یاد باد آن روزگاران

پشت فرمان که می‌نشیند پایش را روی گاز می‌گذارد و دنده را عوض می‌کند و در شیب تند خیابان دربند ماشین را به دنبال خود می‌کشد و در حالی که فرمان را دو دستی چسبیده است از محله امامزاده قاسم و خاطراتش می‌گوید: پنجاه سال است که من اینجا ساکن هستم، زمانی که هنوز مسیر خاکی بود و اطراف‌مان پر بود از کوه و درختان میوه و همه جا سرسبز بود و صدای رود گلابدره به همراه صدای پرندگان همه جا را پر می‌کرد و افق تهران تا دور‌دست‌ها پیدا بود و اطراف امامزاده خانه‌ها تک‌تک چراغشان سوسو می‌کرد و از این همه آپارتمان‌های قد‌ و نیم‌قد خبری نبود. طی دو‌سه دهه اخیر دو دسته از مردم به این محله هجوم آوردند، دسته‌ای که زمین‌ها را به زور تصاحب کردند و دسته دیگر کسانی که برای ساختن ویلا و برج به این محله آمدند و هر دو دسته چهره محله را از یک روستا تغییر دادند و محله جدیدی ساختند. ماشین را نزدیک پارکینگ امامزاده نگه می‌دارد، در حالی که هنوز خاطراتش را از محله امامزاده مرور می‌کند.

داخل میدان امامزاده قاسم که می‌شوید دور تا دور آن را گرمابه سنتی متروک که یک قرن از عمرش می‌گذرد و جزو میراث فرهنگی شده و سرای محله و میوه‌فروشی و نانوایی که بوی نانش تمام محل را پر کرده و فروشگاه احاطه کرده‌اند. در ادامه میدان یک سر بالایی است که با عبور از آن به مسجد و حسینیه و امامزاده قاسم می‌رسید مکانی که محله از آن هویت می‌گیرد، بنایی هشت ضلعی با یک گنبد پیازی شکل ساده که در پای کوه قرار گرفته است‌. امامزاده‌ای از نوادگان امام حسن‌(ع) است، محوطه داخل آن را یک حیاط با چند صندلی و حوضچه سنگی و مقبره چند شهید و منظره‌ای زیبا و بی‌نظیر از تهران مه گرفته و بارانی در روبه‌رو و پشت سر هم منظر آپارتمان‌ها و برج‌هایی که پشت به پشت هم روی کوه ساخته شده‌اند، شکل داده است. تاریخ ساخت این امامزاده به قرن هفتم هجری بر‌می‌گردد، اما ساختمان اصلی بقعه در زمان فتحعلی شاه قاجار شکل گرفته است. این مکان یکی از روستا‌های قدیمی به نام دژعلیا شمیران تهران است که در کناررودخانه و دره زیبا و مصفا و گلابدره قرار گرفته است‌. محله گلابدره و امامزاده قاسم قبلا یک محله بودند.

گرچه از باغ‌های وزیری، اللهیاری، ابراهیم میرزا و خیلی باغ‌های دیگر و درختان سیب‌های گلاب وحشی و مزارع چیزی باقی نمانده است‌؛ اما هنوز در کنار آپارتمان‌های نوساز، برج‌ها و ویلاهای لوکس، خانه‌های قدیمی و سنتی با دیوار‌چینی‌های سنگی و در‌‌های چوبی کلون‌دار دیده می‌شود که البته تعدادشان زیاد نیست.

باغ ملک هم یکی دیگر از یادگاری‌های قدیمی باقی مانده این محل است که هنوز نفس می‌کشد. باغی که متعلق به حاج کاظم ملک‌التجار در زمان قاجار بوده‌. بهشتی کوچک که از آن زمان باقی مانده است. یکی از مهندسان شهرداری که در همان حوالی باغ مشغول به کار است می‌گوید: باغ ملک و کوشک داخل آن یکی از منحصر به‌فردترین باغ‌های تهران است که دست نخورده باقی مانده است. در حال حاضر باغ به دو بخش تقسیم شده یک بخش آن زیر نظر نوادگان ملک‌التجار قرار دارد و سرایدار آن اجازه بازدید به کسی را نمی‌دهد و تنها گاهی آن را به عروس و داماد‌ها برای عکس انداختن با مبالغ بالا اجاره می‌دهد، اما بخش دیگر باغ در تملک شهرداری قرار گرفته که با مشارکت دانشگاه علم و صنعت قرار است به دومین باغ عمومی تهران تبدیل شود و بافت سنتی آن به شکل کامل حفظ شود.

در ادامه کوچه‌های پیچ در پیچ محله با شیب‌های تند آن را که به سمت پایین طی کنید
به سه‌راه ظهیرالدوله می‌رسید که یکی دیگر از مکان‌های قدیمی و معروف به نام قبرستان ظهیرالدوله در این محله قرار دارد.

ظهیرالدوله داماد ناصرالدین شاه بوده است که پس از دفن وی در باغ ظهیرالدوله بسیاری از نویسندگان، شعرا، موسیقیدانان و افراد سیاسی ازجمله ملک‌الشعرا بهار، رشید یاسمی،صبا، علی‌نقی وزیری، رهی معیری و ایرج میرزا... در اینجا دفن شدند و این مکان تبدیل شد به انجمن شعرا، نویسندگان و هنرمندان مرده‌ای که بخشی از تاریخ ادبیات و هنر ایران بودند. اگر زمانی قصد دیدار از این مفاخر ملی را کردید یادتان باشد دیدار از قبرستان زنانه و مردانه دارد و حتما باید در همان زمان ذکر شده بروید در غیر این صورت با درهای بسته مواجه خواهید شد. چون روی سر در آن قید شده است «به علت عدم رعایت شئونات اسلامی ساعات ورود خواهران 10 تا 12 و ساعت بازدید برادران 13 تا 14هر پنجشنبه می‌باشد.»

یکی از بخش‌های دیگر دیدنی نزدیک به این محله نخستین سورتمه تهران است که در بوستان جنگلی گلابدره قرار دارد‌. اگر علاقه‌مند به سورتمه‌سواری باشید این مکان در کنار چشم‌اندازی از مناظر تهران در کنار پیست دوچرخه‌سواری و طبیعت زیبا، آبشار، آلاچیق‌ها و مسیر پیاده‌روی از شما پذیرایی خواهد کرد.

بلیت برای سورتمه‌سواری6000 تومان و در مواقع شلوغ سال 9000 تومان است. سوار شدن بر آن خیلی هم ترسناک نیست، چون حداکثر سرعت آن 40 کیلومتر است. اما برای رسیدن به این محله بهترین مسیر میدان قدس ـ امامزاده قاسم است، البته پیشنهاد ما این است برای لذت بردن از طبیعت و هوای خوش این محله اگر اهل پیاده‌روی زیاد هستید مسیر میدان قدس یا میدان تجریش ـ گلابدره ـ خیابان گلزار ـ خیابان قوام و در نهایت امامزاده قاسم را امتحان کنید.

اکرم بیگی