دستکاری پلاک خودرو

رفتارهای ضداجتماعی و برهم زننده نظم اجتماعی از نظر قانون یا جرم محسوب می‌شوند یا تخلف. آن دسته از رفتارهایی که در قوانین کیفری برای آنها مجازات تعیین شده بود، جرم شناخته می‌شوند و هرکس مرتکب این رفتارها شود، مجرم است، مانند سرقت، جعل، کلاهبرداری و حدود
دو هزار رفتاری که در قوانین به عنوان جرم شناسایی شده است، اما دیگر رفتارهای ناهنجاری که تخطی از مقررات اداری و نظم عمومی بوده ولی قانونگذار آنها را جرم ندانسته و تنها برای آنها جریمه در نظر گرفته است را تخلف می‌گویند. حالا با این تعریف باید دید که دستکاری پلاک خودرو یا تقلب در آن، جرم است یا تخلف؟

جریمه‌های 50 تا 60 هزار تومانی در انتظار متخلفان

دستکاری پلاک، مخدوش کردن آن، بالازدن درب صندوق عقب، کشیدن پارچه یا چسباندن برچسب روی پلاک و همچنین استفاده از موانع برای مخفی کردن پلاک ازجمله اقداماتی است که متخلفان برای فرار از دوربین‌های ثبت تخلف انجام می‌دهند تا علاوه بر این که به رفتار متخلفانه خود ادامه می‌دهند، بتوانند از اعمال قانون نیز فرار کنند.

در قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب 1390، به پلیس راهنمایی و رانندگی تکلیف شده است تا «با استفاده از فناوری‌های مربوطه و ایجاد پایگاه رایانه‌ای در سراسر کشور اطلاعات مربوط به وسایل نقلیه موتوری (اعم از شماره پلاک، نوع خودرو، نام و مشخصات مالکان و دارندگان انواع گواهینامه رانندگی ـ نقل و انتقال و همچنین سوابق تخلفات و تصادفات رانندگی و ارزیابی تاثیر تخلفات رانندگان در ایمنی عبور و مرور) را ثبت کند.» بنابراین، در شرایطی که همه مشخصات، قطعات و پلاک خودرو ثبت می‌شود، هر گونه تغییر در آنها نیز باید با مجوز پلیس و ثبت در سیستم‌های آنها باشد.

با توجه به اهمیت این موضوع، در ماده 30 قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی آمده است: «تعویض قطعات اصلی وسایل نقلیه شامل موتور، شاسی، اتاق و نیز رنگ بدون مجوز راهنمایی و رانندگی ممنوع است، در صورتی‌که بدون مجوز اقدام به تعویض موارد فوق شود بنا به تشخیص واحد رسیدگی به اعتراضات مندرج در ماده (5) متخلف ملزم به پرداخت جریمه به مبلغ (یک‌چهارم تا یک‌هشتم) قیمت قطعه یا رنگ تغییر یافته خواهد شد و در صورت عدم کشف فساد در احراز اصالت قطعه تعویض شده و خودرو نسبت به اصلاح سند اقدام لازم به ‌عمل می‌آید. چنانچه قطعه تغییر یافته فاقد استانداردهای لازم و مقررات فنی باشد، نسبت به اوراق کردن خودرو اقدام خواهد شد.»

علاوه بر اینها ماموران پلیس در صورت مشاهده هر گونه تخلف در رابطه با پلاک خودرو، باید متخلف را جریمه و با وی برخورد کنند. براساس جدول جدید نرخ جریمه‌های رانندگی، دستکاری در پلاک خودرو و استفاده از پلاک متفرقه برای بار اول 50 هزار تومان و ناخوانا بودن پلاک خودرو نیز 60 هزار تومان جریمه برای متخلف در پی دارد.

جرم‌انگاری دستکاری پلاک

علاوه بر قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی که به موضوع تغییر، دستکاری یا ناخواناکردن پلاک پرداخته است؛ از آنجا که صدور پلاک خودرو، یک وسیله حاکمیتی بوده و صدور پلاک تنها در صلاحیت پلیس راهور ناجا قرار دارد، بنابراین دستکاری در پلاک، مداخله در یک امر حاکمیتی تلقی شده که عواقب سنگینی برای متخلف در پی خواهد داشت. همان طور که در بالا هم گفته شده، جرم به رفتاری گفته می‌شود که در قانون برای آن مجازات تعیین شده است. در ماده 720 قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات مصوب 1375) نیز برای تغییر و دستکاری در پلاک خودرو مجازات حبس در نظر گرفته شده است. بنابراین کسی که اقدام به دستکاری یا مخدوش کردن پلاک می‌کند و با قصد و نیت سوء، به دنبال دور زدن قانون و فرار از ثبت تخلف یا انجام جرایم دیگر با خودروست، مطابق با قانون باید مجازات شود.

در ماده 720 قانون مجازات اسلامی در این خصوص مقرر شده است که «هر کس ارقام و مشخصات پلاک وسایل نقلیه موتوری زمینی، آبی یا کشاورزی را تغییر دهد، پلاک وسیله نقلیه موتوری دیگری را به آن الصاق کند یا برای آن پلاک تقلبی به کار برد و چنین وسایلی را با اعلام به تغییر یا تعویض پلاک تقلبی مورد استفاده قرار دهد و همچنین هرکس به نحوی از انحا در شماره شاسی، موتور یا پلاک وسیله نقلیه موتوری یا پلاک‌های موتور و شاسی که از طرف کارخانه سازنده حک یا نصب شده بدون تحصیل مجوز از راهنمایی و رانندگی تغییر دهد و آن را از صورت اصلی کارخانه خارج کند به حبس از شش ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.» بنابراین دستکاری در پلاک خودرو، می‌تواند بین شش ماه تا یک سال حبس برای متقلبان در پی داشته باشد.

شاهرخ صالحی کرهرودی - کارشناس ارشد حقوق خصوصی