تکیه فرهنگ، خیمه هنر

ترجیع‌بند معروف محتشم کاشانی با شروعِ «باز این چه شورش است که در خلق عالم است / باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است / باز این چه رستخیز عظیم است کز زمین / بی‌نفخ صور خاسته تا عرش اعظم است» به خوبی حکایت از این شور و شرر ازلی و ابدی افتاده در جانِ یک جهان دارد.

به گزارش جام‌جم، با فرارسیدن دهه اول محرم عاشقان حسینی رخت سیاه می‌پوشند و برای جاماندن از قافله نینوا بر سروسینه می‌کوبند و در شهادت اباعبدالله و یارانش اشک می‌ریزند تا بلکه آبی بر آتش دل‌های سوخته باشد. اما آن چیزی که فراتر از عزاداری و نوحه‌سرایی اهمیت دارد، انعکاس، نشر و انتقال فرهنگ عاشورا و مفهوم قیام امام حسین (ع) است. عرصه‌های فرهنگ و هنر هم به عنوان یکی از مهم‌ترین حوزه‌های تاثیرگذار در جامعه همواره در این ایام برنامه‌های مناسبتی و ویژه‌ای تدارک می‌بیند و از این طریق تلاش می‌شود پیام‌های آشکار و نهفته در حرکت تاریخی امام حسین(ع) در قالب‌هایی ظریف، هنرمندانه و اثربخش به مخاطبان انتقال داده شود.

اجرای تعزیه

در عرصه هنرهای نمایشی، مردم در این شب‌ها و روزها به تماشای مشهورترین و محبوب‌ترین گونه تئاتری نمایش‌های مذهبی، یعنی تعزیه خواهند نشست که توسط گروه‌های مختلف در محوطه باز بیشتر فرهنگسراها و اماکن فرهنگی و مذهبی اجرا می‌شود. اجرای مجالس تعزیه عاشورایی با حضور هنرمندان شهرستان خوانسار یکی از این برنامه‌های نمایشی است که تا پایان دهه اول محرم هر شب ساعت 19 در فرهنگسرای نیاوران برگزار خواهد شد. این مجالس تعزیه یک بخش جنبی دیدنی هم دارد و آن برگزاری نمایشگاه نسخه‌ها و ادوات تعزیه شهر خوانسار ـ به عنوان یکی از قدیمی‌ترین مراکز تعزیه ایران ـ است که از یکشنبه تا پنجشنبه هفته بعد در گالری شماره 2 فرهنگسرای نیاوران برگزار می‌شود.

به جز برنامه‌های تعزیه، محوطه باز مجموعه تئاترشهر هم از امروز میزبان رپرتوار (اجراهای) خیابانی حماسه حسینی و تئاتر دفاع مقدس است. مسئولیت این رپرتوار را اداره کل هنرهای نمایشی به عهده دارد و طی ده روز زمان برگزاری آن 18 گروه نمایشی و بیش از صد هنرمند به اجرای نمایش خواهند پرداخت. این نمایش‌ها به منظور نکوداشت حماسه‌آفرینان هشت سال دفاع مقدس و ترویج فرهنگ عاشورا صورت می‌گیرد که پیوندی تنگاتنگ با هم دارند.

روز واقعه

فیلم «روز واقعه» دیگر نیاز به معرفی ندارد؛ قصه جوان مسیحی تازه مسلمان‌شده‌ای را روایت می‌کند که پس از شنیدن ندایی درونی برای یاری امام حسین (ع) عازم کربلا می‌شود. محمد رحمانیان، کارگردان تئاتر این نوشته به یادماندنی بهرام بیضایی را طی سه شب در سالن اصلی مجموعه تئاترشهر نمایشنامه‌خوانی خواهد کرد. در این اجرا که تا روز جمعه روی صحنه خواهد بود، بازیگرانی چون علی عمرانی، بهرام ابراهیمی، مهتاب نصیرپور، خسرو احمدی، خسرو شهراز، حبیب رضایی، اشکان خطیبی و مهدی ساکی نقش‌خوانی می کنند. علیرضا افکاری آهنگساز این کار است و مهرداد میرزایی تنظیم آن را به عهده داشته است. ترانه‌سرای این اثر افشین مقدم است و ترانه پایانی هم از سوی علی زندوکیلی خوانده می‌شود. ساعت اجرای این برنامه نمایشی 19 است.

اپرای عاشورا

عرصه موسیقی هم ظرفیت فراوانی برای پرداخت به واقعه عاشورا و قیام امام حسین (ع) دارد. «اپرای عاشورا» که ساعت 21 و 30 دقیقه هرشب تا پایان مهرماه در تالار وحدت روی صحنه می‌رود، مهم‌ترین فعالیت موسیقایی فعلی در این زمینه است. اثری که آهنگساز آن بهزاد عبدی است و رهبری آن را نیز نصیر حیدریان به عهده دارد. مدیریت هنری این اپرا را هم علی رهبری عهده داراست.

عبدی در نشست خبری این اپرا گفت: من موسیقی اپرای عاشورا را سال 87 نوشتم و داستان آن در ده پرده اجرا می‌شود. در ابتدای داستان این اثر، محتشم اتفاق هولناک عاشورا را یادآوری می‌کند سپس به داستان عاشورا فلش‌بک زده می‌شود و در آخر دوباره محتشم غمنامه‌ای را درباره این اتفاق می‌خواند.

هنرهای تجسمی

هنرمندان هنرهای تجسمی هم در این ایام فرصتی برای ابرازعشق به ساحت مقدس حضرت امام حسین (ع) و قیام عاشورا پیدا کرده‌اند. نمایشگاه گروهی عکس ویژه ماه محرم که در نگارخانه فرهنگسرای گلستان برگزار می‌شود، یک نمونه از این ابراز ارادت‌هاست.

در این نمایشگاه که با همکاری «خانه فیلم و هنر ایرانیان» برگزار می‌شود، عکس‌های 15 هنرمند عکاس به نمایش درمی‌آید. این نمایشگاه تا 7 آبان‌ از ساعت 9 تا 18 در فرهنگسرای گلستان برپاست.

«آسمان حسین» هم عنوان نمایشگاه نقاشی عبدالحمید قدیریان است که این روزها از ساعت 13 تا 20 در خانه هنرمندان برپاست و به جایگاه واقع کربلا می‌پردازد. این نمایشگاه حاوی 14 اثر رنگ روغن از قدیریان است که با محوریت جمله «هیچ ندیدم جز زیبایی» خلق شده است.

در زمینه ادبیات و حوزه کتاب هم این روزها شاهد انتشار مجموعه‌هایی با موضوع قیام امام حسین(ع) هستیم. کتاب صوتی رستاخیز بلا ـ روایتگر 160 قطعه معتبر تاریخی برگرفته از دانشنامه امام حسین(ع) ـ و کتاب «آینه» (مجموعه داستان‌های عاشورایی) برخی از این آثار است.

مرثیه عاشورایی علی معلم

علی معلم، شاعر و رئیس فرهنگستان هنر هم به مناسبت فرارسیدن ماه محرم و ایام عزاداری حضرت امام حسین(ع) و یارانش تازه‌ترین مرثیه عاشورایی سروده شده توسط خود را منتشر کرد که بخشی از آن به این شرح است:

کربلایی است هر کجای زمین

از تو فریاد ای خدای زمین

چشمه و چشم و شبنم و باران

گریه کردیم ما برای زمین

خاک می‌ریخت باد بر سر خود

می‌دوید آب پا به پای زمین

سینه می‌زد به دست غم دریا

خسته می‌سوخت تب به جای زمین

با شباهنگ غصه شب هنگام

قصه می‌گفت از صفای زمین

بلبل بینوای عاشق گل

نغمه می‌خواند در وفای زمین

آسمان کریم بخشنده

حرف‌ها داشت در عطای زمین

رعد می‌گفت لذتی دارد

وای توفان و های‌های زمین

طاب علیک علی الصبوح سحر

شام شد طال علی البلای زمین

آتش انگیخت برق و بادیه سوخت

سبز پوشید بیشه‌های زمین

ای خدا، ای خدای ارض و سما

بشنو بانگ نینوای زمین

همه روزهاست عاشورا

کربلای است هر کجای زمین