دیپلماسی انرژی روسیه

روسیه که بزرگترین ذخایر گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد ، سیاست جدیدی در زمینه انرژی اتخاذ کرده است.

کد خبر: ۸۳۲۸۳

گازپروم (بزرگترین شرکت گاز روسیه) قصد دارد در سال 2006 میلادی قیمت گاز صادراتی این کشور به کشورهای حوزه بالتیک و جامعه همسود را افزایش دهد. گازپروم بر عرضه گاز طبیعی به کشورهای حوزه بالتیک و جامعه همسود انحصار دارد. روسیه برای افزایش قیمت گاز صادراتی خود به این کشورها، تفاوت ها و استثناهایی نیز قایل شده است . روسیه برای متحدان خود در جامعه همسود گاز ارزان قیمت صادر خواهد کرد: بلاروس با قیمت 46دلار و 68سنت برای هر 1000مترمکعب گاز از روسیه در سال 2006 خریداری خواهد کرد. روسیه همچنین قیمت گاز صادراتی خود را برای اعضای پیمان امنیت جمعی حداکثر تا 2برابر قیمت فعلی یعنی از 50دلار به 100دلار برای هر 1000مترمکعب افزایش خواهد داد. اما قیمت گاز صادراتی روسیه برای مخالفان سیاست های این کشور بسیار افزایش یافته است . کشورهای حوزه بالتیک از 80دلار به 125دلار، جمهوری آذربایجان و گرجستان از 60دلار به بیش از 110دلار و مولداوی تا 160دلار برای خرید هر 1000مترمکعب گاز به روسیه پرداخت خواهند کرد. اکراین در سال 2006 برای خرید هر 1000مترمکعب گاز از روسیه باید بیش از 4 برابر قیمت فعلی یعنی از 50دلار به 230دلار پرداخت کند. روسیه اعلام کرده به دلیل بالا رفتن بهای جهانی سوخت و هزینه استخراج و تولید انرژی ، قیمت گاز صادراتی خود را افزایش داده است اما روسیه انگیزه سیاسی خود را پنهان نکرده است . ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه ، سال گذشته را سال فرصتهای از دست رفته در روابط روسیه و اکراین توصیف کرد. اشاره پوتین به وقوع انقلاب نارنجی در اکراین با حمایت امریکا و اتحادیه اروپا و رویکرد غربگرایانه و ضدروسی کی یف است. روسیه با افزایش قیمت گاز صادراتی ، درصدد تنبیه مخالفان سیاست های خود در کشورهای حوزه بالتیک و جامعه همسود است . در مقابل ، روسیه با صادرات انرژی ارزان قیمت و اعطای امتیاز به متحدان خود در جامعه همسود، در صدد حفظ روابط نزدیک با این کشورها است . روسیه عمده نیاز انرژی کشورهای حوزه بالتیک و جامعه همسود را تامین می کند و اتخاذ سیاست تنبیه ، باعث بروز بحران انرژی در این کشورها خواهد شد. لتونی ، لیتوانی و استونی سه جمهوری شوروی سابق در حوزه بالتیک ، عضو ناتو و اتحادیه اروپا شده اند و از روسیه فاصله گرفته اند. برخی از کشورهای عضو جامعه همسود به رهبری اکراین نیز سیاست واگرایانه از این جامعه و همگرایی با ساختارهای غربی نظیر ناتو را دنبال می کنند. در چنین شرایطی روسیه با اتخاذ سیاست تنبیه و تشویق درصدد جلوگیری از ائتلاف های غربگرا و تقویت نهادهای جامعه همسود است . سرگئی لاوروف ، وزیر خارجه روسیه اخیرا خواستار تشکیل نیروی حافظ صلح در سازمان امنیت جمعی جامعه همسود با هدف تقویت این سازمان به مثابه ورشو کوچک ، شد. نیکلای بوردینف ، دبیرکل سازمان امنیت جمعی نیز اخیرا برای جلوگیری از نفوذ ناتو در جامعه همسود ، خواستار تشکیل اتحادیه آزاد تجاری با حضور اعضای سازمان امنیت جمعی شد که در مقایسه با جامعه همسود منافع بیشتری را به این کشورها اعطا خواهد کرد. روسیه به جای رویارویی با نفوذ غرب در جامعه همسود ، از اهرم قوی انرژی برای نشان دادن قدرت خود در مقابل مخالفان و دیکته کردن خواسته های خود استفاده می کند. روسیه که با وقوع انقلاب های رنگین در جامعه همسود متحدان خود را یکی پس از دیگری از دست می دهد، با دیپلماسی انرژی می خواهد به جمهوری های شوروی سابق نشان دهد که بهای انقلاب چه خواهد بود. اکراین با اعلام برخی تهدیدها ازجمله افزایش اجاره بهای استقرار ناوگان روسیه در بندر سواستوپل ، قطع همکاری های نظامی دو کشور ، انعقاد قرارداد همکاری نظامی با امریکا و همچنین کاهش میزان ترانزیت گاز روسیه به اروپا از خاک خود ، نتوانسته است از افزایش قیمت گاز صادراتی مسکو جلوگیری کند. در مقابل تهدید اکراین ، روسیه قرارداد جدید برای احداث خط لوله انتقال گاز به اروپا با آلمان امضا کرد. این خط لوله جدید، گاز روسیه را از بستر دریای بالتیک و خارج از شرق اروپا به آلمان و غرب و شمال اروپا صادر خواهد کرد. روسیه همچنین طرح جدیدی را به منظور انتقال انرژی به شرق آسیا به مقصد چین ، ژاپن و کره جنوبی ارائه کرده است . این راههای جدید برای کاهش میزان وابستگی روسیه به خطوط انتقال گذشته از شرق اروپا (اکراین ، مولداوی ، بلغارستان و لهستان) مورد توجه قرار گرفته است . روسیه با تنوع بخشیدن به مسیرهای جدید صادرات انرژی قصد دارد جایگاه استراتژیک خود را در این مناطق تقویت کند و به منبع قابل اطمینان برای تامین انرژی کشورهای اروپایی ، جامعه همسود و شرق آسیا تبدیل شود. برخی از قطبهای اقتصادی نظیر آلمان ، اروپا ، چین و ژاپن در آسیا رشد اقتصادی بالایی دارند و می خواهند انرژی وارداتی خود را تا سال 2015 به 2 برابر فعلی افزایش دهند. روسیه می کوشد با احداث خط لوله انتقال انرژی به اروپا از بستر دریای بالتیک و دور زدن کشورهای حوزه بالتیک و برخی کشورهای شرق اروپا نظیر لهستان ، این کشورها را به برقراری روابط متوازن با مسکو و غرب وادارد. روسیه همچنین تلاش می کند با وابسته کردن اروپا به انرژی خود ، مخالفت این کشورها را با سیاست های داخلی خود تعدیل کند. اروپای غربی 40 درصد و شرق اروپا سه چهارم نیاز انرژی خود را از روسیه تامین می کند. دیپلماسی انرژی می تواند بر شکل گیری روابط جدید کشورها و معادلات جدید سیاسی و امنیتی تاثیر بگذارد.