نقش تا آنجا برای این دو کشور اهمیت داشت که آنها را به عنوان طراحان اصلی این کمیسیون معرفی کرد.
امریکا در این میان با ارائه طرحهایی از جمله طرح اتم برای صلح که از سوی آیزنهاور مطرح شد در ظاهر سعی کرد چهره ای خوشایند نزد افکار عمومی جهان از خود به نمایش بگذارد و از سوی دیگر به وسیله عقد پیمان های بین المللی به نوعی دست و پای رقیب دیرینه خود، شوروی را ببندد.
به هر شکل بر اثر فشارهای جامعه بین الملل و سازمان ملل متحد برای تصویب یک معاهده بین المللی منع تولید و تکثیر سلاحهای هسته ای و با تشکیل کمیته 18نفره ای در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در 19نوامبر 1965، بر این موضوع تاکید کرد که نتیجه کار این کمیته 18نفره تهیه پیش نویس پیمان منع تولید و تکثیر سلاحهای هسته ای NPTبود که به تصویب مجمع عمومی نیز رسید و از سال 1970لازم الاجرا شد.
از جمله مباحثی که در خلال مذاکرات انجام شده در زمینه تدوین ان.پی.تی نمود بیشتری داشت. تعیین رابطه میان تضمین های امنیتی هسته ای کشورهایی که تا اول ژانویه 1967موفق به تولید سلاح هسته ای شده یا نشده بودند.
به زبان دیگر، عمده نگرانی کشورهای بی بهره از سلاحهای هسته ای از آنجا نشات می گرفت که با امضای چنین پیمانی این کشورها از دستیابی به سلاح اتمی منع می شدند و از آن بیم داشتند که مبادا روزی از سوی کشورهای دارنده این سلاحها مورد تهدید یا حمله قرار گیرند.
به هر تقدیر پس از تصویب معاهده منع تولید و تکثیر سلاحهای هسته ای و طی سالهای 1970تا 2002میلادی 6کنفرانس بازنگری درباره برطرف کردن نقایص و ابهامات این پیمان برگزار شد که تنها نقطه مشخص طی این سالها عدم پایبندی کشورهای صاحب سلاح هسته ای به تعهدات خود در زمینه تکثیر سلاحهای هسته ای و انتقال فناوری آن به دیگر کشورها و انتقادهای کشورهای فاقد فناوری صلح آمیز هسته ای از آژانس بین المللی انرژی اتمی و دیگر مراجع مربوط بوده است.
از ابهامات و نقایص ان. پی. تی ضمانت اجرایی این پیمان است که در صورت نقض تعهد از سوی دول هسته ای ، هیچ ضمانت اجرایی موثری در این پیمان وضع نشده است. در حال حاضر کشورهای امریکا، انگلستان ، فرانسه ، چین ، هند، رژیم صهیونیستی ، آفریقای جنوبی و 4جمهوری شوروی سابق (قزاقستان ، اکراین ، روسیه و بیلوروسی) به عنوان قدرتهای مسلم هسته ای جهان شناخته می شوند، همچنین کشورهایی نظیر بلژیک ، کانادا، دانمارک ، آلمان ، ایتالیا، هلند، نروژ، پرتغال ، اسپانیا و سوئد که همگی عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) هستند و نیز کشورهای استرالیا (به دلیل داشتن مهمترین منابع اورانیوم جهان)، چک ، فنلاند، ژاپن ، لهستان ، رومانی ، سوئیس و یوگسلاوی سابق کشورهایی با قابلیت هسته ای به حساب می آیند.
از کشورهای آرژانتین ، برزیل ، مصر، ایران ، مکزیک ، کره شمالی ، کره جنوبی ، تایوان ، ترکیه ، لیبی نیز به عنوان کشورهای تازه مهمان عرصه فناوری هسته ای جهان یاد می شود.
هم اکنون تعداد قابل توجهی از کشورهای جهان علی رغم ناعادلانه بودن پیمان فقط به انگیزه صلح طلبی و به منظور برقراری امنیت و کاهش رقابت تسلیحاتی و ثبات در نظام بین المللی به آن پیوسته اند.
با وجود این رژیم صهیونیستی ، هند و پاکستان هنوز به این پیمان ملحق نشده اند. در پایان به ماده 4و 5ان.پی.تی که بی تناسب به موضوع هسته ای کشورمان نیست ، اشاره می کنیم : موادی که امریکا، رژیم صهیونیستی ، آلمان ، فرانسه و انگلیس سعی دارند از این پیمان که در کل به نفع خودشان است ، حذف کنند.
ماده 1-4هچیک از مواد این پیمان به نحوی تفسیر نخواهد شد که به حقوق غیرقابل انکار هر یک از اعضای این پیمان به منظور توسعه تحقیقات تولید و بهره برداری از انرژی هسته ای برای اهداف صلح جویانه بدون هر نوع تبعیض و براساس مواد 1و 2این پیمان خللی وارد کند.
ماده 2همه اعضای این پیمان متعهد می شوند که تبادل هر چه وسیع تر تجهیزات ، مواد، دانش و اطلاعات فنی را برای مصارف صلح جویانه انرژی هسته ای تسهیل کنند و حق شرکت در این مبادلات را دارند.
اعضای این پیمان ، در صورت توانایی باید انفرادی یا به اتفاق دیگر اعضا یا سازمان های بین المللی در توسعه بیشتر استفاده از انرژی هسته ای برای اهداف صلح جویانه بخصوص در قلمرو اعضایی که فاقد سلاح هسته ای هستند و با توجه به نیازهای مناطق در حال توسعه جهان ، مشارکت کنند.
ماده 5هر یک از اعضای این پیمان تعهد می کند که اقدامات مقتضی را طبق مفاد این پیمان و تحت نظارت شایسته بین المللی واز طریق دستورالعمل های مناسب بین المللی به عمل آورد و منافع بالقوه هرگونه کاربرد صلح جویانه استفاده از انفجارات هسته ای را با رعایت اصل عدم تبعیض و اختیار کلیه اعضای این پیمان قرار دهد.
محمدعلی احمدنیا 
گفت و گو
