پرسش و پاسخ قضایی

دوستی دارم که حدود 2 سال است ازدواج کرده است. در روز خواستگاری برای عروس دو شرط گذاشت: یکی چادر و حجاب کامل و دیگری شاغل نشدن. بعد از مدتی عروس ناسازگاری کرد و به درخواست پدر عروس، قرار شد کمی آزادتر باشد، تا حدی که چند سانت از موهای دختر بیرون باشد.

الان اختلافات بالا گرفته و هم عروس هم خانواده‌اش خلف وعده می‌کنند. بهانه دختر این است که چرا داماد صداقت نداشته و گفته است فوق‌لیسانس می‌خواند؛ درحالی که هنوز لیسانس هم نگرفته و همین را بهانه کرده که حجابش کامل نباشد. داماد تصمیم به جدایی دارد؛ اما از سنگین و عندالمطالبه بودن مهریه می‌ترسد. راهکار چیست؟

مطالبی که در مقدمه سوال بیان شد، اثری بر مطالبه مهریه نداشته و در صورت اقدام به طلاق، مطابق قانون مرد مکلف به پرداخت می‌باشد که نحوه پرداخت با توجه به شرایط و تمکن مالی زوج، می‌تواند تفاوت کند.

من سه فقره چک به یکی از دوستانم دادم تا مغاره بخرد وعده پرداخت هم به عهده خودش است. یعنی سر موعد باید چک‌ها را پر کند. اگر چنانچه نتواند چه حکمی دارد؟ البته من یک نامه درخصوص این‌که چک‌ها را امانتی به ایشان دادم، گرفته‌ام. ممکن است در صورت پرداخت نشدن، برای من دردسر شود؟

با توجه به اصل عدم ایرادات به اسناد تجاری و تجریدی بودن آن (جدا بودن تعهد به پرداخت چک از منشا صدور چک که همان قرارداد است)، شما مکلف به پرداخت وجه چک خواهید بود، اما می‌توانید به دوستتان بر اساس توافق بر این‌که تعهد پرداخت با ایشان است، مراجعه کنید. علاوه بر این موضوع، چک امانی تلقی نمی‌شود و شکایت خیانت در امانت احتمالا رد خواهد شد.

در سال 86 به همکارم یک چک 5 میلیونی بدون تاریخ بابت ضمانت من در بانک داده‌ام. یعنی وی این چک را به عنوان ودیعه ازمن گرفته؛ ولی متاسفانه چون چک در وجه خودش بود، به یک طلا فروش داد و از او طلا خرید. حالا طلا فروش، چک را برگه کرده و باعث مشکلاتی شده است. این در حالی است که من برای چک اعلان مفقودی از طریق دادگاه و بانک داده‌ام. علی‌رغم حکم دادگاه چک من برگه شده و از گرفتن وام و دسته چک محروم هستم. چه کار باید انجام دهم؟

با توجه به اصل عدم ایرادات و تجریدی بودن اسناد تجاری این ایراد شما در مقابل دارنده با حسن نیت(طلافروش) وارد نیست. چک باید پاس شود و این چک امانی و ودیعه نیست، بعد از پاس کردن آن می‌توانید برای دریافت مبلغ مذکور به همکارتان مراجعه کنید. شما که به دروغ اعلام کردید چک مفقود شده است، مرتکب جرم شده‌اید.

درخصوص حق حبس، باید مهریه کامل پرداخت شود یا با دادن اعسار مرد و قبول دادگاه و تقسیط مهر، حق حبس ساقط می‌شود؟

درخصوص سوال اول باید بیان داشت که مطابق قانون، حق حبس از حقوق قانونی زن می‌باشد؛ بنابراین وی می‌تواند تا مهر به او تسلیم نشده است، از انجام وظایفش در مقابل شوهر خودداری کند؛ البته به شرطی که حق حبس برای زن ایجاد شده باشد. (مثلا مهر حال باشد.) این در حالی است که قانون را باید در چارچوب عدالت و نیز بر اساس فلسفه هر موضوعی، و به طور خاص تفسیر کرد. به عبارت دیگر مصلحت خانواده ایجاب می‌کند که زن و شوهر در کنار هم به زندگی ادامه دهند. درست است که زن به مجرد نکاح مالک مهریه می‌شود و می‌تواند آن را مطالبه کند، اما چنانچه قائل به باقی ماندن حق حبس زن تا زمان تادیه تمامِ مهریه از جانب شوهر باشیم، امری خلاف عدالت و مصلحت خانواده است؛ چه این‌که تادیه مهریه برای مردی که تمکن مالی ندارد، سال‌ها به طول خواهد انجامید؛ لذا بنا بر نظر اجتهادی برخی فقها باید بیان داشت که همزمان با پرداخت اولین اقساط از مهریه توسط زوج، زوجه نیز مکلف به تمکین خواهد بود.