کویت ؛ درگذشت سیزدهمین حکمران
شیخ جابر الاحمد الصباح ، سیزدهمین حکمران خانواده صباح روز یکشنبه درگذشت تا پس از شیخ زاید بن سلطان آل نهیان و شیخ فهد بن عبدالعزیز ، سومین نفر از نسل رهبران محافظه کار و سنت گرای شورای همکاری خلیج فارس باشد که با مرگ خود زمینه را برای اصلاحات و دگرگونی در میان کشورهای عرب حوزه جنوبی خلیج فارس فراهم می سازد.
در سال 1977 و در پی درگذشت صباح السالم الصباح ، شیخ جابر الاحمد الصباح از تیره جابر ثانی به حکومت رسید و سعدعبدالله السالم الصباح نیز به ولیعهدی انتخاب شد. شیخ جابر الاحمد الصباح که از سالهای قبل از به حکومت رسیدن روابط ویژه ای با شرکتهای نفتی امریکا داشت در دوران حکومت خود توانست از منابع نفت و گاز این کشور برای رونق اقتصادی استفاده کند. در دوران شیخ جابر اتفاقات مهمی رخ داد که مسیر آینده کویت را تحت تاثیر قرار داده است . شاید مهمترین اتفاق در دوران شیخ جابر، حمله صدام حسین به این کشور در سال 1990 است . اشغال کویت از سوی عراق باعث گردید که کویت از امریکا برای نجات تقاضای کمک نماید. اقدام امریکا به حمله به عراق در اولین جنگ نفت در ژانویه 1991 باعث حضور رسمی و مستقیم نظامیان امریکا در کویت شد. یک دهه حضور نظامی امریکا در کویت و اشغال عراق در سال 2003 ، کویت را به مرکز ثقل حضور نظامی امریکا در منطقه تبدیل کرد ، به گونه ای که این حضور آثار و پیامدهای مختلفی بر کویت باقی گذاشت . شاید یکی از مهمترین پیامدهای این حضور ، گسترش مطالبات اجتماعی و سیاسی برای ایجاد اصلاحات سیاسی در کویت باشد. با خروج تدریجی رهبران محافظه کار از گردونه قدرت در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس ، رهبران جوانتر با رویکردهای اصلاح طلبانه سعی در حفظ ساختارهای قدرت در این کشورها دارند. سعدعبدالله ولیعهد و جانشین شیخ جابر الاحمد الصباح در زمره رهبران محافظه کاری است که تمایلی به اصلاحات ندارد در حالی که شیخ صباح الاحمد الصباح و فرزندش شیخ محمد و شیخ علی السالم الصباح از نوادگان سالم الاول به دنبال رویکردهای اصلاحی هستند. گرچه به نظر می رسد که این رویکردها بخصوص در میان خانواده جابر الصباح به سوی گسترش روابط با امریکا و غرب است اختلافات در خانواده صباح باعث شده است که گروههای سیاسی در کویت موضوع کاهش قدرت خانواده صباح و مشارکت دادن دیگر گروهها را در ساخت قدرت مطرح نمایند. گرچه گروههای سیاسی در کویت مجوز فعالیت قانونی ندارند اما حضور پررنگ و تاثیرگذار آنها در انتخابات پارلمانی ، می تواند سالهای آتی را به سالهای پر حادثه کویت تبدیل کند.
مجید یونسیان
گفت و گو
