اولین گام، بهداشت فردی
بی شک ویروس آنفلوآنزای مرغی از طریق مواد خوراکی قابل انتقال نیست و هیچ موردی از ابتلای انسانی به آن از این طریق تایید نشده است.
بررسی موارد ابتلای انسانی به این بیماری که از راه خوردن بوده نشان می دهد خام خواران و کسانی که خون اردک یا کبد آن را مصرف کرده اند، به این ویروس مبتلا شده اند که خوشبختانه چنین عادت غذایی ای در کشور ما وجود ندارد.
آنچه بیشترین توصیه جلوگیری از ابتلای ویروس آنفلوآنزای مرغی در کشور ما را به خود اختصاص می دهد، تماس نداشتن با هرگونه پرنده زنده است.
بر این اساس هموطنانی که در ایام نوروز به نواحی مرزی و مناطق مشکوک به بیماری سفر می کنند از هر تماسی با پرندگان بخصوص پرندگان آبزی نظیر اردک ، غاز و... که ممکن است ویروس آنفلوآنزا را در بدن خود داشته اما علایم ظاهری ندارند، خودداری کنند.
هرچند انتقال انسان به انسان ویروس H5N1در دنیا فقط در یک مورد آن هم ابتلای مادر از طریق فرزندش که در فضای بسته و به مدت طولانی در تماس با او بوده تایید شده ، اما توصیه می شود افراد از روبوسی و دست دادن با هم خودداری کنند.
از سوی دیگر مسافران از خوردن غذا در رستوران های بین راهی غیرمطمئن جدا پرهیز کنند؛ البته این توصیه فقط مربوط به این ایام یا نگرانی شیوع آنفلوآنزا مرغی نیست و رعایت این مساله برای تمام ایام سال ، ضروری است. ناگفته نماند که نظارت های وزارت بهداشت در رستوران ها بخصوص در این ایام باید تقویت شود.
به رغم نگرانی و ترس مردم از شیوع و همه گیر شدن این بیماری توجه به این مساله ضروری است که رعایت اصول بهداشت فردی مهمترین و بهترین روش پیشگیری از این بیماری به شمار می آید.
به مسافران نوروزی توصیه می شود هنگام اقامت در هتلها، مسافرخانه ها و مکانهایی که از وضعیت بهداشتی آنها اطلاع درست ندارند، سعی کنند بهداشت فردی را در حد شستشوی مرتب دستها با صابون و مواد ضدعفونی کننده ، توجه به آب و موادغذایی مورد استفاده و همه آنچه بهداشت فردی نامیده می شود، رعایت کنند.
در خصوص مصرف مرغ و تخم مرغ نیز در صورت پخت این مواد در درجه حرارت 70درجه سانتیگراد و به مدت 30دقیقه مصرف آنها بدون مانع است. در خصوص تخم مرغ هم هموطنان دقت کنند که تخم مرغ های مصرفی آلوده به مدفوع پرنده نبوده و شکسته یا ترک خورده نباشد.
افزون بر این نکات که بارها از سوی کارشناسان و مسوولان توصیه شده ، توجه به مواردی دیگر نظیر آب آلوده نیز ضروری است.
از آنجا که بسیاری از این پرندگان در ارتباط مستقیم با آب تالاب ها و رودخانه ها هستند، هموطنان چه آنها که نزدیک این مناطق ساکن هستند و چه کسانی که به این مناطق سفر می کنند، از هر گونه استفاده از این آبها خودداری کنند.
ضمن آن که شنا در این آبها و حتی شستشوی دست یا صورت با آب آلوده به این ویروس می تواند موجب انتقال آن به شخص و ابتلا به بیماری شود. همچنین علاوه بر پرندگان ، حیواناتی چون گربه و گراز بخصوص در مناطق شمالی کشور نیز می توانند ناقل بیماری باشند.
گربه های ولگرد با خوردن مواد آلوده بیمار شده و می توانند برای انسان ها خطرناک باشند. در مناطق شمالی نیز گرازها از جمله حیواناتی هستند که امکان انتقال این بیماری از پرندگان به انسان را دارند؛ بنابراین توصیه می شود افراد از تماس نزدیک با این حیوانات و محل زندگی آنها جدا خودداری کنند.
در هر حال توصیه همیشگی برای جلوگیری از ابتلای هرگونه بیماری و بویژه آنفلوآنزای پرندگان در درجه اول ، رعایت اصول بهداشت عمومی و خصوصی است.
دکتر محمد حسن بزرگمهری مدرس
دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران 
دانشکده دامپزشکی دانشگاه تهران
گفت و گو
